Lisede Not Adaletsizliğine Dijital Fren: MEB’in OYSS Sistemi OBP Tartışmalarına Çözüm Olacak

Üniversiteye giriş maratonunda belirleyici bir rol üstlenen Ortaöğretim Başarı Puanı’na (OBP) ilişkin "not şişirme" ve adalet tartışmaları, Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) devreye aldığı Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) ile yeni bir boyut kazandı. Sınav hazırlama aşamasından sonuçların analizine kadar tüm süreçleri dijital ortama taşıyan sistem, okullar arasındaki notlandırma eşitsizliklerini ortadan kaldırmayı hedefliyor.

Söz konusu sistem sayesinde öğrencilerin akademik olarak hangi konularda yetkin olduğu ve hangi alanlarda öğrenme eksikliği yaşadığı yapay zeka destekli analizlerle tespit edilecek.

Sınav Maratonu 13 Kasım’da Sona Eriyor

Ortaokul ve lise düzeyindeki birinci dönem ilk yazılı sınavları, MEB’in ilan ettiği takvim doğrultusunda 13 Kasım 2026 tarihine kadar devam edecek. Ülke genelindeki ortak sınavlar ile okul bazlı uygulamalar eş zamanlı olarak yürütülecek.

Okullar Arasındaki Not Farkı YKS Sıralamasını Doğrudan Etkiliyor

Diploma notunun 5 ile çarpılması ve çıkan sonucun 0,12 katsayısıyla YKS puanına eklenmesi esasına dayanan OBP, adaylar arasında ciddi puan farkları doğurabiliyor. Örneğin diploma notu 80 olan bir adayın OBP’si 400 olurken, yerleştirme puanına etkisi net 48 puan olarak yansıyor.

Eğitim uzmanları, benzer akademik seviyedeki öğrencilerin farklı liselerde farklı değerlendirme kriterlerine tabi tutulmasının büyük mağduriyetler oluşturduğuna dikkat çekiyor. MEB'in ülke genelindeki ortak sınav uygulamalarının doğru yürütülmesi halinde bu not adaletsizliğinin önüne geçileceği öngörülüyor.

Şişirme Not Veren 74 Özel Okulun Ruhsatı İptal Edildi

Denetimlerin sıkılaştırıldığını vurgulayan raporlara göre, son 1,5 yıl içerisinde yapılan incelemelerde sahte not yükseltme ve devamsızlık usulsüzlüğü tespit edilen 74 özel okulun kapatılarak ruhsatlarının iptal edildiği öğrenildi. OYSS platformunun, bu tür usulsüzlüklerin tespitinde denetim mekanizmalarına güçlü veri sağlayacağı belirtiliyor.

Yapay Zeka Desteği ve "Beceri Odaklı" Yeni Soru Modeli

MEB'in tanıttığı sistemde; ilerleyen süreçte yapay zeka destekli soru üretimi ve açık uçlu yanıtların otomatik puanlanması gibi yeniliklerin entegre edilmesi planlanıyor.

Öte yandan, yeni müfredat kapsamındaki soru tiplerini değerlendiren eğitimciler; soruların Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne uygun olarak beceri temelli hazırlandığını ifade ediyor. Ezber bilginin yanı sıra günlük yaşam örnekleri, tablo/grafik okuma, gerekçe sunma ve problem çözme yeteneklerinin ön plana çıkarıldığı vurgulanıyor.