Ankara'da Eşdost Sokağı'nın adı nereden geliyor? 80 yıllık hikâye

Ankara'nın Altındağ ilçesindeki Ulus semtinde bulunan Eşdost Sokağı'nın adı, en az 1946 yılından bu yana kullanılıyor. Tarihî gazete arşivlerinde yapılan taramada sokağın 1946, 1954 ve 1982 yıllarına ait kayıtlarda aynı adla yer aldığı belirlendi.

Ancak ismin hangi tarihte ve hangi gerekçeyle verildiğini açıklayan bir karara ulaşılamadı. Ulus'un eski yerleşim ve ticaret dokusu içinde yer alan sokağın geçmişini aydınlatan en eski tespit edilen kayıt, 11 Mayıs 1946 tarihli Ulus gazetesinin beşinci sayfasında bulunuyor.

Gazetede yayımlanan seçim bölgeleri listesinde Eşdost adı, Soydaşlar, Yelken, Plevne ve Rüzgârlı gibi yakın çevredeki sokak ve yollarla birlikte sıralanıyor. EŞDOST ADI 1946 TARİHLİ SEÇİM LİSTESİNDE GEÇİYOR1946 tarihli ilan, Eşdost adının o dönemde Ankara'nın adres sisteminde kullanıldığını gösteriyor.

Bununla birlikte bu belge bir sokak isimlendirme kararı değil. Dolayısıyla adın ilk ne zaman ortaya çıktığını ya da bir kişi, olay veya gelenekten kaynaklanıp kaynaklanmadığını tek başına açıklamıyor. İkinci kayıt, 23 Nisan 1954 tarihli Yeni Ulus gazetesinin altıncı sayfasında yer alıyor.

Ankara Merkez Kaza Seçim Kurulu Başkanlığının seçim sandıklarının yerlerine ilişkin ilanında Eşdost, Fevzipaşa bölümü altında Yelken, Neşe ve Soydaşlar adlarıyla birlikte anılıyor. İki ayrı seçim belgesinde aynı adın bulunması, sokağın 1940'lar ve 1950'lerdeki kullanımını doğruluyor.1982 YILINDAKİ İLANDA EŞDOST SOKAK NO: 2 ADRESİ VARArşiv taramasının üçüncü durağı, 19 Temmuz 1982 tarihli TV'de 7 Gün dergisi.

Derginin 21'inci sayfasındaki bir kâğıtçılık ve ambalaj sanayii ilanında iş yerinin adresi “Rüzgârlı girişi, Eşdost Sokak No: 2, Ulus-Ankara” olarak belirtiliyor. Bu kayıt, adın onlarca yıl sonra ticari adreslerde de kullanılmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.

Daha yakın tarihli resmî bir kaynak da aynı sokağa işaret ediyor. Ankara İl Müftülüğünün 2024 yılı mukabele okunacak camiler listesinde Rüzgârlı Fetih Camisi'nin adresi “Hacıbayram Mahallesi, Eşdost Sokak No: 18, Altındağ/Ankara” şeklinde veriliyor.

Böylece farklı yıllardaki gazete ilanları ile güncel döneme ait bir kamu kaydı aynı yer adında buluşuyor. PEKİ, SOKAĞIN ADI NEDEN EŞDOST?Türk Dil Kurumunun Güncel Türkçe Sözlük'ünde ayrı yazılan “eş dost” ifadesi “tanıdıklar” anlamına geliyor.

Sokak tabelasında ise bu iki sözcük bitişik biçimde, özel ad olarak kullanılıyor. İsim ile sözlükteki ifade arasındaki benzerlik dikkat çekse de bu durum tek başına adlandırmanın nedenini kanıtlamıyor. Sokağın esnaf ilişkilerinden, eski bir buluşma geleneğinden veya başka bir tarihî olaydan dolayı bu adı aldığına ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunamadı.

Ulaşılan belgelerin verdiği kesin yanıt şu: Eşdost adı en az 11 Mayıs 1946'dan beri kayıtlarda yer alıyor. Yanıt bekleyen soru ise sokağa bu adın ilk kez kim tarafından, ne zaman ve neden verildiği. Ankara'nın kent hafızasına ilişkin bu eksik parçayı tamamlayabilecek temel kaynak, tarihî sokak isimlendirme ve numarataj kayıtları olacak.