İran’dan tarifelere, Trump’ın kararları Kongre masasında

CGTN Türk Dış Haberler Servisi

ABD’de 3 Kasım ara seçimleri, Donald Trump’ın görevdeki son iki yılında Kongre’nin iki kanadının da kontrolünü Demokratlara verdi. Dış İlişkiler Konseyi’nin (CFR) 4 Kasım’da yayımladığı değerlendirmede uzmanlar, yeni çoğunluğun yönetimi soruşturmalar ve bütçe görüşmeleri üzerinden sıkıştırabileceğini belirtti.

Savaş ödeneklerinden gümrük tarifelerine uzanan gündemde belirleyici soru, Demokratların hangi başlıklarda Cumhuriyetçilerden destek bulabileceği olacak.

CFR’nin Orta Doğu uzmanı Elisa Ewers’e göre İran savaşı ve savaşın Amerikan hanelerine ekonomik maliyeti, Demokratların iki kanatta da çoğunluğu kazanmasında rol oynadı. Ewers, yeni Kongre’nin savaşın nasıl yürütüldüğünü oturumlarda incelemesini ve ABD’nin askerî operasyonlarını sona erdirmek için yasa girişimlerinde bulunmasını bekliyor.

Körfez ülkeleriyle yapılan yatırım anlaşmaları da yönetim hakkındaki yolsuzluk iddiaları kapsamında incelenebilir.

İsrail’e askerî yardım da yeni dönemin başlıklarından biri. Ewers, Demokratların yardıma daha sıkı sınırlar getirmeye ve mevcut ABD yasalarının uygulanmasını sağlamaya çalışacağını belirtti. Binyamin Netanyahu hükümetinin ve politikalarının sürmesi halinde daha ileri adımların gündeme gelebileceğini değerlendirdi.

Kongre’nin bazı harcamaları bekletmesi veya ödeneklere koşul koyması, Beyaz Saray’la gerilimi artırabilir.

CFR uzmanı Rebecca Patterson, Demokratların konut, enerji ve gıda giderlerinin yanı sıra sağlık hizmeti ve ilaç fiyatlarını düşürmeye dönük tasarılar hazırlamasını bekliyor. Kongre oturumlarında şirketlere, gümrük vergisi iadelerini müşterilerine yansıtıp yansıtmadıkları da sorulabilir.

Patterson’a göre 2028 seçimlerini gözeten bazı Cumhuriyetçiler, seçmenlerinin doğrudan cebini ilgilendiren düzenlemelere destek verebilir.

Trump’ın ikinci döneminde Beyaz Saray Ekonomi Danışmanları Konseyi’nde görev yapan Pierre Yared ise tarife politikasında büyük bir değişiklik beklemiyor. Başkan, tarifeleri Kongre’nin daha önce devrettiği yetkilere dayanarak belirliyor.

Bu yetkileri daraltan bir yasayı Trump veto ederse Kongre’nin her iki kanadında da üçte iki çoğunluk gerekecek. Asyalı ticaret ortakları Kongre’nin tarifeleri daha yakından incelemesini beklerken Yared, tarifelerin yönünü mahkeme süreçleri ile ticaret müzakerelerinin de belirleyeceğini kaydetti.

Ukrayna ile hızlı düzelme yok

CFR’nin Avrupa uzmanı Liana Fix’e göre Demokratların zaferi, Avrupa başkentleri ve Kiev için Washington’la ilişkilerin hızla düzeleceği anlamına gelmiyor. Fix, Trump’ın kalan iki yılında dış politikaya daha fazla ağırlık verebileceğini ve Ukrayna savaşını Kiev’in aleyhine şartlarla sona erdirmeye çalışabileceğini değerlendirdi.

Öte yandan Trump’ın Golden Dome füze savunma sistemi ile Golden Fleet donanma planı tartışmaya açılabilir. CFR’nin savunma uzmanı Michael C. Horowitz, Pentagon ihalelerine ilişkin yolsuzluk iddialarının, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in üst düzey askerleri görevden almasının ve Güney Amerika açıklarında teknelere düzenlenen saldırıların 2027’de Kongre denetimine konu olmasını bekliyor.