Emekliye kötü haber tez geldi: Önce maaşını aldı sonra iptal edilip geri istendi

Adana’da yaşayan iki çocuk annesi Sefalet Verani’nin emeklilik hayali, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) geçmiş yıllardaki hizmetlerini incelemesinin ardından yarıda kaldı. Adana Metal Sanayi Sitesi’nde 2014 yılında çalışmaya başlayan, daha sonra farklı firmalarda aşçılık yaparak geçimini sağlayan Verani, emeklilik için eksik primlerini tamamlamak amacıyla doğum borçlanmasına başvurdu. Komşularından borç aldığını ve altınlarını bozdurduğunu belirten Verani, işlemlerinin ardından 2026 yılının Ocak ayında yaklaşık 20 bin TL aylıkla emekli oldu.Ancak Verani’nin emekliliği yaklaşık 6 ay sonra SGK incelemesine takıldı. Kurum tarafından gönderilen yazıda, 2015-2020 yılları arasındaki toplam 1057 günlük hizmetinin “fiili çalışmaya dayanmadığı” gerekçesiyle iptal edildiği bildirildi. Bu işlemle prim gün sayısı 2599’a düşen Verani, emeklilik koşullarını kaybetti. Aylığının kesilmesinin yanı sıra daha önce yapılan ödemeler nedeniyle yasal faiziyle birlikte 158 bin 300 TL borç çıkarıldığı belirtildi.“FİİLEN ÇALIŞTIM, ŞAHİTLERİM VAR”SGK’ya başvurarak iptalin nedenini öğrenmeye çalışan Verani, eski işverenine ilişkin usulsüzlük tespitlerinin kendi sigorta kayıtlarını da etkilediğini söyledi. Çalışmasının gerçek olduğunu savunan Verani, işyerinde bulunduğunu gösteren fotoğrafları olduğunu ve bölgede çalışan esnafı tanık gösterebileceğini belirtti. İşverenin yaptığı iddia edilen usulsüzlüklerin faturasının çalışana çıkarılmaması gerektiğini dile getiren Verani, hizmetlerinin yeniden geçerli sayılması için hukuki yollara başvuracağını ifade etti.SGK’DA FİİLİ ÇALIŞMA NEDEN ÖNEMLİ?Sosyal güvenlik mevzuatında yalnızca işe giriş bildirgesinin verilmesi veya SGK’ya prim bildirilmesi, tek başına sigortalı hizmetin kesin olarak geçerli olduğu anlamına gelmiyor. Sigortalılığın gerçek bir çalışma ilişkisine dayanması gerekiyor. SGK’nın denetim ve kontrol elemanlarınca yapılan incelemelerde gerçeğe aykırı hizmet kazandırıldığı tespit edilirse hizmet kayıtları düzeltilebiliyor veya iptal edilebiliyor. Bu nedenle “sahte sigortalılık” incelemelerinde temel mesele, kişinin bildirildiği işyerinde gerçekten çalışıp çalışmadığının belirlenmesi oluyor.FİİLEN ÇALIŞAN İŞÇİ HAKKINI NASIL ARAYABİLİR?İşyerine yönelik bir denetim nedeniyle hizmetleri iptal edilen kişinin gerçekten çalıştığını ileri sürmesi halinde uyuşmazlık yargıya taşınabiliyor. Yargıtay’ın benzer dosyalardaki yaklaşımında, fiili çalışmanın ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiği vurgulanıyor. Mahkemeler yalnızca SGK kayıtlarıyla yetinmeyerek işyerinin faaliyet durumu, bordrolar, işveren ve vergi kayıtları, dönem çalışanları ile komşu işyerlerindeki kişilerin anlatımları gibi delilleri değerlendirebiliyor. Yazılı belgelerin bulunmadığı bazı durumlarda da çalışmayı doğrudan bilen bordro veya komşu işyeri tanıklarının beyanları önem taşıyabiliyor.YARGITAY'DAN BENZER DOSYALARDA EMSAL YAKLAŞIMYargıtay 10. Hukuk Dairesinin sahte sigortalılık gerekçesiyle hizmetlerin iptal edildiği çeşitli uyuşmazlıklardaki kararlarında, çalışmanın gerçek olup olmadığının kapsamlı biçimde araştırılması gerektiğine işaret ediliyor. Yüksek Mahkeme; SGK denetim raporlarının ve dayanak belgelerin incelenmesi, ihtilaflı dönemde işyerinde çalışan kişilerin dinlenmesi, işyerinin gerçekten faal olup olmadığının ve vergi kayıtlarının araştırılması gibi unsurlar üzerinde duruyor. Dolayısıyla bir işveren hakkında usulsüzlük tespit edilmesi, fiilen çalıştığını savunan kişinin iddiasının ayrıca araştırılmasına engel oluşturmuyor; nihai değerlendirme somut delillere göre yapılıyor.158 BİN 300 TL'LİK BORÇ NASIL GÜNDEME GELDİ?5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, SGK tarafından fazla veya yersiz yapıldığı belirlenen ödemelerin belirli şartlarla geri alınmasına imkan tanıyor. Geri alınacak tutarın ve uygulanacak faizin hesabında, yersiz ödemenin kişinin kasıtlı veya kusurlu davranışından mı yoksa Kurumun hatalı işleminden mi kaynaklandığı önem taşıyor. Bu nedenle Verani’ye çıkarılan borcun hukuki niteliği ve hangi hükümlere göre hesaplandığı da olası bir uyuşmazlıkta ayrıca değerlendirilebilecek başlıklar arasında bulunuyor.DOĞUM BORÇLANMASI NASIL İŞLİYOR?Doğum borçlanması, gerekli koşulları taşıyan kadın sigortalıların doğumdan sonra çalışmadıkları belirli süreleri prim günlerine ekleyebilmelerine imkan sağlıyor. SGK’nın açıklamalarına göre kadın sigortalılar üç çocuğa kadar, her doğumdan sonraki çalışılmayan iki yıllık süreyi koşulları dahilinde borçlanabiliyor. Borçlanılan günlerin emeklilik hesabında kullanılabilmesi, kişinin diğer sigortalılık ve emeklilik şartlarıyla birlikte değerlendiriliyor. Verani de emeklilik için eksik günlerini bu yöntemle tamamladığını, ancak geçmiş hizmetlerinin sonradan iptal edilmesiyle emeklilik koşullarının yeniden bozulduğunu belirtiyor.SAĞLIK GÜVENCESİ DE TARTIŞMANIN PARÇASIYüzde 60 engelli raporu bulunduğunu ve düzenli ilaç kullandığını belirten Verani, emeklilik aylığının kesilmesinin ardından sağlık hizmetlerinden yararlanmakta da sorun yaşadığını ve ayrıca Genel Sağlık Sigortası borcuyla karşı karşıya kaldığını söyledi. Bir aydır ilaçlarını alamadığını ifade eden Verani, hem hizmetlerinin geçerliliğinin tespiti hem de kendisine çıkarılan borçların kaldırılması amacıyla işveren ve SGK’ya karşı hukuki yollara başvuracağını açıkladı. Sürecin sonucu, Verani’nin söz konusu dönemlerdeki çalışmalarının fiili olduğuna ilişkin sunulacak belgeler, tanık anlatımları, SGK denetim dosyası ve yargı mercilerinin yapacağı değerlendirmeyle netleşecek.