Konya'nın 'Kız Kulesi' Gömeç Hatun Türbesi'nin Bilinmeyen Hikayesi

Konya’nın Kalenderhane Mahallesi’ndeki Musall Mezarlığı içerisinde yer alan Gömeç Hatun Türbesi, Anadolu Selçuklu Devleti döneminden günümüze ulaşan eyvan tipi anıtsal bir yapıdır. Tarihi kaynaklara göre türbe, Sultan IV.

Rükneddin Kılıç Arslan’ın eşi ve III. Gıyaseddin Keyhüsrev’in annesi olan Gömeç Hatun adına inşa edilmiştir. 13. yüzyılın sonları veya 14. yüzyılın başlarında vefat ettiği tahmin edilen Gömeç Hatun, Mevlana Celaleddin-i Rumi’nin kadın müridelerinden biri olması ve kurduğu medrese gibi hayır kurumlarıyla döneminin saygın şahsiyetleri arasında yer almıştır.

Yaklaşık 9x8 metre boyutlarında dikdörtgen bir plana sahip olan türbe, kesme taş ve tuğla malzemenin uyumlu birleşimiyle dikkat çeker. Yapının alt katı çapraz tonozlu bir kripta (cenazelik) olarak tasarlanırken, üst kat ziyaret mekanı olarak kullanılmıştır.

Kuzey cephesindeki 12,25 metre yüksekliğe ulaşan kalkan duvarı, geniş bir sivri kemerle çevrili eyvanı barındırır. İki yanındaki merdivenlerle ulaşılan üst bölüme, yapının özgün mimari karakterini yansıtan taş ve tuğla işçiliği eşlik eder.

Türbenin halk arasında 'Konya’nın Kız Kulesi' olarak adlandırılmasının temel sebebi, dış cephesinin üst kısmını çepeçevre saran mazgal biçimli tuğla dendanlardır. Bu çıkıntılar, yapıya kale surlarını andıran bir siluet kazandırmaktadır.

Uzmanlar ve Anadolu Selçuklu Mimarisi veri tabanı, bu isimlendirmenin tamamen görsel bir benzerlikten kaynaklandığını, yapının aslında anıtsal bir türbe olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca halk arasında türbenin Sultan Alaeddin Keykubad’ın arıları için yapıldığına dair rivayetler bulunsa da, bu bilginin tarihsel bir dayanağı yoktur.

Yapının geçmişte firuze, mavi ve mor tonlarında zengin çini süslemelere sahip olduğu bilinmektedir. Günümüzde bu bezemelerden geriye yalnızca sütun başlıklarında ve kemer altlarında kalan kırıntılar ulaşabilmiştir. 1950 yılındaki onarım çalışmaları sırasında süslemelerin büyük bir kısmı ne yazık ki kaybolmuştur.

15 Mayıs 1951 tarihinde Konya Eski Eserler ve Mülhakatı Sevenler Derneği tarafından gerçekleştirilen restorasyonla yapı, bugünkü görünümüne kavuşturulmuştur. Günümüzde Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetinde koruma altında bulunan türbe, Konya’nın tarihi dokusunun önemli bir parçasıdır.

Mevlana Müzesi ve Alaeddin Tepesi gibi turistik noktalara yakınlığıyla dikkat çeken eser, özellikle Selçuklu mimarisine ilgi duyanlar ve fotoğraf tutkunları için şehir merkezindeki önemli ziyaret duraklarından biri olmayı sürdürmektedir.