COP31'te Nuri Aslan: Yerel Yönetimler Teknik ve Finansal Olarak Desteklenmeli

İBB Başkanvekili Nuri Aslan, COP31 Küresel Finans Zirvesi'nde Sürdürülebilir Ulaşım: İşbirlikleri ve Uygulamadaki Çözümler etkinliğinin açılış konuşmasını yaptı ve ardından Küresel Taahhütlerden Yerel Ölçekli Uygulamaya: Paris Anlaşması’nın Hayata Geçirilmesinde Yerel ve Bölgesel Liderlik programına katıldı. Aslan, konuşmasında kent yönetimlerinin temel sorumluluğunun iklim krizi etkilerini azaltmak, kentleri afetlere hazırlamak ve olağanüstü durumlarda yaşamın sürekliliğini sağlamak olduğunu vurguladı.

"Bir kentin dayanıklılığı yalnızca binalarının sağlamlığıyla değil, vatandaşlarımızın en zor koşullarda bile temel hizmetlere ulaşabilmesiyle ölçülür," dedi ve İstanbul’da ulaşımı hem gündelik ihtiyaçları hem de iklim risklerini gözeterek planladıklarını kaydetti.

Ulaşımda entegrasyon ve somut veriler

Aslan, hedeflerinin "birbirini tamamlayan bir ulaşım sistemi kurmak" olduğunu belirtti. Bu çerçevede metro, otobüs ve vapurun bir arada çalıştığı bir ağın yanı sıra yaya ve bisiklet ulaşımının da entegrasyonuna yatırım yaptıklarını anlattı.

Konuşmada verilen sayısal bilgilere göre İstanbul’un toplam raylı sistem ağı bugün 402,6 kilometreye ulaştı. Deniz ulaşımında son yedi buçuk yılda 11 yeni hattı hizmete açtıklarını, Şehir Hatlarıyla her gün yaklaşık 200 bin yolcu taşıdıklarını söyledi.

Bisiklet altyapısına ilişkin olarak ise 600 kilometreyi aşan bisiklet yolu ağını büyütürken ilçelerde 2.400 elektrik destekli paylaşımlı bisikleti İstanbulluların kullanımına sunduklarını ifade etti.

Katılımcı planlama ve pilot uygulamalar

Aslan, İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı Aşama II – Uygulama Planı Projesi kapsamında Avrupa Birliği finansmanı ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın Ulaştırma Sektörel Operasyonel Programı desteğiyle yürütülen çalışmalara işaret etti. Hanehalkı anketleri, yol sayımları ve katılım süreçleriyle İstanbulluların günlük ulaşım deneyimlerinin dinlendiğini belirtti.

Kurumların, uzmanların ve sivil toplumun katkısıyla 11 pilot uygulama önerisi geliştirildiğini kaydeden Aslan, bu öneriler arasında düşük emisyon alanları, otobüs öncelikli şeritler, yaya öncelikli sokaklar, bisiklet ağının geliştirilmesi, iskelelere erişimin iyileştirilmesi ve yeni deniz hatlarının bulunduğunu söyledi. Amaç, toplu ulaşıma ve aktif hareketliliğe dayalı seçenekleri güçlendirerek özel araca bağımlılığı ve ulaşımdan kaynaklanan emisyonları azaltmak olarak aktarıldı.

Krizlere önceden hazırlık ve afet odaklı stratejiler

Aslan, ulaşım planlamasında aşırı hava olayları ve afet risklerinin hesaba katıldığını, hedefin yalnızca kriz anında müdahale etmek değil ulaşım ağını krizlere önceden hazırlamak olduğunu ifade etti. İstanbul SKUP Aşama II Uygulama Planı Projesi kapsamında hazırlanan Afetlere Dayanıklı Kentsel Hareketlilik Yol Haritası'nın bu çalışmaların somut çıktılarından biri olduğunu söyledi.

Deprem, sel ve tsunami senaryolarının ulaşım ağı üzerindeki olası etkilerinin analiz edildiğini, kritik altyapı unsurları ve öncelikli müdahale alanlarının belirlendiğini aktardı. Bu analizler doğrultusunda afet öncesi hazırlık, afet anında ulaşımın sürekliliği ve sonrasında hizmetlerin hızla yeniden sağlanmasını kapsayan stratejiler geliştirildiği belirtildi.

Yerel yönetimlerin yaşadığı yapısal engeller ve öneriler

Küresel taahhütler karşısında şehirlerin karşılaştığı sorunlara değinen Aslan, "Yerel yönetimlerin karşılaştığı en temel sorun, üstlendikleri sorumluluklarla sahip oldukları kaynaklar arasındaki uyumsuzluktur" dedi. Özellikle iklim finansmanına erişimin önemli bir engel oluşturduğunu vurguladı ve belediyelerin güçlü projeleri olmasına rağmen bu projeleri hayata geçirmek için gerekli uzun vadeli ve uygun koşullu finansmana ulaşmanın her zaman mümkün olmadığını söyledi.

Bu nedenle yerel yönetimlerin yalnızca yatırımların hayata geçirilmesi aşamasında değil, fizibilite ve proje geliştirme süreçlerinden itibaren teknik ve finansal olarak desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

Aslan, yetki ve sorumlulukların farklı kurumlar arasında parçalı olmasının diğer bir sorun olduğunu belirtti: "İklim değişikliği idari sınırları tanımadığı için tüm kurumlarla güçlü bir koordinasyona ihtiyaç duyuyoruz." Taşkın riskinin dere yatağıyla sınırlı olmadığını, evleri, yolları, altyapıyı ve kent yaşamının tamamını etkilediğini söyleyerek dere havzası, yapı stoku, ulaşım ağı ve kritik altyapının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ekledi. Kurumlar arası veri paylaşımının yalnızca teknik bir iş birliği değil, kent güvenliği ve insan hayatının korunması meselesi olduğunu vurguladı ve iklim politikalarının sosyal boyutunu, yeşil dönüşüm maliyetlerinin düşük gelirli hanelere yüklenmemesi gerektiğini belirtti.

Dört öneri ve iş birliği çağrısı

Mega kentlerin ihtiyaç ölçeğinin büyük olduğunu, büyük finans kaynaklarında ulusal hükümetlerin belirleyici olduğunu anımsatan Aslan dört öneri sundu: Birincisi, yerel yönetimlerin iklim müzakerelerinde daha güçlü temsil edilmesi ve deneyimlerinin ulusal iklim hedeflerine yansıtılması; ikincisi, belediyelerin iklim projelerini hayata geçirebilmesi için doğrudan erişilebilir, uzun vadeli ve uygun koşullu iklim finansmanının sağlanması; üçüncüsü, ulusal hükümetler, yerel yönetimler, uluslararası kuruluşlar ve finans kurumları arasında kalıcı iş birliği mekanizmalarının oluşturulması; dördüncüsü ise iklim değişikliğine uyum, doğa temelli çözümler, afet risklerinin azaltılması ve kayıp ve zarar konularının müzakerelerde güçlü biçimde ele alınması. Aslan, konuşmasını İstanbul’da çevreci vakıflarla ve dünyadaki tüm kurumlarla iş birliği yapmaya açık olduklarını belirterek noktaladı.