Büyükakın: Kocaeli’de yapılan batıda yapılsa bas bas bağırırlar!

Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, CNN Türk’te yayınlanan Hakan Çelik ile Hafta Sonu programının konuğu oldu. Programda Büyükakın hem Türkiye’nin ev sahipliğinde 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31.

Taraflar Konferansı (COP31) ile ilgili çalışmaları hem de Kocaeli’de yapılan yatırımları anlattı.

‘HEYET BAŞKANI SIFATIYLA DEĞERLENDİRMELER YAPTIK’COP31’e değinen Büyükakın, “İki boyutu var. Bir küresel ölçekte alınması gerek tedbirler konuşuluyor. Ben oranın ilk ve ikinci gününde, liderler zirvesi kısmında katıldım.

Avrupa Konseyi Ulusal Heyet Başkanlığı görevimiz sıfatıyla orada belediye başkanı değil heyet başkanı sıfatıyla liderler zirvesi kısmında değerlendirmeler yaptık. Bu toplantıda da gerek sayın cumhurbaşkanımız açılış konuşmasında, gerek ‘eş başkan’ sıfatıyla çevre, şehircilik ve iklim değişikliği bakanımız ifade ettiler; ‘Bu bir uygulama toplantısı olsun’ denildi” ifadelerini kullandı.

‘SEBEP OLAN ŞEYLERİ DURDURMAMIZ LAZIM’Herkesin ne yapılması gerektiğini bildiğini ancak mesafe alınmadığını belirten Büyükakın, “Hedef şöyle konuldu; ‘küresel ısı artışı 1 buçuk derecenin üzerine çıkmasın.’ 1 buçuk derece ısınma limitinde tutulursa sürdürebilir limitinde olduğu söylendi. Yapılması gereken şu; sera gazı emisyonuna, salınımına sebep olan şeyleri durdurmamız lazım.

Mesela arabaların egzozlarından daha az fosil yakıt kullanan araçlara kadar bir dizi alt başlık var. Mesela doğalgazlı otobüs kullan, dizel otobüs kullanma. Dizel otobüslerin standartları da var. Bunların hepsi aslında alınan mesafelerle alakalı” dedi.

‘1 BUÇUK HEDEFİ TUTMAYACAK’İklim ile ilgili toplantıların önemine de değinen Büyükakın, “Bu toplantılar yapılmasaydı, bunlar konuşulmasaydı bunlar da yapılmamış olacaktı. Belki bu 1 buçuğu daha erken aşacaktık. Ama aştık; 1 buçuk hedefi tutmayacak.

1 buçuk derecinin tutunabilmesi için atmosfere salınması gereken sera gazı emisyonu belli. Bir günde 118 milyon ton sera gazı salınmalı ki 1 buçuk derecenin üzerine çıkmasın. Dünya ne kadar yapıyor? 166 milyon ton yapıyor.

Her 2 buçuk günde bir, biz bir günlük kotayı fazladan tüketiyoruz. Böyle giderse 1 buçukluk hedef tutmayacak” diye konuştu.

‘AMERİKA’NIN İŞİNE GELMİYOR’Çelik’in “Amerika COP31’e büyük oranda katılmadı. Bu konuda bir siyasi bir irade ve kararlılığa da ihtiyaç var” söylemine Büyükakın, “En büyük problem zaten burası. Mesela Amerika neden Paris Konferansı’ndaki sözleşmeye ya da Kyoto Protokolü’ne neden taraf olmuyor?

Çünkü taraf olduğu zaman o imzaladığı koşulları yerine getirmesi gerekiyor. O yükümlülükler Amerika’nın ekonomisinin işine gelmiyor, onun için yapmıyor” dedi.

‘EN YÜKSEK ORANLARA SAHİP İLLERDEN BİRİYİZ’Kocaeli’deki çevre ve ulaşım yatırımlarına da dikkat çeken Büyükakın, insanların kendi araçları yerine toplu taşımaya binmeyi tercih etmesi halinde salınımın azalacağını belirterek, “Toplu taşımayı teşvik eden şeyler yapmamız lazım; bunu yapıyoruz. Toplu taşımanın cazip hale getirilmesiyle ilgili doğalgazlı otobüsleri yaygınlaştırıyoruz.

Otobüslerimizin yüzde 75’i doğalgazlı. En yüksek oranlara sahip illerden birisiyiz. Doğalgazlı otobüs, konvansiyonel otobüse göre biraz daha pahalı ama 26 birim daha az karbondioksit salar. Elektrikli araçlar maalesef toplu taşımıyla ilgili alanda performansı çok iyi değil.

Hibritler biraz daha iyi gidiyor. Kocaeli olarak tepeleri vs. olan bir yerdeyiz. Onların çekişinde, menzilinde sorun var. Henüz bütün toplu taşıma sistemini elektrikli yapacak durumda değiliz” diye konuştu.

‘GEBZE METROSU BİTMEK ÜZERE’Tramvay hattımızı geçtiğimiz 7 yılda aşağı yukarı 2 katına çıkardık. Yaklaşık 9 kilometrelik hattı 18 kilometreye çıkarttık. Kuplaj yani ikiye katlama yaptık. Tramvay elektrikli. Toplu taşımayı, toplam yolculuğun içerisinde yüzde 32’ye çıkarmayı hedefliyoruz.

Şu anda 20’lere kadar getirdik. Avrupa standardı 35’tir. Bunu başarırsak emisyonu azaltmış oluruz. Diğer bir husus, toplu taşımanın içindeki raylı sistemin payını da iki katına yani yüzde 16’lara çıkartmak. Bunun için iki tane de metro yatırımını devam ediyor.

Gebze ile Darıca arasında 15 kilometrelik bir hat var; orası bitmek üzere, eli kulağında. O çalışmaya başladığında öngörümüz şu; günlük trafikten 55 bin araç çekilecek. Bu emisyon açısından çok kıymetli bir sayı” dedi.

‘AĞIR METALLER İNSANA GEÇİYOR’Büyükşehir Belediyesi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ortak olarak hayata geçirilen İzmit Körfezi Doğu Baseni Dip Çamuru Temizleme Projesi ile ilgili de konuşan Büyükakın, “Körfez akıntısı nedeniyle en uçta çamur toplanıyor. Bütün Körfez’in pisliği orada toplanıyor.

Biz, uzunca bir süredir ‘buradaki çamur ne olacak’ diye TÜBİTAK ile çalışıyoruz. Bir gün kalktık ‘çamuru buradan çıkaralım’ diye değil. TÜBİTAK ile çalıştık. O çamurun oradan alınması lazım; çünkü sanayi yükü nedeniyle yılların getirdiği çamurun içinde ağır metaller var.

Onu balıklar yiyor, balıklardan insana geçiyor. ‘Bunun temizlenmesi gerekiyor dedik’ ve TÜBİTAK ile çalıştık. Orada dünya çapında yeniden canlandırma projesi uygulanıyor” diye konuştu.

‘DİP ÇAMURUNDA 2.4 MİLYON METREKÜP TEMİZLENDİ’Dip çamuru temizliğini 2 yıl sonra tamamlamayı hedeflediklerini belirten Büyükakın, “Toplam 3.8 milyon metreküp çamur var. 2.4 milyon metreküp temizlendi. ‘Çamur’ denilince insanların kafasında çok şekillenmiyor.

İnsanlar kafalarında 600 futbol sahası canlandırsınlar. Buna 3 yıl önce başladık. İnşallah 2 yıl sonra tamamlanır diye tahmin ediyoruz. Çıkarttığımız çamur Heybeliada kadar. Çamuru tarayıp aldığımız kısım 225 hektar. Monako 202 hektar.

O ülkeden daha büyük alanda dip çamurunu temizledik. Bunu batıdaki bir ülkede yapmış olsalar dünyaya bas bas bağırarak anlatırlar. Bu dünya çapında bir proje ve bunu biz yapıyoruz” dedi.

‘BU CANLILAR DAHA ÖNCE YOKTU’Körfez’de hayatın yeniden canlandığını da belirten Büyükakın, “Sayın cumhurbaşkanımız ve Murat Kurum bakanımıza teşekkür ediyorum. Onlarla birlikte bu projeyi yürütüyoruz. Buradaki hayat yeniden canlanıyor.

Dipte oksijen yüzde 40 arttı. 2’nin altına düşerse yaşam duruyor; şu anda 4-5 mertebesinde. Belli türler geldi. Daha önce pinalar yoktu; günde 6 litre suyu filtre ederler. Bu canlılar daha önce yoktu; temizlik projesiyle birlikte gelmeye başladılar.

Akdeniz midyesi çamur varsa yaşayamazlar. Deniz patlıcanı dediğimiz 150 litre kumu filtreliyor. Deniz çayırları oksijen üretiyor. Körfez’e şu ana kadar toplam 60 bin balık bıraktık. Şu ana kadar 300 tane resif alanı oluşturduk. Balıklar oralarda yuvalanabilsinler ve deniz yeniden canlansın” diye konuştu.

‘KOCAELİ ŞİMDİ KOKMUYOR’Kocaeli’nin eskiden kokan bir yer olarak anıldığını ve artık kokmadığını da söyleyen Büyükakın, “Ben İstanbul’a öğrenci olarak gittiğimde tanışmalarda ‘İzmit’ dediğimde ‘O kokan yer mi’ diyorlardı. Şehre girince bir koku herkesin burnunu yakardı.

‘O kokan yerin oradan mı geliyorsun’ derlerdi. Şimdi Kocaeli kokmuyor. Eskiden isli, puslu, kokan, gri bir yerdi. Şu anda koku kalmadı. Ciddi anlamda yükselen bir standart söz konusu. COP’ta da konuşulanlardan biri bu; Afet olmadan önce alınan tedbirlerin maliyeti, afetten sonrakilerden daha azdır. Dolayısıyla koruyucu tedbirler önemli. Önce kirletme, sonra kirlenmişi temizle” dedi.

‘TEK SU KANAL İDARESİ KOCAELİ OLACAK’“İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyelerle bu anlamda yapıcı bir işbirliği kurabiliyor musunuz” sorusunu da yanıtlayan Büyükakın, “Samimi söylemek gerekirse kuramıyoruz. Sebep şu; mesela biz Kocaeli’de 23 tane arıtma tesisi çalıştırıyoruz.

Yapmak ve işletmek pahalı. Bizim 23 tane tesisi çalıştırmak için kullandığımız yıllık enerji maliyeti 500 milyon lira. Bizim arıtmamız yüzde 100. Tamamı biyolojik arıtmadan geçiyor. İleri biyolojik arıtmanın da yüzde 100 olması için sadece yüzde 27 kaldı.

İleri biyolojik olması için iki tesisimin, yani 23 tesisten iki tanesinin azotun yanında fosforu da temizlemesi gerekiyor; onu da tamamlayacağız. Türkiye’nin tüm tesisleri ileri biyolojik olan tek su kanal idaresi Kocaeli olacak. Yatırım başladı; 3 yıl sonra o da tamamlanmış olacak” diye konuştu.

‘DİĞERLERİ DE YAPMALI’Marmara Belediyeler Birliği Başkanlığı yaptığı dönemde Marmara’ya çevresi olan illerin günde denize verdikleri evsel atık su yani kanalizasyonun 4 buçuk milyon metreküp olduğunu belirten Büyükakın, “4 buçuk milyon metreküp atık su Marmara Denizi’ne gidiyor. Bunun sadece yüzde 53’ü ön arıtma yapılıyor; geri kalanı salınıyor.

Şu anda durum bu seviyelerde. Bu yüzde 53’ün yüzde 97’si İstanbul. Her gün 2.25 milyon metreküp suyu ön arıtmayla veriyorlar. Yani kaba pisliği bir kenara ayırıp geri kalanını salıyorlar. Marmara Denizi kıyılarında iki tane mavi bayraklı plajımız var.

Diğerleri de yapsa bu standart çok daha hızlı yükselecek ama maalesef bu yatırımlar çok pahalı. 23 tesisten birisi yapmak yaklaşık 5 milyar TL. İşletmek de pahalı.” dedi.

‘POPÜLİZM YAPMAYI SEÇERSEK DENİZE AYAĞINI BİLE SOKAMAYACAK’“Popülist bir belediye başkanı, siyasetçi, milletvekili vs. bu şahıs, memleketin hayrına işi yapmak yerine onu göz boyamada kullanırsa insanlar artık hatayı fark ettiğinde çok geç oluyor” diyen Büyükakın, “Bu arıtma tesislerini çalıştırmak için yıllık elektrik 500 milyon lira. ‘Nasılsa herkes kirletiyor, biz de kirletelim’ desek.

O 500 milyonu popülizm için kullansak ve bunu da ‘fakire, fukaraya yardım ediyoruz’ gibi süslesek. ‘Yardım etmeyelim’ demiyorum zaten ediyoruz. Kocaeli’de kim yardıma muhtaçsa hepsinin yanındayız ama bu milletin parasıyla, millete popülizm yapmayı seçersek, artırma tesislerini çalıştırmazsak 15 yıl sonra çocuklarımız denize ayağını bile sokamayacak. Karamürsel’de iki plajda mavi bayraklı plajımız var” diye konuştu.

‘20 SENE SONRA BELEDİYE BAŞKANI OLMAYACAĞIM’Büyükakın, “Doğa kendini topluyor yeter ki şans verin. Biz Marmara’ya kıyısı olan belediyeler, arıtma tesislerini çalıştırsa müsilaj olmayacak. Bunlarla ilgili toplantılar da yaptık.

Dip çamurunu temizliyoruz; 10 sene sonra sonuçları görünecek, balıklar canlanacak, 20 sene sonra belki yüzülebilecek ama ben 20 sene sonra belediye başkanı olmayacağım. Bu bir handikap. Belediye başkanları 5 yıllık dönemde seçiliyor ve 5 yıl için sonuçlar hedefliyor.

Bu iklimle, çevreyle ilgili mevzular 15-20 yıllık mevzualar. Bunun kamuoyu algısı olarak görülmesi lazım. Kamuoyu çevresel hassasiyetleri yükselttikçe belediye başkanları ya da siyasi otorite bu konulara hassasiyet gösterecek” dedi.

‘160 BİN BİNA TARANDI’Kocaeli’nin kentsel dönüşümü ile ilgili de konuşan Büyükakın, “Kentsel dönüşümle ilgili Kocaeli’de 315 bin tane bina var. Bu binaları İnşaat Mühendisleri Odasıyla protokol yaptık. Kentsel dönüşüm kararı vermek için bir cetvel var.

Oradaki değerlendirme kriterlerini esas alarak riskli alanları tespit ettiler. 2007’den önce yapılanlar incelendi. Çünkü 2007’de yönetmelik çıkmıştı. 2007’den önce yaklaşık 160 bin var. Bunlar tarandı. Hangilerinde risk var; tespiti yapıldı.

Şu anda da bakanlığımız ile beraber yürüttüğümüz projeler ve bizim Dünya Bankası Kredisi ile dönüşümü teşvik ettiğimiz o verilerle yapıyoruz. Çünkü ölçmediğiniz bir şeyi yönetemezsiniz” dedi.

‘YETERİNCE HIZLI GİTMİYOR’Dönüşümün yeterince hızlı gitmediğini de belirten Büyükakın, “Maalesef yeterince hızlı gitmiyor. Politikacılar her şeyi toz pembe anlatırlar. ‘Harika yapıyoruz, her şey çok iyi gidiyor’ diyen insanlara alışkınlar.

Hızlı gitmiyor, çünkü insanlar direniyorlar. ‘100 metrekare depreme karşı riskli binası var; gel bu binayı değiştirelim’ dediğimizde ‘Ben 100 metrekare binadan çıkıp 70 metrekareye girmek istemiyorum’ demeye başlıyor. Burada kalsa yine bir derece konuşulur.

Ben bunun için sahaya girdiğimde bunu engellemek için birileri ‘rant projesi’ vs. diyor” diye konuştu.

SEBEPLERİNİ ANLATTIKendisine şikayetler geldiğini de aktaran Büyüakın, “Vatandaş ‘baktıralım diyoruz ama üst kat ya da alt kattaki komşular baktırmayın, böyle bir başvuru yapmayalım, sakatsa satıp gidelim’ diyenler var. Bunlar insani, bunları konuşmayınca da olmuyor.

Herkes susuyor ‘biz bunu dersek şu rahatsız olur’ tartışmaları başlıyor. Onun için yavaş gidiyor. Çünkü insanlar birebir istiyor. Depreme karşı güvenli olmayan bir binayı yenilemek istediğimizde onun maliyetine katlanmak istemedikleri ya da küçülmesine göz yummadıkları için yavaşlıyor” dedi.

‘SPOR ALANINDA ÇOK İDDİALIYIZ’Kocaeli’nin turizmine de değinen Büyükakın, “Kandıra’da 7 olmak üzere toplam 9 tane mavi bayraklı plajımız var. Oralarda da arıtma tesisi çalışıyor. Kartepe teleferik ve kış turizmiyle ilgili gelişmeler var.

Mesela Kartepe’de kayak yapılan sezon kısa. Kocaeli’nin hem yaz hem de kış sezonunun kısalığın getirdiği bir olumsuzluk var ama biz bu olumsuzluğu avantaja çevirmek için farklı fonksiyonlar yükleyelim dedik. Diğer mevsimlerde de çalışacak bir modelleme yaptık.

Doğa sporları alanında, trekking (doğa yürüyüşü) parkurları anlamında çok iddialıyız. İnanılmaz rotalar belirledik; 2 bin kilometrenin üzerinde Kocaeli’de trekking parkuru haritalanmış, işaretlenmiş, tabelalanmış vaziyette” diye konuştu.

‘KOCAELİ’NİN YÜZDE 50’Sİ ORMAN’Büyükakın, sözlerinin devamında şu ifadeleri kullandı; “Mesela Kocaeli bir sanayi şehri. Kocaeli’nin yüzölçümü içinde ne kadar yer tutuyor? Tüm sanayi ve ticaret için Kocalei’de kullanılan yüz ölçümü, toplamın yüzde 1 buçuğu; evler için kullandığımız 4 buçuğu.

Kocaeli’nin yüzde 50’si orman. Yüzde 29’u tarım alanı. Ormanya bir ‘insanat bahçesi.’ Çünkü burada hayvanlar serbest, insanlar kısıtlanmış vaziyette. Kocaeli’de sporcular için iki tane alan var. Motokros için Kartepe’de ve Başiskele’de alanlar var.

Körfez’in etrafında kurulan şehir su sporları yapmıyor idi. İnsanlar denize erişemiyordu. Artık kürek var, yelken var, açık su yüzme yarışları düzenliyoruz.

‘EN GURUR DUYDUĞUM İŞLERDEN BİR TANESİ’Şehirler sadece altyapı, üstyapıyla yaşayan organizmalar değil. Şehir mutlu insanların yaşadığı şehir olacaksa o şehirde sanat da olacak, edebiyat da olacak. En gurur duyduğum işlerden bir tanesi öğrencilere yaptığımız 7 yıldızlı kütüphaneler.

Şu anda sayısı 9’a ulaştı. En son açtığımız Alev Alatlı Kütüphanesi önünde göl, az ilerisinde deniz manzarası olan, öğrencilerin mutlulukla geleceğe hazırlandığı bir kütüphanesi.”