Üzümden Pekmeze: Kahramanmaraş’ın Masere Geleneği

Kahramanmaraş’ta bağ bozumu sonrasında başlayan şire hazırlıkları, Masere Günleri ile kent yaşamına taşınıyor. Özellikle Bertiz yöresiyle özdeşleşen etkinlikler, üzümün işlenmesini ve kışlık yiyeceklerin hazırlanmasını konu alıyor.

Pekmez, bastık ve un sucuğu gibi ürünler, bu buluşmalarda vatandaşlara tanıtılıyor. Böylece bağlarda başlayan emeğin sofraya uzanan süreci görünür hâle geliyor. Masere Günü adıyla anılan kültürel buluşmaların temelinde, hasat edilen üzümleri değerlendirme geleneği bulunuyor.

Üretim sırasında kullanılan araçlar, uygulanan yöntemler ve birlikte çalışma kültürü, etkinliğin anlamını oluşturuyor. Masere Sözcüğünün Yöresel AnlamıMasere, üzümün pekmeze dönüştürüldüğü üretim alanını ve burada kullanılan düzenekleri ifade ediyor.

Osmaniye İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün açıklamasında masere; üzümün ezildiği havuz, sıkım düzeneği, dinlendirme havuzu, kazan ve ocaktan oluşan yapı olarak tanımlanıyor. Kahramanmaraş’taki yöresel kullanımda ise pekmez kaynatılan büyük kazanlar da masere adıyla anılıyor.

Sözcüğün anlamı, kullanıldığı yöreye göre farklılaşabiliyor. Üzümden Pekmeze Uzanan ÜretimŞire hazırlığı, bağlardan toplanan üzümlerin üretim alanına getirilmesiyle başlıyor. Sıkılan üzümlerden elde edilen su, kazanlarda kaynatılarak işleniyor.

Hazırlanan şıra, uygulanacak yönteme göre farklı ürünlerin yapımında değerlendiriliyor. Kahramanmaraş’ta bu üretimin başlıca ürünleri arasında pekmez, bastık, samsa ve cevizli sucuk bulunuyor. Cevizli sucuk hazırlanırken ipe dizilen cevizler, üzümden elde edilen karışımla kaplanıyor.

Kurutma ve kıvam verme işlemleri, hazırlanacak ürüne göre değişiyor. Bu süreç, bağcılığın yöresel mutfakla kurduğu ilişkiyi ortaya koyuyor. İmece Kültürü Üretimin ParçasıMasere hazırlıkları, ailelerin birlikte çalıştığı bir üretim dönemi olarak da öne çıkıyor.

Üzümlerin toplanması, taşınması, sıkılması ve kazanların hazırlanması sırasında iş bölümü yapılıyor. Tarım ve Orman Müdürlüğünün kayıtlarında, hasat döneminde köy dışında yaşayan aile üyelerinin de üretime katıldığı anlatılıyor.

Bu yönüyle masere, kışlık yiyecek hazırlığının yanında ortak çalışma alışkanlığını da taşıyor. Üretimin farklı aşamalarında görev alan aile üyeleri, kullanılan yöntemleri uygulayarak öğreniyor.