Yıldızlı Gece' hangi gece resmedildi? Bilim insanlarından yeni iddia

Vincent van Gogh’un sanat tarihinin en tanınmış gece gökyüzü tasvirlerinden biri olan “Yıldızlı Gece”yi resmetmesinin üzerinden 137 yıl geçtikten sonra, bilim insanları tabloya ilham vermiş olabilecek gerçek gökyüzünü belirlediklerini düşünüyor. Bulgular, başyapıtın kabul edilen tarihlendirmesinin de yeniden değerlendirilmesine yol açabilir.

Yeni araştırma, “Yıldızlı Gece”nin yalnızca Van Gogh’un hayal gücünün ürünü olmayabileceğini, sanatçının Fransa’daki bir akıl hastanesinde kaldığı sırada gökyüzünde gördüklerinden esinlenmiş olabileceğini ortaya koyuyor. Güney Koreli bir araştırma ekibi, yıllar süren adli astronomi incelemeleri ve Van Gogh’un eserleri üzerine yürüttüğü araştırmaların ardından, tablodaki gökyüzünü Fransa’nın Saint-Remy-de-Provence kasabası üzerinde 22 Temmuz 1889 civarında, şafak öncesi saatlerde görülen gökyüzüyle eşleştirdiğini açıkladı.

Bu tarih, mavi girdaplarla çevrili gökyüzü, parlak yıldızlar ve ışıldayan hilal ayın altında uzanan bir köyü, kompozisyonun bir yanında ise göğe yükselen servileri betimleyen post-empresyonist eserin yapılışına ilişkin uzun süredir kabul edilen tarihlendirmeden yaklaşık bir ay sonrasına denk geliyor. Sanat tarihçileri tabloyu uzun süredir, Van Gogh’un akıl hastanesine yatışından kısa süre sonra, 1889’un Haziran ayına tarihlendiriyor.

Ressam Paul Gauguin’le yaşadığı bir tartışma sırasında birkaç ay önce sol kulağını kesmişti. Seul merkezli bir teleskop üreticisinin CEO’su Elijah Jeong-hyun Kim liderliğindeki ekip, Scientific Reports dergisinde yayımlanan araştırmasında, tablonun 22 Temmuz 1889 civarında resmedilmiş olabileceğini öne sürüyor.

Kim, e-postayla yaptığı açıklamada, “İki gökyüzü hiçbir zaman birbirinin aynısı değildir. Bir şeyler mutlaka değişir. Vincent’ın bu değişimleri fark ettiğine ve tablosuna yansıttığına inanıyorum” dedi. Kim, “22 Temmuz’un daha doğru tarih olduğundan eminim.

Bu tarihe bahse girerim” ifadelerini kullandı. Meksika Ulusal Özerk Üniversitesi’nden fizikçi Jose Luis Aragon ise araştırmanın, 1889 yılının haziran ayı ortalarında Ay’ın Van Gogh’un tablosunda tasvir ettiği ince hilal biçiminde olmaması sorununu ele aldığını belirtti.

Aragon, “Yıldızlı Gece” üzerine daha önce araştırmalar yürütmüş olsa da yeni çalışmada yer almadı. Aragon, Associated Press’e (AP) gönderdiği e-postada, “Buna rağmen temmuz tarihini kesinleşmiş bir yanıt olarak değil, ilgi çekici bir hipotez olarak değerlendirirdim” dedi.

Kim ve ekibi, 22 Temmuz 1889 civarında şafak öncesinde Ay’ın biçiminin tablodaki hilalle örtüştüğünü belirledi. Aynı dönemde Boğa Takımyıldızı’ndaki Hyades yıldız kümesi, Venüs’le birlikte doğu ufkunda yükseliyordu. Hava durumu analizleri de gökyüzünün Van Gogh’un bu gök cisimlerini gözlemleyebileceği kadar açık olduğunu gösterdi.

Araştırmacılar, geliştirdikleri yöntemi başka tablolardaki gece gökyüzü tasvirleri üzerinde de sınadı. Aragon, çalışmayı “titiz ve gerçekten disiplinlerarası” olarak nitelendirdi. Ancak tabloya ilham veren gökyüzünün kesin tarihini belirlemeyi zorlaştıran bir başka unsur daha var: Van Gogh, “Yıldızlı Gece”yi penceresinden gördüğü manzarayı birebir kopyalayarak oluşturmadı.

Sanatçı, akıl hastanesinde kaldığı dönemde eser üzerinde atölyesinde çalıştı; gözlemlerinin yanı sıra eskizlerinden ve anılarından da yararlandı. Bu nedenle tablodaki gök cisimlerinin tümü aynı gece gözlemlenmiş olmayabilir.

Aragon’a göre, araştırmacıların da kabul ettiği üzere, eserdeki gökyüzü muhtemelen birden fazla geceden alınan gözlemlerin birleşiminden oluşuyor.