Milyonluk atlara özel takip: Kimlikleri DNA ile doğrulanıyor

Bursa’nın Karacabey ilçesinde yetiştirilen safkan Arap atları, DNA analizlerinden mikroçip numaralarına kadar uzanan kapsamlı bir sistemle kayıt altında tutuluyor. Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğüne (TİGEM) bağlı Karacabey Tarım İşletmesi’nde her atın anne ve babası genetik testlerle doğrulanırken fiziksel özellikleri ve soy bilgileri de ayrıntılı biçimde belgeleniyor.

Soyları 7-8 nesil geriye kadar izlenebilen atlar, gerekli kayıt ve doğrulama işlemleri tamamlanmadan resmi yarışlara katılamıyor. Atların geçmişi nesiller boyunca takip ediliyor Yaklaşık 7 asırlık geçmişe sahip Karacabey Tarım İşletmesi, Türkiye’de safkan Arap atı yetiştiriciliğinin önemli merkezleri arasında yer alıyor.

Tarihsel kayıtlara göre, Orhan Gazi döneminde Çiftlikat-ı Hümayun adıyla kurulan işletmede, bugün yarışlarda başarı elde edebilecek nitelikte atların yetiştirilmesi için çalışmalar yürütülüyor. Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatıyla 1932-1936 yılları arasında Suriye, Irak ve Arap Yarımadası’ndan getirilen atlarla safkan Arap atı yetiştiriciliğinin temelleri güçlendirildi.

İşletmede günümüzde yaklaşık 600 at bulunuyor. Veteriner hekimlerin gözetiminde 60 personelin bakımını üstlendiği atlar arasında, damızlık olarak kullanılan şampiyon aygırlar da yer alıyor. Altı farklı familyaya mensup 12 aygırdan elde edilen taylar, Karacabey’deki satış merkezinde ve İstanbul Veliefendi Hipodromu’nda düzenlenen açık artırmalarda yetiştiricilere sunuluyor.

DNA testi olmadan soy kütüğü belgesi verilmiyor Safkan Arap atlarının genetik özelliklerini ve soy devamlılığını korumak amacıyla işletmede ayrıntılı bir kimliklendirme sistemi uygulanıyor. Türkiye’deki Arap atlarının gen kaynakları açısından önemli yere sahip TİGEM bünyesindeki atların soy bilgileri, 1932 ve 1936 yıllarında ülkeye getirilen damızlıklara kadar uzanıyor.

Sistemde 49 anne ve 12 baba soy hattı korunuyor. Her atın soyu 7-8 nesil geriye kadar takip edilebiliyor. Kimliklendirme sürecinde öncelikle DNA örnekleri üzerinden anne ve baba doğrulaması yapılıyor, ardından hayvana özel numara taşıyan mikroçip takılıyor.

Atların yalnızca genetik bilgileri değil, dış görünüşlerini birbirinden ayıran ayrıntılar da kayıt altına alınıyor. Üç veteriner hekimden oluşan komisyon; don rengini, yüz ve ayaklardaki beyaz işaretleri, tırnak renklerini ve vücuttaki kıl dönmelerini inceliyor.

Böylece her atın kendine özgü fiziksel tanımı oluşturuluyor. Yarışlara katılmak için pedigri şartı Atların soy bilgileri TİGEM’in üç işletmesinde ve Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki Yüksek Komiserler Kurulu sisteminde saklanıyor.

Anne ve baba doğrulaması tamamlanmayan hayvanlara, soy kütüğünü gösteren pedigri belgesi düzenlenemiyor. Bu belgeyi alamayan atlar resmi yarışlarda koşamıyor ve damızlık olarak kullanılma hakkı elde edemiyor. TİGEM Karacabey Tarım İşletmesi Müdür Yardımcısı Veteriner Hekim Eren Karabulut, kayıt sisteminin safkan Arap atlarının nesiller boyunca izlenmesini sağladığını belirtti.

İşletmedeki damızlık aygırlardan Kayasel’in Seklavi sülalesine mensup olduğunu aktaran Karabulut, Türkiye’de 49 anne hattı ve 12 baba hattının bulunduğunu, bu hatların geçmişinin ayrıntılı kayıtlarla takip edildiğini ifade etti. Mikroçip numarasıyla her atın kimliği belirleniyor Atların kimlik bilgilerinin oluşturulmasında mikroçiplerin önemli rol oynadığını belirten Karabulut, her hayvana insanlardaki kimlik numarasına benzer şekilde özel bir numara verildiğini söyledi.

Kayıt işlemlerinde anne ve baba bilgilerinin yanı sıra hayvanların vücut yapısı, renkleri ve ayırt edici işaretleri de dikkate alınıyor. Karabulut, DNA analizlerinin Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Etlik Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünün genetik laboratuvarında gerçekleştirildiğini belirterek, sonuçların sisteme işlendiğini kaydetti.

Atların soy kütüğü kayıtlarının TİGEM’in üç işletmesinde ve ilgili bakanlık sisteminde muhafaza edildiğini aktaran Karabulut, kimliklendirme ve doğrulama işlemlerinin ardından hayvanların bir bölümünün damızlık olarak kullanıldığını, diğerlerinin ise özel yetiştiricilere satışa sunulduğunu bildirdi.