Denizli'de Sel Sorunu Nasıl Çözüldü? Mimar Hülya Kahveci Anlattı

Denizli'de geçmiş yıllarda özellikle yoğun yağışların ardından yaşanan su baskınları, kent merkezindeki iş yerleri ve binaların bodrum katlarında ciddi sorunlara neden oluyordu. Karcı Dağı yönünden gelen yağmur sularının yerleşim alanlarına ulaşmasıyla ortaya çıkan bu durum, zaman içerisinde altyapı çalışmalarını da beraberinde getirdi. Gazete Şehir Haber Hattı'na ulaşan Mimar Hülya Kahveci, “Bir Yağmur Kanalı Hikâyesi” başlığıyla paylaştığı yazısında, 1990-1994 yılları arasında yaşadıklarını, Devlet Su İşleri (DSİ) ve belediye arasında yürütülen görüşmeleri, Bereket Kanalı'nın yapım sürecini ve 2011 yılında gerçekleştirilen çalışmaları anlattı.
Denizli'de yağmur yağdığında iş yerlerini neden su basıyordu?1990'lı yıllarda Denizli'nin bazı bölgelerinde yağmur sularının ciddi sorunlara yol açtığını belirten Kahveci, özellikle Doktorlar Caddesi ve çevresindeki iş yerlerinde karşılaştığı manzarayı şu sözlerle anlattı:
“Denizli de yıllardır her yağmurda zemin katları ve bodrum katları asfalt yollardan gelen su basıyor. En son doktorlar caddesinde ve arka sokağında zemin katta dükkanlar ve bodrum kattaki nakışçılar tekstilcileri görüyorum, perişan durumdalar.”Yaşanan su baskınlarının kaynağını araştırmaya başladığını ifade eden Kahveci, yağmur sularının Karcı Dağı'ndan başlayarak Gerzele (Yeşilköy) hattı boyunca çevredeki sularla birleştiğini ve yollar üzerinden kentin alçak kesimlerine ulaştığını aktardı.
Kapatılan dere yataklarıyla ilgili neler konuşuldu? Sorunun nedenlerini anlamak amacıyla şehir plancılarıyla görüştüğünü belirten Kahveci, geçmişte bazı dere yataklarının kapatıldığına ilişkin değerlendirmelerle karşılaştığını ifade etti.
“Plancı arkadaşlarla konuşuyorum, dereler kapatılıp buralardan belediyeye arsa kazandırılıyor diyorlar. Geçmişte kapatılmış birçok dere var. Bazı dereler de kaçak yapılaşma ile inşaat molozu ile vb dolmaya yakın halde.”Kahveci, bugünkü Servergazi Hastanesi'nin bulunduğu dönemeçteki eski dere yatağının da zaman içerisinde değiştiğini, suyun yol altındaki büyük bir büzden geçirildiğini ve yoğun yağışlarda bu bölgede hasarlar yaşandığını anlattı. Bu açıklamalar, Kahveci'nin o döneme ilişkin gözlemlerini ve kendisine aktarılan bilgileri yansıtıyor.
Denizli'nin sel sorununa çözüm arayışı DSİ'ye nasıl taşındı? Yağmur sularının şehir merkezine ulaşmasını önleyecek bir çözüm arayan Kahveci, dere yataklarından sorumlu kurum olan Devlet Su İşleri ile görüşmeye karar verdiğini belirtti. O yıllarda DSİ Bölge Müdürlüğünün bugünkü Valilik binasının bulunduğu yerde hizmet verdiğini hatırlatan Kahveci, kurumda çalışan Muzaffer Sarı aracılığıyla yetkililere ulaştığını anlattı. Dönemin DSİ Bölge Müdürü Nuri Ünlü'nün konuyla yakından ilgilendiğini ifade eden Kahveci, Şube Müdürü Muhittin Püskül, mühendis Hakan İlhan ve ilgili personelin de sürece dahil olduğunu belirtti.
Görüşmeler sonucunda ortaya çıkan çözüm önerisini ise şu sözlerle aktardı:
“Öğreniyorum ki; Bu saatten sonra çözüm şu: Devlet Su İşleri dağlardan inen suları şehrin üst kısmında, dağ tarafı ile şehrin arasına, boydan boya geçen bir kuşaklama veya toplama kanalı yaparak yağmur-sel sularını burada toplayıp, şehrin iki tarafından indirerek bir dereye bağlayarak şehir merkezini koruyabiliyor.”Dönemin Belediye Başkanı Ali Marım ile yapılan görüşmede ne konuşuldu? Kuşaklama kanalı önerisinin hayata geçirilebilmesi için belediye ile DSİ arasında anlaşma yapılması gerektiğini öğrendiğini belirten Kahveci, bunun üzerine dönemin Denizli Belediye Başkanı Ali Marım ile görüştüğünü ifade etti. Kahveci, süreci şu ifadelerle anlattı:
“O zaman Belediye Başkanı Ali Marım. Ben hemen gider konuşuruz biz bu işi çözeriz diyorum. Ali başkanla konuşuyorum, bu şartlarda bu soruna çare var, anlaşma yapmanız lazım diyorum. Başkan olumlu bakıyor.”O dönemde Mimarlar Odası yönetiminde görev yaptığını da belirten Kahveci, konunun yalnızca kurumları değil, bütün kenti ilgilendirdiğini düşünerek odanın da belediyedeki görüşmelerde bulunmasını istediğini aktardı. Yapılan toplantıların ardından belediye ile DSİ arasında protokol hazırlandığını ve kuşaklama kanalı projesinin uygulamaya geçirildiğini belirtti.
Bereket Kanalı Denizli'nin yağmur suyu sorununda nasıl bir rol oynadı? Kahveci'nin anlatımına göre DSİ tarafından hayata geçirilen ve Bereket Kanalı adı verilen kuşaklama kanalı, dağlık bölgelerden gelen yağmur ve sel sularının yerleşim alanlarına ulaşmadan toplanmasını sağladı. Projenin sonuçlarını değerlendiren Kahveci, “Devlet Su işleri Bereket kanalı adı verilen kuşaklama kanalını başarılı bir şekilde yapıyor. Ondan sonra Denizli’ye yukarıdan gelen sel sularının önü kesiliyor.” ifadelerini kullandı. Bu çalışmanın Denizli'nin yağmur suyu altyapısı açısından önemli bir aşama olduğunu belirten Kahveci, sonraki yıllarda da sistemi geliştiren yeni uygulamaların hayata geçirildiğini anlattı.
2011 yılında Denizli'de hangi altyapı çalışmaları yapıldı? Denizli'deki yağmur suyu kanallarının sonraki yıllarda genişletildiğini ifade eden Kahveci, 2011 yılında dönemin Belediye Başkanı Osman Zolan döneminde yapılan çalışmalara da değindi.
“2011 yılında ise Belediye başkanı Osman Zolan döneminde Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan yeni kanallarla daha kapsamlı hale geldi.”Kahveci, bu döneme ait çalışmalarla ilgili olarak Denizli Belediyesinin 2011 yılı faaliyet raporundan alınan görselleri de Gazete Şehir Haber Hattı ile paylaştı.
Geçmişten bugüne yürütülen çalışmaları değerlendiren Kahveci, “Bu çalışmalardan sonraki dönemlerde dereleri kapatmama konusunda daha hassas davranıldığını görmekteyiz. Bu tarz çalışmaların örnek olmasını diliyorum.” sözleriyle düşüncelerini dile getirdi.
Mimar Hülya Kahveci'den istinat duvarları ve bina temelleri için uyarıYazısının devamında yapı güvenliği ve yağmur sularının tahliyesi konusunda önerilerde bulunan Kahveci, özellikle istinat duvarlarında suyun birikmesini önleyecek uygulamalara önem verilmesi gerektiğini savundu.
“Lütfen istinat duvarlarına barbakan deliği koyalım ki arazinin yüksek tarafındaki sular duvarın arkasında birikmesin, önden aksın gitsin.”Bina temellerinde drenajın önemine de değinen Kahveci, temel atılmadan önce zeminin hazırlanması ve blokaj taşı kullanılması gerektiğini belirtti.
“Bir de temel atmadan önce mutlaka araziyi düzeltip 15-20 santim blokaj taşı serelim ki çevreden, yüzeyden veya yeraltından gelen sular drene edilebilsin, yapının altındaki toprağı gevşetmeden, taşların arasından süzülerek binadan uzaklaştırılsın.”Kahveci, bu uygulamanın yapıların korunmasına katkı sağlayacağını savunurken bohçalama yöntemiyle su yalıtımının yaygınlaşmasının ardından blokaj taşı kullanımının ihmal edildiğini düşündüğünü de ifade etti. Söz konusu öneriler Kahveci'nin mesleki değerlendirmelerini yansıtıyor. Yapı temellerindeki drenaj, su yalıtımı ve deprem güvenliğine ilişkin uygulamaların ise ilgili mühendislik hesapları ve zemin koşulları doğrultusunda belirlenmesi gerekiyor.
Denizli'de yeni yollar yapılırken nelere dikkat edilmeli? Kahveci, yağmur sularının kontrol altına alınmasında yol yapım çalışmalarının da önemli olduğunu belirterek şarampol ve menfezlerin doğru planlanması gerektiğini vurguladı.
“Yeni açılan yollarda da şarampol ve menfezlerle suyu yönlendirme, şehre yayılmadan tehlikesizce aktarmak mümkün.”Geçmişte kullanılan su yönetimi yöntemlerinin günümüzde de yol gösterici olabileceğini düşünen Kahveci, yazısını şu soruyla tamamladı:
“1000-2000 yıl önceki insanlar bile bunları biliyordu ve uyguluyordu, biz neden geri durumdayız?”Mimar Hülya Kahveci'nin Gazete Şehir Haber Hattı aracılığıyla paylaştığı bu anlatım, Denizli'nin geçmişte yaşadığı yağmur suyu sorunlarını ve çözüm için yürütülen kurumlar arası çalışmaları yeniden gündeme taşıdı...