AİHM'den Can Atalay kararı: Gözler şimdi TBMM'de!
- AİHM, Can Atalay'ın başvurusunda dört ayrı hüküm kapsamında hak ihlali tespit ederek tahliyesi ve milletvekilliği görevine dönebilmesi için gerekli adımların atılmasını istedi
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) Can Atalay hakkında verdiği karar, Ankara'da Meclis'in atacağı adımları yeniden gündeme taşıdı. Gezi Parkı davasından hükümlü bulunan ve milletvekili seçilmesine rağmen cezaevinden çıkamayan Atalay'ın başvurusunu inceleyen Mahkeme, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal ettiğine hükmetti.
Kararda yalnızca Atalay'ın özgürlüğüne kavuşması değil, seçildiği milletvekilliği görevini yerine getirebilmesinin sağlanması da istendi. Strazburg'da açıklanan kararın ardından Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Başkanı Erkan Baş, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Numan Kurtulmuş'a seslendi.
Baş, Atalay'ın Meclis Kütüğü'ne kaydedilmesi, tahliye edilmesi ve yemin ederek milletvekilliği görevine başlaması gerektiğini belirtti. AİHM DÖRT AYRI HÜKÜMDEN İHLAL TESPİT ETTİAİHM İkinci Dairesi, Şerafettin Can Atalay'ın başvurusunda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin dört ayrı hükmü bakımından ihlal bulunduğu sonucuna ulaştı.
Mahkeme, özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5'inci maddenin birinci ve dördüncü fıkralarının ihlal edildiğine karar verdi. Bunun yanında serbest seçim hakkını güvence altına alan 1 No'lu Protokol'ün 3'üncü maddesi ile haklara yönelik kısıtlamaların öngörülen amaçlar dışında kullanılmasını yasaklayan 18'inci madde yönünden de ihlal tespit edildi.
Kararda, Atalay'ın milletvekili seçilmesinden sonra cezaevinde tutulmaya devam edilmesi ve Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) kararlarının uygulanmaması üzerinde duruldu. AYM KARARLARININ UYGULANMAMASI ELEŞTİRİLDİAİHM'nin değerlendirmesinde, Anayasa Mahkemesi tarafından verilen bağlayıcı ihlal kararlarına rağmen Atalay'ın tahliye edilmemesi önemli bir yer tuttu.
Yargıtay 3. Ceza Dairesi'nin AYM kararlarına uymayı reddetmesini inceleyen Mahkeme, bu yaklaşımın hukuki belirlilik ve hukukun üstünlüğü ilkeleriyle bağdaşmadığını ortaya koydu. Özellikle Atalay'ın özgürlüğünü korumaya yönelik yargısal güvencelerden yararlanamaması, Mahkemenin ihlal değerlendirmesinde belirleyici unsurlardan biri oldu.
AİHM, Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanmaması nedeniyle Sözleşme'nin 5'inci maddesinin dördüncü fıkrasının ihlal edildiğine oybirliğiyle hükmetti. Diğer ihlal tespitleri ise altıya karşı bir değil, altı kabul ve bir karşı oyla karara bağlandı."SUSTURMA VE ÇOĞULCULUĞU BASTIRMA" TESPİTİKararın dikkat çeken bölümlerinden biri de Sözleşme'nin 18'inci maddesine ilişkin değerlendirme oldu.
AİHM, Atalay'ın milletvekili dokunulmazlığından yararlandırılmaması ve cezaevinde tutulmaya devam edilmesinin, kendisini susturma ve siyasi çoğulculuğu bastırma amacı taşıdığı sonucuna vardı. Mahkeme, haklara getirilen sınırlamaların Sözleşme'de öngörülen amaçlar dışında kullanılmasını yasaklayan 18'inci maddenin ihlal edildiğini belirledi.
Bu tespit, Atalay'ın başvurusunun yalnızca bireysel özgürlük ve tutukluluğun hukuki dayanağı açısından değil, siyasi hakların kullanılması bakımından da değerlendirildiğini ortaya koydu. TÜRKİYE'DEN TAHLİYE VE MECLİS'E DÖNÜŞ İÇİN ADIM İSTENDİMahkeme, Sözleşme'nin 46'ncı maddesi kapsamında ihlallerin sonuçlarının ortadan kaldırılması için Türkiye'nin alması gereken tedbirlere de yer verdi.
Buna göre Atalay'ın cezaevinde tutulmasına son verilmesi, serbest bırakılması ve milletvekilliği görevini yerine getirmek üzere TBMM'deki yerini alabilmesi için gerekli işlemlerin yapılması istendi. AİHM ayrıca Can Atalay'a 32 bin 500 avro manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
Kararla birlikte Atalay'ın hukuki durumunun yanı sıra TBMM'deki milletvekilliği statüsüne ilişkin işlemler de yeniden tartışma konusu oldu. ERKAN BAŞ'TAN NUMAN KURTULMUŞ'A ÇAĞRIAİHM kararının açıklanmasının ardından TİP Genel Başkanı Erkan Baş, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede kararın uygulanması gerektiğini vurguladı.
Baş, Anayasa Mahkemesi kararlarına uyulmamasının AİHM tarafından ayrıca ihlal olarak değerlendirilmesine dikkat çekti. Kararın farklı hükümler bakımından hangi oy oranlarıyla alındığını hatırlatan Baş, özgürlüğü koruyan yargısal güvencelere ilişkin ihlalin oybirliğiyle tespit edildiğinin altını çizdi.
Baş, kararın anlamını şu sözlerle anlattı:"Özellikle ekleyeyim: Anayasa Mahkemesi’nin kararları uygulanmadığı için Can Atalay’ın özgürlüğünü koruyacak yargısal güvenceden mahrum bırakıldığına oybirliğiyle karar verilmiştir. Diğer başlıklar da 1’e karşı 6 oyçokluğu var. (Elbette o 1 oy da Türkiye adına seçilmiş hâkim) Bunun herkesin anlayacağı karşılığı şudur: Bir insan mahkemeye başvuruyor, haklı bulunuyor, serbest bırakılması gerekiyor; fakat karar uygulanmadığı için cezaevinde kalıyor.
AİHM’in bunun hak ihlali olduğunu tescil etmiş oldu."AİHM, Can Atalay kararını açıkladı. Karar metnine çok açık olarak şunlar yazılmış; -Can Atalay’ın milletvekili seçildikten sonra cezaevinde tutulması hukuka aykırıdır. -Mecliste görev yapmasının engellenmesi ve milletvekilliğinin düşürülmesi, hem onun haklarını hem de kendisini seçen halkın iradesini ihlal etmiştir. -Can’ın cezaevinde tutulmasının onu susturma ve çoğulculuğu bastırma amacı taşıdığına hükmetmiştir. -Can Atalay’ı derhal serbest bırakılmalı ve milletvekilliği görevini yapabilmesini sağlanmalıdır.
Özellikle ekleyeyim: Anayasa Mahkemesi’nin kararları uygulanmadığı için Can Atalay’ın özgürlüğünü koruyacak yargısal güvenceden mahrum bırakıldığına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir. -Diğer başlıklarda 1’e karşı 6 oyçokluğu var. (Elbette o 1 oy da Türkiye adına seçilmiş hâkim) Bunun herkesin anlayacağı karşılığı şudur: Bir insan mahkemeye başvuruyor, haklı bulunuyor, serbest bırakılması gerekiyor; fakat karar uygulanmadığı için cezaevinde kalıyor. AİHM’in bunun hak ihlali olduğunu tescil etmiş oldu.
Buradan tüm siyasi partilere ve özel olarak TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’a sesleniyorum, bu hukuksuzluğa derhal son verilmelidir. Can Atalay’ın derhal TBMM Kütüğü’ne kaydı yapılmalı, tahliye edilmeli ve yemin edip görevini yapması sağlanmalıdır. 👇👇👇 Erkan BAŞ (@erkbas) November 17, 2026"CAN ATALAY'IN DERHAL TBMM KÜTÜĞÜ'NE KAYDI YAPILMALI"Açıklamasının devamında tüm siyasi partilere seslenen Erkan Baş, özellikle TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un sorumluluğuna işaret etti.
Atalay'ın milletvekilliği görevine başlayabilmesi için gereken işlemlerin yapılmasını isteyen Baş, şu ifadeleri kullandı:"Buradan tüm siyasi partilere ve özel olarak TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’a sesleniyorum, bu hukuksuzluğa derhal son verilmelidir. Can Atalay’ın derhal TBMM Kütüğü’ne kaydı yapılmalı, tahliye edilmeli ve yemin edip görevini yapması sağlanmalıdır."Baş'ın çağrısı, AİHM kararının ardından Meclis yönetiminin nasıl bir yol izleyeceği sorusunu yeniden gündeme getirdi.
CAN ATALAY'IN MİLLETVEKİLLİĞİ NEDEN DÜŞÜRÜLMÜŞTÜ?Avukat Şerafettin Can Atalay, Gezi Parkı davası kapsamında 18 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Cezaevinde bulunduğu sırada 14 Mayıs 2023 genel seçimlerinde TİP'ten Hatay Milletvekili seçildi.
Ancak milletvekili seçilmesi Atalay'ın tahliyesini sağlamadı. Anayasa Mahkemesi, Atalay'ın bireysel başvurularında hak ihlali kararları vererek serbest bırakılmasının önünü açacak işlemlerin yapılmasını istedi. Yargıtay 3.
Ceza Dairesi'nin AYM kararlarını uygulamamasıyla yüksek yargı organları arasında hukuki bir uyuşmazlık ortaya çıktı. Atalay'ın milletvekilliği, hakkındaki kesinleşmiş mahkeme kararının 30 Ocak 2024'te TBMM Genel Kurulu'nda okunmasıyla düşürüldü.
AİHM'nin 17 Kasım 2026 tarihli kararıyla birlikte Atalay'ın tahliye edilmesi, milletvekilliği statüsünün yeniden ele alınması ve Meclis'teki görevine başlaması konuları bir kez daha Türkiye'nin hukuk ve siyaset gündemine taşındı.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Siyaset
Yayın: 17 Kasım 2026 10:30 · Kaynak: yeniankara.com.tr