Osmanlı'nın şifa merkezine ziyaretçi akını

Edirne'de tarihi gezi denilince ilk akla gelen yerlerden olan Sultan 2. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi ziyaretçi sayılarıyla dikkat çekti. İl Genel Meclisi Turizm Komisyonu Başkanı Salih Akar, ziyaretçi sayısı ve son durumu hakkında bilgi verdi.

Akar, "Dünyanın sayılı sağlık yapılarından birinin içinde hayata geçirilen bu müze aldığı uluslararası ödüllerle de Türkiye'nin gururu oldu." diyerek, müzenin Osmanlı tıp mirası ve kültürel turizm açısından önemine dikkat çekti. 3 BİNDEN 180 BİN ZİYARETÇİYE Müzenin ziyaretçi sayıları hakkında bilgi veren Akar, şunları kaydetti: "Müzenin kurulduğu 1997'de ziyaretçi sayısı 3 bin 200 iken, Avrupa Müze Ödülü alması ve sonrasında gelen başarıları hızla artmıştır.

Bu yıl ziyaretçi sayısı 200 bine yaklaşmaktadır. Bu sayı sınıfındaki müzeler için rekor sayılabilecek bir ziyaretçi sayısıdır. 2024'te 162 bin 218, 2025'te 159 bin 328 ve bu yıl şu ana kadar 180 bin 242 kişi ziyaret etmiştir." Sağlık Müzesi Müdürü Enver Şengül de Trakya Üniversitesi tarafından 1997'de kurulan müzenin 3 prestijli ödüle sahip olduğunu ve UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer aldığını dile getirdi.

Müzeye Balkan ülkelerinin yanı sıra Avrupa ve çeşitli ülkelerden ziyaretçi geldiğini anlatan Şengül, bu yılın ilk 10 ayında 180 bini aşan ziyaretçi sayısının yıl sonunda 200 bine ulaşmasını hedeflediklerini kaydetti. Şengül, müzenin bölümleri, geçirdiği restorasyonlar ve mimari yapısı hakkında da bilgi verdi.

Toplantının sonunda Şengül, Gegeoğlu'nu ve İl Genel Meclisi üyelerini müzeyi ziyarete davet etti. SULTAN II. BAYEZİD'İN MİRASI Sultan II. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi, Osmanlı döneminin tıp ve sağlık anlayışını günümüze taşıyan önemli kültür miraslarından biri.

Fatih Sultan Mehmed’in oğlu ve 8. Osmanlı Padişahı Sultan II. Bayezid tarafından 1484 yılında temeli atılan, 1488 yılında hizmete açılan külliyenin Darüşşifa bölümünde yer alıyor. Trakya Üniversitesi tarafından 1997 yılında müzeye dönüştürülen yapı, Osmanlı döneminde hastaların tedavi edildiği, tıp öğrencilerinin yetiştirildiği önemli bir sağlık ve eğitim merkezi olarak hizmet verdi.

ZİYARET ETMEDEN ÖNCE BİLİNMESİ GEREKENLER 1652 yılında Edirne'yi ziyaret eden Evliya Çelebi de külliyenin darüşşifasından hayranlıkla söz etmiş, yapıyı “Orada bir Darüşşifa vardır ki dil ile tarif edilmez, kalemler ile yazılmaz” sözleriyle anlatmıştır. Külliye; darüşşifa, tıp medresesi, cami, imaret, tabhane ve Tunca Nehri üzerindeki köprü başta olmak üzere birbirini tamamlayan yapılardan meydana gelmektedir.

Kuruluş amacı, dönemin önemli şehirlerinden Edirne’ye kapsamlı bir hastane kazandırmak olan külliyede sağlık hizmetleri, sosyal yardım, eğitim ve dinî faaliyetlerle birlikte yürütülmüştür. Tıp medresesinde temel tıp bilimleri öğretilirken darüşşifa, öğrencilerin uygulamalı eğitim gördüğü hastane olarak kullanılmıştır.

Darüşşifa, ilk dönemlerinde çeşitli hastalıklara hizmet veren bir sağlık merkeziyken sonraki yıllarda özellikle ruh hastalarının tedavi edildiği bir kuruma dönüşmüştür. Tedavilerde dönemin hekimlik bilgisi ve ilaçlarının yanı sıra musiki, su sesi, güzel kokular ve çeşitli meşguliyetlerden yararlanılmıştır.

Ortasında havuz ve şadırvan bulunan şifahanede, hastaların musiki eşliğinde tedavi edildiği özel bir ortam oluşturulmuştur. Yapının akustiği de bu tedavi anlayışının önemli unsurlarından biri olmuştur. Günümüzde müzenin Darüşşifa bölümünde, Osmanlı dönemindeki tedavi ortamı mankenler, ışık ve ses düzenlemeleriyle canlandırılmaktadır.

Birinci avluda geçmişte poliklinik ve hizmet odaları olarak kullanılan mekânlarda hekimlik tarihi, eski Edirne fotoğrafları ve dönemin mutfak düzenine ilişkin sergiler yer almaktadır. İkinci avluda ise yönetici odaları, hekimbaşı odası ve Dr.

Rıfat Osman ile Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünver'e ayrılmış odalar bulunmaktadır. Şifahane bölümünde ise geçmişte hastaların yatırıldığı yazlık ve kışlık odalar ile musiki sahnesi ziyaretçilere dönemin tedavi anlayışını tanıtmaktadır.

Müzenin ikinci ana bölümünü oluşturan Tıp Medresesi, 23 Nisan 2008 tarihinde ziyarete açılmıştır. Medreset-ül Etıbba adıyla bilinen bu bölümde 18 öğrenci odası, bir dershane ve orta avlu bulunmaktadır. Öğrenci odaları, müderris odası, kütüphane ve uygulamalı eğitim alanları mankenlerle canlandırılarak 15. yüzyılın tıp eğitimi ziyaretçilere aktarılmaktadır.

Külliye, Osmanlı-Rus Savaşı ve Balkan Savaşları sonrasında Edirne'nin yaşadığı işgaller ve ekonomik sıkıntılar nedeniyle uzun süre bakımsız kalmış, özellikle Tunca Nehri'nin taşkınlarından zarar görmüştür. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında hastalar İstanbul'a gönderilmiş, yapı 1896 yılında onarılarak yeniden kullanılmaya başlanmıştır.

1910 yılında bir onarım daha geçiren hastanenin 1916'lara kadar açık olduğu bilinmektedir. Külliyenin cami dışındaki bölümleri 1984 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından Trakya Üniversitesi'ne devredilmiştir. Restorasyon çalışmalarının ardından bir süre eğitim amacıyla kullanılan yapının Darüşşifa bölümünün müzeye dönüştürülmesi çalışmalarına 1993 yılında başlanmış, 11 Nisan 1997 tarihinde Kültür Bakanlığının onayıyla müze statüsü kazanmıştır.

Şifahane bölümü ise 30 Haziran 2000 tarihinde Psikiyatri Tarihi Bölümü olarak düzenlenmiştir. Sultan II. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi, uluslararası alanda kazandığı ödüllerle de öne çıkmaktadır. Müze, 2004 yılında Avrupa Konseyi Avrupa Müze Ödülü'nü kazanmıştır.

2005 yılında Dubrovnik'te düzenlenen Dünya Ödüllü Müzeler Buluşması'nda en iyi ikinci sunum ödülünü, 2007 yılında Avrupa Kültürel Miras Birliği En İyi Sunum Ödülü'nü almıştır. 2008 yılında Almanya'nın Köln kentinde de en iyi sunum ödülüne layık görülmüş, ayrıca Avrupa Kültürel Miras Birliği tarafından Mükemmellik Kulübü'ne kabul edilmiştir.

Bugün müze olarak ziyaretçilerini ağırlayan külliye, Osmanlı'nın sağlık, eğitim ve sosyal yardım anlayışını mimarisi ve canlandırmalarıyla bir arada yansıtmaktadır.