Cumartesi Anneleri 1129. haftada sordu: Bekir Demir nerede?

Cumartesi Anneleri/İnsanları, gözaltında kaybedilen yakınlarının akıbetini sormak ve sorumluların yargılanmasını talep etmek için 1129. haftada bir araya geldi. Bu haftaki eylemde, 1993 yılında Diyarbakır’ın Kulp ilçesinde askerî helikopterle götürüldükten sonra kaybedilen Bekir Demir’in dosyası gündeme taşındı.

Tanık ifadelerinin görmezden gelinmesine ve cezasızlık politikalarına dikkat çekilen basın açıklamasında, Demir’in akıbetinin ortaya çıkarılması istendi.

Basın açıklamasının tamamı şöyle:

1129.haftamızda da hakikat ve adalet talebiyle buradayız.

Zorla kaybetme suçunda izler silinir, deliller yok edilir. Olay yerleri değiştirilir, kayıtlar ortadan kaldırılır. Bu nedenle tanıkların anlatımları, kaybedilenlerin akıbetini ortaya çıkarmak için en önemli delil olarak kabul edilir.

Ancak Türkiye’de zorla kaybetme soruşturma ve kovuşturmalarında tanıklıklar gereken önemde değerlendirilmiyor. Tanıkların anlatımları araştırılmıyor, gösterdikleri delillerin üzerine gidilmiyor. Yargı makamları, suçun faillerini ve sorumlularını açığa çıkarmak için gerekli iradeyi göstermiyor.

Bekir Demir dosyası, tanıklıkların nasıl görmezden gelindiğinin ve cezasızlığın nasıl üretildiğinin açık örneklerinden biridir.

29 yaşındaki Bekir Demir, dört çocuk babasıydı. Batmanlıydı ve Adana’da yaşıyordu. Otogarda taksicilik yaparak ailesinin geçimini sağlıyordu.

Otogarda birlikte çalıştığı arkadaşı S.T., onu Diyarbakır’ın Kulp ilçesine bağlı Alacakepir Köyü’nün Badı Mezrası’nda yaşayan kayınpederinin evine davet etti.

Bekir Demir, bu daveti kabul ederek eşi ve bir buçuk yaşındaki çocuğuyla birlikte mezraya gitti. Amaçları, ev sahibinden bal, ceviz gibi kışlık yiyecekler satın almaktı.

O günlerde bölgede General Yavuz Ertürk komutasındaki Bolu Tugayı, yoğun askerî operasyonlar yürütüyordu.

Ziyaretlerinin ikinci günü, 13 Ekim 1993 tarihinde askerler Badı Mezrası’na da operasyon düzenledi. Mezrada bulunan yaklaşık 30 kişi köy meydanında toplandı. Kimlikleri alındı. Bekir Demir’e köyün yerleşik insanı olmadığı söylendi. Ardından “Komutan istiyor” denilerek askeri helikoptere bindirildi ve götürüldü.

Bekir Demir’in askerler tarafından götürülmesine eşi ve köylüler tanık oldu. Ancak o günden sonra kendisinden bir daha haber alınamadı.

Bekir Demir’in ailesi valiliğe, jandarmaya ve savcılıklara başvurdu. Ancak başvuruları delil bulunmadığı gerekçesiyle işleme alınmadı. Aile, nereye başvurduysa sonuç alamadı.

1995 ve 2002 yıllarında aile Cumhuriyet Savcılığına yeniden dilekçe verdi. Bu kez kendilerine, Bekir Demir’in kaybedildiği dönemde bölgede herhangi bir askerî operasyon yapılmadığı söylendi.

Oysa Bekir Demir’in askerler tarafından götürüldüğüne tanık olan çok sayıda kişi vardı. Üstelik daha sonra, kaybedildiği dönemde bölgede Bolu 2. Komando Tugayı tarafından askerî operasyon yapıldığı resmi belgelerle açığa çıktı.

Tanıkların detaylı ifadelerine rağmen Kulp Cumhuriyet Başsavcılığı, 3 Kasım 2014 tarihinde dava zamanaşımının dolduğu gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi. Ailenin bu karara yaptığı itiraz da Diyarbakır 3. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından 5 Mart 2015 tarihinde reddedildi.

Dosyadaki bir başka önemli gelişme de askerî arşivlerle ilgiliydi.

Askerî Savcılık, 6 Kasım 2011 tarihinde Bolu 2. Komando Tugayı Komutanlığından, Alacakepir Köyü ve çevresindeki operasyonda görev alan rütbeli personelin kimlik bilgilerini istedi. Ancak Tugay Komutanlığı bu bilgileri vermedi.

Arşivin bulunduğu binanın su altında kaldığı ve arşiv kayıtlarına ulaşılamadığı iddia etti. Böylece operasyonda görev alan rütbeli personelin kimlikleri açığa kavuşturulmadı.

Başvurularından sonuç alamayan aile, avukatları aracılığıyla Anayasa Mahkemesine başvurdu. Anayasa Mahkemesi, 7 Şubat 2015 tarihinde yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasını süre aşımı gerekçesiyle kabul edilemez buldu. (Başvuru No: 2015/7584)

Bunun üzerine aile, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurdu.

Bekir Demir’in akıbeti hâlâ bilinmiyor. Oysa tanıkların anlatımları etkili biçimde araştırılmış olsaydı, operasyon kayıtlarının ve askerî belgelerin üzerine gidilseydi, bu dosyada hakikate ulaşmak mümkün olabilirdi.

Bekir Demir’in ailesinin 33 yıldır süren adalet arayışının karşılığı, zamanaşımı kararları ve kayıp arşiv açıklamaları olamaz.

Buradan yetkililere sesleniyoruz:

Bekir Demir dosyası, zamanaşımı gerekçesiyle kapatılamaz; zorla kaybetme suçuna ilişkin uluslararası hukuk yükümlülükleri gözetilerek etkili soruşturma ve kovuşturma yürütülmeli, Bekir Demir’in akıbeti ortaya çıkarılmalıdır.

Kaç yıl geçerse geçsin; Bekir Demir için, tüm kayıplarımız için, adalet istemekten, devletin evrensel hukuk normları içinde hareket etmek zorunda olduğunu hatırlatmaktan vazgeçmeyeceğiz.