Öğretilen Çaresizlik!
- Yazıyı Fatma Gül Demir’in sesinden dinlemek için videoyu çalıştırın
- Bilenler bilir, ben boş vakitlerimde çok farklı şeylerle uğraşmayı ve öğrenmeyi severim
Yazıyı Fatma Gül Demir’in sesinden dinlemek için videoyu çalıştırın...
Bilenler bilir, ben boş vakitlerimde çok farklı şeylerle uğraşmayı ve öğrenmeyi severim. Uğraştığım işler kimilerine çok meşakkatli gibi gelebilir. Evde küçük bir akvaryumum ve balıklarım var. Akvaryumun suyunu belirli aralıklarla temizlerim, filtrelerini yenilerim, malzemelerini değiştiririm. En önemlisi de bunların hepsini kendim yaparım.
Bu sayede hem dinlenirim hem de her şeyden biraz uzaklaşmış olurum. Geçenlerde balıklarla ilgili bir şey öğrendim. Dünyada doğar doğmaz annesinden kaçmak ve tek başına yaşamak zorunda kalan canlılar arasında bazı canlı doğuran balıkların yavruları da varmış.
Çünkü birçok canlı doğuran balık türünde yavrular, doğar doğmaz annelerinden kaçmazlarsa anne onları yemek niyetine yiyebiliyor. Hani derler ya, büyük balık her zaman küçüğünü yer diye… Vallahi o doğru!
Şimdi, "Onur, bu bilgi bizim ne işimize yarayacak?" diyen arkadaşlar olabilir. Bir kenarda dursun, belki bir gün Beyaz'la Joker yarışmasına falan katılırsınız. Nereden nereye bağladın konuyu deyip gülmeyin. Madem balıklardan konu açıldı, size bir şey daha anlatmak istiyorum.
Büyük bir akvaryuma önce büyük bir balık koymuşlar. Sonra akvaryumun ortasına bir cam yerleştirip camın öteki tarafına büyük balığın yiyebileceği küçük balıklar koymuşlar ve izlemeye başlamışlar. Büyük balık önceleri küçük balıkları yemek istediği için saldırmış ancak her saldırdığında cama çarpmış, canı yanmış. Bu olay bir süre devam etmiş. Sonra büyük balık akvaryumun bir köşesine çekilmiş.
Balığın artık saldırmadığını görenler aradaki cam bölmeyi kaldırmışlar. Yani küçük balıklarla büyük balık aynı akvaryumda kalmış. Küçük balıklar büyük balığın sağından solundan geçiyorlarmış. Büyük balık onları yakalamak için hamle bile yapmıyormuş.
Üstelik karnı da açmış. Çevresinde bu kadar yiyecek balık varken onları avlamaya çalışmıyormuş. Çünkü başlangıçta küçük balıkları yemek istediğinde cama çarpıp canı yandığı için onlara saldırırsa yine cama çarpacağını düşünüyormuş.
Bu arada şunu da söyleyeyim: Bu deneyi evde denemeyin, balıklarınıza yazık etmeyin! Şakayı bir tarafa bırakırsak, işte bu hikâyede anlatılan durum bize günümüzde öğrenilmiş çaresizlik dediğimiz kavramı hatırlatıyor.
Şimdi biraz düşünelim. Engellerden veya canımızı acıtacak şeylerden korktuğunuz için yapmak istediğiniz ya da yapabileceğiniz şeylerden vazgeçtiniz mi hiç? Sizi bilmiyorum ama ben yapmak istediğim şeylerden vazgeçmem. Yani önüme çıkan camı kırarım ya da üstünden atlarım; bir şekilde onu aşarım.
Buna en büyük örnek de ilk kitabımın çıkış sürecidir. "Hey! Biz de Buradayız" isimli kitabı çıkarmak için üç yıl uğraştım. Bu süreçte önüme engel çıkarmak isteyenleri de gördüm. "Onur, boşuna uğraşma, bunu yapamazsın." diyenler de oldu.
Ama hepsine inat, 23 kişilik bir ekiple kitabı sesli hâle getirip yayımlamayı başardım. Yani benim bünyem çaresizliği öğrenmeyi reddediyor.
Evet, bu anlattığım belki çok uç bir örnek oldu ama özellikle engellenen bireyler, sözünü ettiğim öğrenilmiş çaresizliği çok sık yaşıyor ve yapabilecekleri şeylerden çok çabuk vazgeçebiliyorlar. Bence bu durum toplumumuzun, devletimizin, yürürlükteki kanunların ve bakış açımızın da bir sonucu. Çünkü genellikle engellenen bireyleri birer birey olarak değerlendirmiyoruz.
Mesela çalışma hayatına katılabilecek engellenen bireyleri eğitip onlara güvenli iş alanları yaratacağımıza, "Al sana engelli maaşı." deyip evlerde bırakıyoruz. İşin ilginci, bazı destekleri de engellenen bireyin kendisine değil, bakımını üstlenen kişiye veriyoruz.
Peki, neden? O yapamaz, o anlamaz, o parayı çekemez diye mi? Bunlar sizce de artık biraz geride kalmadı mı? Günümüzde insanlar paraya dokunmadan da paralarını yönetebiliyor, ihtiyaç duydukları şeyleri iki tuşa basarak satın alabiliyorlar.
Peki, neden bir engellenen bireyin alacağı destek, annesinin, babasının, eşinin veya aynı evde yaşadığı başka bir aile üyesinin kazancına göre belirleniyor? Benim cebime giren paraya, benim ihtiyaçlarıma bakın. Bakım desteğinde de aynı anlayış olmalı.
Bakımım için verilen parayı kimin alacağına, nasıl kullanılacağına ve kimden destek alacağıma mümkün olduğunca ben karar vermeliyim. Çünkü biz de bu toplumun bireyleriyiz. Ama nedense konu bize gelince birey olduğumuz unutuluyor.
Şimdi bazıları bana kızıyordur, "Niye böyle diyorsun?" diye. Allah aşkına, günümüzde AVM'lerden daha güvenli yer mi var? Peki, oralarda engellenen bireyleri ne sıklıkla çalışan olarak görüyoruz? Aslında bu sorunun cevabı birçok şeyi anlatıyor.
Bakın arkadaşlar, artık ne olur, çaresizliği öğretmeyi de öğrenmeyi de bir kenara bırakalım. Çünkü aklımızı ve teknolojiyi kullandığımızda birçok engeli aşabiliyor, sorunlara çözümler üretebiliyoruz.
Unutmayalım, insanları yalnızca fiziksel engeller engellemiyor; düşüncelerimiz ve bakış açımız da onların önüne engeller koyabiliyor. Sonra da neden denemiyorlar diye soruyoruz. Belki de önce değiştirmemiz gereken, tam olarak bu bakış açısıdır…
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Genel · Bölge: Bolu
Yayın: 19 Kasım 2026 21:18 · Kaynak: boluolay.com