NATO son 20 yılın en büyük stratejik değişimini başlatıyor!

ABD merkezli yayın organı Politico'nun gizli bir planlama belgesine ve 4 NATO diplomatına dayandırdığı haberine göre, 32 üyeli ittifak askeri planlamalarında son 20 yılı aşkın sürenin en büyük strateji değişikliğini değerlendiriyor. Washington'ın''NATO 3.0'' olarak adlandırdığı yaklaşımla da örtüşen yeni taslak düzenleme, müttefiklerin aynı anda hem Avrupa'da büyük ölçekli bir savaşa hem de ittifak dışındaki küçük çaplı kriz operasyonlarına hazırlanma zorunluluğunu esneterek Rusya'ya karşı Avrupa savunmasına öncelik vermeyi öngörüyor.

NATO'nun 32 üyesi, olası bir çatışmada müttefiklerin hangi askeri güçleri ve silah sistemlerini sağlayacağını ve bu kabiliyetlerin maliyetini kimin üstleneceğini belirleyen yeni hedefler üzerinde müzakerelere başladı. Politico'nun gizli bir planlama belgesine ve isimlerinin açıklanmaması kaydıyla konuşan 4 NATO diplomatına dayandırdığı habere göre, ittifak askeri planlamalarında son 20 yılı aşkın sürenin en kapsamlı dönüşümünü masaya yatırdı.

Yeni planlama yaklaşımı, Irak ve Afganistan gibi ittifak dışındaki bölgelerde yedek asker bulundurmak yerine Rusya'ya karşı mücadeleye ve Avrupa topraklarının savunulmasına öncelik verilmesini öngörüyor. Bu çerçevede müttefiklerden, Avrupa'da büyük ölçekli bir savaş yürütürken eş zamanlı olarak çok sayıda küçük çaplı kriz yönetimi operasyonunu da üstlenmeleri artık beklenmeyecek; ülkeler bu iki senaryodan birinin gerekliliklerini karşılayacak şekilde planlama yapacak.''NATO 3.0'' VİZYONU VE 2029 HEDEFLERİ NATO eski Genel Sekreter Yardımcısı ve Savunma Yatırımları eski sorumlusu Camille Grand, söz konusu teklifin ittifak açısından Avrupa'da büyük çaplı bir kriz durumunun diğer tüm önceliklerin ve gelişmelerin önüne geçeceğine dair net bir anlayışı yansıttığını ifade etti.

Haberde bu yaklaşımın, ABD'nin ittifakın temel misyonunu Avrupa'nın savunmasına yeniden odaklaması yönündeki baskısıyla örtüştüğü ve Washington'ın bu projeyi''NATO 3.0'' olarak adlandırdığı aktarıldı. Müzakereler, 4 yıllık bir planlama döngüsünün parçası olan''Siyasi Rehberlik'' (Political Guidance) belgesi üzerinden yürütülüyor.

Müttefiklerin şubat ayına kadar anlaşmayı tamamlaması ve 2029 yılına kadar yeni askeri kabiliyet gereksinimlerini onaylaması öngörülüyor. Avrupalı yetkililerin Rusya'nın 2029 yılına kadar NATO topraklarına yönelik olası bir saldırı düzenleyebileceği yönündeki uyarıları ve savunma harcamalarındaki bütçe kısıtlamaları müzakerelerin ana gündemini oluşturuyor.

Üst düzey bir NATO yetkilisi, hükümetlerin harcadıkları paranın doğru kullanıldığından emin olmak istediğini belirterek mevcut jeopolitik koşullarda bu planlama döngüsünün çok daha sıkı inceleneceğini vurguladı. İKİ KELİME, BÜYÜK SONUÇLAR:''VE'' YERİNE''VEYA'' En az 20 yıl öncesine dayanan iki farklı senaryoya aynı anda hazırlanma zorunluluğunun kaldırılıp kaldırılmayacağı ittifak içinde kritik bir tartışma başlattı.

Taslak metinde mevcut gereklilikteki''ve'' bağlacının''veya'' olarak değiştirilmesinin tercih edildiğini aktaran NATO diplomatları, görüşmelerin henüz erken aşamada olduğunu belirtti. Üst düzey bir NATO diplomatı''Bu kolay olmayacak.'Ve' ya da'veya' ifadelerinden hangisini seçtiğiniz çok büyük fark yaratıyor'' değerlendirmesinde bulunurken; bir diğer üst düzey NATO yetkilisi krizlere müdahale kabiliyetinden vazgeçilmediğini, askerlerin nereye gönderileceğinin siyasi bir tercih olduğunu ve değişikliğin Kosova veya Irak'taki mevcut NATO operasyonlarını otomatik olarak etkilemeyeceğini kaydetti.

2022 İŞGALİ SONRASI DEĞİŞEN DENGELER VE İTTİFAK İÇİ FARKLILIKLAR Soğuk Savaş'ın ardından Kosova, Irak ve Afganistan gibi ittifak dışı operasyonlara ağırlık veren NATO, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesiyle yeniden Avrupa savunmasına yöneldi. Londra merkezli Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) seçkin araştırmacısı ve eski NATO sözcüsü Oana Lungescu,''NATO başladığı noktaya geri döndü.

Savunma ittifakı olarak NATO'nun temel çabasının saldırgan Rusya'yı caydırmak ve Avrupa'yı güvende tutmak olması mantıklı. Özellikle de ABD'nin ittifaka yönelik taahhütlerini azalttığı bir dönemde'' ifadelerini kullandı.

2010 yılından bu yana temel görevlerini kolektif savunma, üçüncü ülkelerle ortaklıklar ve iş birliğine dayalı güvenlik ile kriz yönetimi başlıkları altında tanımlayan NATO'da ülkeler arasında öncelik farkları bulunuyor: Güney Avrupa ülkeleri: Tarihsel olarak ittifakın ortaklıklarına ve kriz yönetimi faaliyetlerine öncelik verilmesini ve mevcut ikili yaklaşımın korunmasını savunuyor. ABD, İskandinav ülkeleri ve Rusya sınırındaki ülkeler: Sınırlı savunma bütçelerinin Rusya'yı caydırmaya ve ittifak topraklarının korunmasına yönlendirilmesini destekliyor.

Öte yandan Washington yönetimi, Irak'taki danışmanlık misyonu gibi NATO'nun ittifak dışındaki operasyonlarının sona erdirilmesi ve Avrupalı müttefiklerin kendi savunmaları için daha fazla kaynak ayırması yönünde baskı yapıyor. Pentagon'un gelecek ay Avrupa'daki askeri varlığına ilişkin yayımlayacağı değerlendirme kapsamında bazı Amerikan askerlerinin kıtadan çekilmesinin de gündeme gelebileceği belirtiliyor.