Ankaralı ayakkabı ustası: "Çırak yok, meslek bitiyor

Ankara'nın Çubuk ilçesinde yarım asırdır el emeğiyle ayakkabı üretimi ve tamiratı yapan 65 yaşındaki Hüseyin Türk, geleneksel zanaatların başkentteki son temsilcilerinden biri olarak mesleğini devredecek çırak bulamıyor. 1970'li yıllarda Ankara'nın tarihi ticaret merkezi Ulus'ta çırak olarak mesleğe adım atan deneyimli usta, genç neslin el işçiliğine dayalı mesleklere ilgi göstermemesi nedeniyle ayakkabıcılık ve terzilik gibi zanaatların birkaç yıl içinde tamamen yok olacağı uyarısında bulunuyor.

ULUS'TAN ÇUBUK'A UZANAN 50 YILLIK EMEKAnadolu Ajansı'ndan Hüseyin Yiğiner'in haberine göre İlkokul yıllarında okuma imkanı bulamadığı için erken yaşta iş hayatına atılmak zorunda kalan Hüseyin Türk'ün hikayesi, aslında Ankara'nın sosyo-ekonomik dönüşümünün de bir özeti niteliğinde. 1976 yılında eniştesinin yanında çıraklığa başlayan Türk, sadece üç yıl gibi kısa bir sürede 1979 yılında ustalık unvanını aldı.

O dönemlerde Ankara'da, özellikle Samanpazarı ve Ulus civarında yüzlerce Ankara ayakkabı ustası faaliyet gösterirken, fabrikasyon üretimin artması ve tüketim alışkanlıklarının değişmesiyle bu sayı günden güne eridi. 27 yıl önce Çubuk ilçesine taşınarak mesleğini burada sürdürme kararı alan beş çocuk babası Türk, geçimini on yıllardır deriye ve köseleye şekil vererek sağlıyor.

Sıfırdan özel yapım ayakkabılar üreterek başladığı mesleğinde, bugün daha çok tamirat işleriyle ayakta kalmaya çalışıyor."ÜNİVERSİTE MEZUNU GENÇLER ÇIRAK OLMAK İSTEMİYOR"Geleneksel ahilik kültürünün temelini oluşturan usta-çırak ilişkisi, günümüzde değişen beklentiler nedeniyle kopma noktasına geldi. Meslek hayatı boyunca birçok çırak yetiştirdiğini ancak son yıllarda tezgahının yanına geçecek bir genç bulamadığını ifade eden Hüseyin Türk, sorunun temelinde değişen eğitim ve statü algısının yattığını belirtiyor.

Kendi ailesinden de çarpıcı bir örnek veren kıdemli usta, zanaatkarların yaşadığı çaresizliği şu sözlerle dile getiriyor:"Çırak yetiştirmek güzel ama çırak olsa yetiştireceğiz. Şimdiki gençler üniversite mezunu, nasıl çırak olacak?

Bu mesleklere hiç istekli değiller. Benim dört oğlum var, hiçbirisi bu mesleği seçmedi. Bizden sonra gelen yok. Bu meslek de birçok meslek gibi unutulup gidecek."KULLAN-AT KÜLTÜRÜ VE BİTEN ZANAATLARTüketim toplumunun hızla yaygınlaşan "kullan-at" kültürüne yenik düşen sadece ayakkabıcılık değil.

Hüseyin Türk, terzilik, saat tamirciliği ve kalaycılık gibi el emeği ve ince işçilik gerektiren diğer mesleklerin de aynı kaderi paylaştığına dikkat çekiyor. Ekonomik koşullar nedeniyle vatandaşların tamirata olan talebinin zaman zaman artmasına rağmen, bu talebi karşılayacak nitelikli usta ve atölye bulunamaması sektörün en büyük çıkmazı haline gelmiş durumda."5-6 SENE SONRA AYAKKABICI VE TERZİ BULAMAYACAKSINIZ"Mesleğinin gelecek nesillere aktarılmasını ve yaşatılmasını arzu eden Türk, hem yetkililere hem de topluma tarihi bir uyarıda bulunuyor.

Ankara'da yaşayan son ustalar olduklarının altını çizen deneyimli zanaatkar, "Bu meslekler artık bitiyor. Biz son ustalarız, bizden sonra yetişen yok. 5-6 sene sonra ne ayakkabıcı ne de terzi bulabileceksiniz. Mesleğimizi devam ettirecek gençler yetişmiyor" ifadeleriyle geleneksel zanaatların yaklaşan hazin sonunu özetliyor.