e-Devlet organ bağışını 3'e katladı ancak aile onayı hayati önemde

3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası kapsamında düzenlenen toplantıda, Türkiye'deki organ nakli verileri açıklandı. Türk Nefroloji Derneği, Türk Yoğun Bakım Derneği ve Organ Nakli Koordinatörleri Derneği temsilcilerinin katıldığı programda, e-Devlet sisteminin bağış oranlarına etkisi ve kadavradan nakil yetersizliği vurgulandı.

Türk Nefroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Aydın Türkmen'in aktardığına göre, geçtiğimiz yılın temmuz ayında e-Devlet ve e-Nabız üzerinden başlatılan dijital beyan sistemi bağışçı sayısını üç kat artırdı. Toplam bağışçı sayısı 1 milyona yaklaşırken, 2026 yılının ilk 10 ayında 4 bin 142 organ nakli gerçekleştirildi.

Türkiye genelinde 28 bin 790'ı böbrek ve karaciğer olmak üzere 33 bini aşkın hasta nakil bekliyor. 2025 yılı sonu itibarıyla böbrek replasman tedavisi gören hasta sayısı 95 bin 489'a ulaşırken, her yıl yaklaşık 14 bin yeni hasta bu tedaviye ihtiyaç duyuyor.

BEYİN ÖLÜMÜ İLE BİTKİSEL HAYAT KARIŞTIRILIYOR

Türk Yoğun Bakım Derneği Başkanı Prof. Dr. Fethi Gül, beyin ölümü ile bitkisel hayatın birbirine karıştırılmasının kadavradan bağışların önündeki en büyük engel olduğunu bildirdi. 2026'nın ilk 10 ayında beyin ölümü gerçekleşen 2 bin 78 kişiden sadece 375'inin organları bağışlandı.

Bağış yapılmayan bin 703 kişinin organları kullanılamadı. Uzmanlar, bu potansiyelin değerlendirilmesi halinde 13 bin 624 hastaya daha nakil şansı doğabileceğini hesaplıyor.

KADAVRADAN NAKİLDE AVRUPA'NIN GERİSİNDEYİZ

Organ Nakli Koordinatörleri Derneği Başkanı Öğr. Gör. Nilgün Bilal tarafından paylaşılan verilere göre, Türkiye canlı vericili nakillerde dünya birincisi olmasına rağmen kadavradan bağışlarda geride kalıyor. Bir milyonda kişi başına düşen kadavra donör oranı İspanya'da 51,9, İtalya'da 30,9, Birleşik Krallık'ta 20,7, İran'da 12,7 ve Almanya'da 11,7 seviyesindeyken, Türkiye'de bu oran 5,48 düzeyinde bulunuyor.

E-DEVLET BEYANI YETERLİ Mİ?

Dijital platformlar üzerinden organ bağışçısı olmak süreci hızlandırsa da, yasal ve tıbbi uygulamalar gereği nihai karar ailelere bırakılıyor. Kişi e-Devlet üzerinden organlarını bağışladığını beyan etse dahi, vefat durumunda birinci derece yakınlarının onayı alınmadan nakil işlemi yapılamıyor.

Bu nedenle hekimler, bağış kararının sisteme işlenmesinin ardından mutlaka aile üyeleriyle paylaşılmasını ve vasiyet niteliğinde aktarılmasını hayati bir adım olarak tanımlıyor.