Habermetrik
← Ana Sayfa
19 Kasım 2026 14:47
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

COP31'de parlamentolardan fosil yakıt çağrısı: Rusya sonuç belgesine çekince koydu

COP31'de parlamentolardan fosil yakıt çağrısı: Rusya sonuç belgesine çekince koydu
Görsel kaynağı: DW Türkçe
⏱️ 5 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • COP31 parlamenter toplantısının sonuç belgesinde fosil yakıtlardan uzaklaşma ve iklim harcamalarının denetlenmesi çağrıları yer aldı
  • Rusya metne çekince koydu

COP31 parlamenter toplantısının sonuç belgesinde fosil yakıtlardan uzaklaşma ve iklim harcamalarının denetlenmesi çağrıları yer aldı. Rusya metne çekince koydu.

Google'da DW'yi tercih edin COP31'e bu yıl Antalya kenti ev sahipliği yapıyor. Fotoğraf: Osmancan Gurdogan/Anadolu/IMAGO Reklam

COP31'de fosil yakıtlardan uzaklaşma çağrısı yeniden gündemde. Antalya'da düzenlenen parlamenterler toplantısının nihai sonuç belgesi, üç yıl önce Dubai'deki COP28'de yapılan çağrıyı yineliyor. Ancak fosil yakıtlardan çıkış için yeni bir takvim ortaya koymuyor.

Konsensüsle kabul edilen sonuç belgesinin tamamına ise Rusya çekince koydu.

Parlamentolar Arası Birlik (IPU) ile Türkiye Büyük Millet Meclisi nin (TBMM) ortaklaşa düzenlediği 16 Kasım tarihli toplantının sonuç belgesi, hükümetlerden temiz enerjiye geçişi hızlandırmalarını istiyor. Parlamentolara ise iklim hedeflerinin yasalara ve bütçelere yansıtılması için daha etkin denetim çağrısı yapıyor.

Altı sayfalık nihai belgede fosil yakıtlardan uzaklaşma, iklim finansmanı, kamu harcamalarının denetlenmesi ve hükümetlerin düzenli rapor vermesi öne çıkıyor.

IPU'nun yayımladığı nihai sonuç belgesinin ilk sayfasında metnin konsensüsle kabul edildiği belirtiliyor. Ancak belgenin son sayfasında yer alan dipnotta, Rusya Federasyonu'nun metnin tamamına çekince koyduğu ifade ediliyor.

Rusya'nın çekincesinin gerekçesine ilişkin ise belgede herhangi bir açıklama bulunmuyor.

COP31'de hükümet temsilcileri uluslararası iklim kararlarını müzakere ederken parlamenterler de bu kararların ülkelerinde nasıl uygulanacağını tartışıyor.

IPU ile TBMM'nin ortaklaşa düzenlediği toplantının sonuç belgesi, uluslararası iklim taahhütlerinin ulusal yasalara, bütçelere ve somut uygulamalara dönüştürülmesinde parlamentoların rolüne odaklanıyor.

Parlamentolar yasaları kabul etme, bütçeleri onaylama ve hükümetleri denetleme yetkilerine sahip. Sonuç belgesi de iklim harcamalarının izlenmesini, uygulamadaki eksikliklerin belirlenmesini ve hükümetlerden hesap sorulmasını öneriyor.

Ancak bu belge, COP31'in hükümetler arasında müzakere edilen nihai sonuç kararı değil. Parlamenter toplantıda kabul edilen belge, ülkeler açısından yeni ve bağlayıcı uluslararası yükümlülükler oluşturmuyor.

Belgenin yedinci maddesi, hükümetlerden temiz, güvenli ve uygun maliyetli enerjiye geçişi hızlandırmalarını istiyor.

Yenilenebilir enerji, elektrifikasyon, enerji verimliliği ve depolama dahil olmak üzere sıfır ve düşük emisyonlu teknolojilerin yaygınlaştırılması öneriliyor. Enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan "adil, düzenli ve hakkaniyetli biçimde uzaklaşılması" çağrısı yapılıyor.

Ancak bu geçişin ülkelerin kendi belirleyecekleri yollar üzerinden yürütülmesi öngörülüyor. Farklı ulusal koşulların ve yaklaşımların dikkate alınması isteniyor.

Belgede kömür, petrol ve doğal gazdan çıkış için ortak bir tarih ya da bağlayıcı bir takvim bulunmuyor.

Fosil yakıtlardan uzaklaşma çağrısı, 2023 yılında Dubai'de düzenlenen COP28'de kabul edilen Küresel Durum Değerlendirmesi kararında yer aldı.

COP28 kararı, enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan adil, düzenli ve hakkaniyetli biçimde uzaklaşılması çağrısı yapıyordu. Kararda, bu kritik on yılda eylemlerin hızlandırılması ve bilimsel bulgular doğrultusunda 2050'ye kadar net sıfır emisyona ulaşılması hedefi vurgulanıyordu.

Ancak COP28'de de bütün ülkeler için bağlayıcı bir fosil yakıtlardan çıkış tarihi belirlenmedi. 2050 net sıfır hedefi, bütün fosil yakıt kullanımının o tarihte sona erdirilmesi anlamına gelmiyor.

2025'te Brezilya'da düzenlenen COP30'da ise fosil yakıtlardan çıkış için ortak bir yol haritası oluşturulması konusunda uzlaşma sağlanamadı.

Brezilya'nın COP30 Başkanlığı, 3 Kasım 2026'da fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik gönüllü bir yol haritası açıkladı. Ancak bu yol haritası, ülkelerin müzakere ederek kabul ettiği bir COP kararı değil.

Sonuç belgesinin en somut bölümlerinden biri, iklim politikalarının parlamentolar tarafından denetlenmesine ilişkin öneriler.

Beşinci maddede, kamu maliyesinin baskı altında olduğu dönemlerde bile iklim için uygun bütçelerin oluşturulması, ayrılan kaynakların ve yapılan harcamaların belirlenmesi isteniyor. İklim hedeflerinin uygulanmasındaki eksikliklerin de ortaya çıkarılması öneriliyor.

Altıncı maddede ise parlamentolardan, kendi yetkileri çerçevesinde, iklim projelerine sağlanan kamu finansmanı ve garantilerinin ek özel sektör yatırımı çekip çekmediğini ve ölçülebilir sonuçlar üretip üretmediğini incelemeleri isteniyor.

Bu hükümler, kamu kaynaklarının verimli kullanılmasının ve kamu maliyesine yönelik risklerin denetlenmesinin önemini vurguluyor. Bununla birlikte meşru ticari gizliliğin korunması gerektiğini de belirtiyor.

Belgenin 26. maddesi, hükümetlerin iklim politikalarının sonuçlarını düzenli olarak açıklamasını öneriyor.

Hükümetlerden hangi önlemlerin uygulanmaya başladığını, ne kadar harcama yapıldığını, hangi sonuçların elde edildiğini ve hangi hedeflere henüz ulaşılamadığını gösteren raporlar yayımlamaları isteniyor.

Parlamentoların ise anayasal yetkileri ve ulusal usulleri doğrultusunda, bu raporları kullanarak ulusal katkı beyanlarının ve uyum planlarının uygulanmasını yılda bir kez komisyonlarda değerlendirmeleri öneriliyor.

Parlamentoların tespit edilen eksikliklere ilişkin öneriler yayımlaması ve hükümetlerden ulusal düzeyde belirlenecek süre içinde yanıt istemesi de belgede yer alıyor.

Sonuç belgesi, gelişmekte olan ülkelerin iklim politikalarını uygulayabilmesi için finansmana erişimin kolaylaştırılması gerektiğini vurguluyor.

Gelişmiş ülkeler, iklim fonları ve uluslararası finans kuruluşları, özellikle gelişmekte olan küçük ada devletleri ile en az gelişmiş ülkelerin yeterli, zamanında, öngörülebilir ve uygun maliyetli finansmana erişimini iyileştirmeye çağrılıyor.

İklim fonlarının ve uluslararası finans kuruluşlarının başvuru süreçlerini basitleştirmesi ve onay sürelerini kısaltması da öneriliyor.

Ancak belgede gelişmiş ülkeler için yeni bir finansman tutarı veya ödeme takvimi belirlenmiyor. Mevcut uluslararası iklim finansmanı hedeflerinin uygulanmasına vurgu yapılıyor.

Belgede iklim değişikliğinin sağlık, su kaynakları ve gıda güvenliği üzerindeki etkilerine de yer veriliyor.

Parlamentolardan su kayıplarının azaltılması, güvenli atık suyun yeniden kullanımının yaygınlaştırılması ve iklim kaynaklı afetler sırasında temel su hizmetlerinin sürdürülmesi için ölçülebilir hedefleri desteklemeleri isteniyor.

İklime dayanıklı sağlık altyapısının güçlendirilmesi ve sağlık önceliklerinin ulusal uyum planlarına ve ulusal iklim finansmanı çerçevelerine dahil edilmesi de öneriliyor.

Gıda güvenliğinin artırılması, kadın çiftçilerin ve gençlerin desteklenmesi, elektrikli ulaşımın yaygınlaştırılması ve insan faaliyetlerinden kaynaklanan metan emisyonlarının azaltılması diğer başlıklar arasında.

Sonuç belgesinde yapay zeka ve dijital teknolojilerin iklim mücadelesinde kullanımına da yer veriliyor.

Erken uyarı sistemleri, sürdürülebilir su yönetimi ve elektrik şebekelerinin optimizasyonu bu teknolojilerin kullanılabileceği alanlar arasında sayılıyor.

Ancak parlamentolardan, yasama ve denetim yetkileri çerçevesinde, kamu kaynaklarıyla finanse edilen bu uygulamaların enerji ve su ihtiyaçlarının değerlendirilmesini, iklime sağladıkları yararların doğrulanmasını ve veri koruma güvencelerinin gözetilmesini öngören kamu alım kriterlerini desteklemeleri isteniyor.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: DW Türkçe
Haber metni ve görseller DW Türkçe sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Genel
Yayın: 19 Kasım 2026 14:47 · Kaynak: DW Türkçe
Kaynağı Oku ↗