Hollanda’da çift soyadı tasarısı: Aile seçim yapmazsa çocuk anne ve babanın soyadını taşıyacak

Hollanda’da bir bebeğin doğum kaydında hangi soyadını alacağı, ebeveynleri zamanında ortak bir tercih bildirmediğinde ailenin medeni durumuna göre belirleniyor. Hükümetin 6 Kasım’da kamuoyunun görüşüne açtığı yasa tasarısı, bu durumda her iki ebeveynin soyadına da kayıtta yer verilmesini öngörüyor.

Teklif, çocuğun soyadını düzenliyor. Ailelerin çocuklarına verecekleri ön adı seçme usulü tasarının kapsamı dışında. Bugün Hollanda’da çocuk hangi soyadını alıyor? Mevcut uygulamada ebeveynler ilk çocuklarının soyadını doğumdan önce veya doğum kaydı sırasında birlikte seçebiliyor.

Annenin soyadı, babanın soyadı ya da ikisinin birleşimi tercih edilebiliyor. Aynı ebeveynlerin daha sonra doğan çocukları da kural olarak ilk çocuk için belirlenen soyadını taşıyor. Bu nedenle ilk doğum kaydında yapılan seçim, sonraki yıllarda kardeşlerin hangi soyadıyla kaydedileceğini de belirliyor.

Ebeveynler tercihlerini zamanında belediyeye bildirmediğinde ise karar mevcut yasal kurala göre veriliyor. Anne ve baba evliyse veya kayıtlı birliktelik içindeyse çocuk kendiliğinden babanın soyadını alıyor. Evlilik ya da kayıtlı birliktelik bulunmadığında genel kural annenin soyadının verilmesi.

Hükümet, çiftlerin medeni durumuna bağlı bu farkı kaldırmak istiyor. İki soyadından hangisi önce yazılacak? Tasarı kabul edilirse, aile ortak bir seçim bildirmediğinde soyadlarının sırasını alfabe belirleyecek. Örneğin annenin soyadı Kaya, babanın soyadı Demir ise çocuğun kaydında önce Demir, ardından Kaya yer alacak.

Annenin soyadı Demir, babanınki Kaya olduğunda da sıralama değişmeyecek. Kural, ebeveynlerin anlaşmazlığa düştüğü durumların yanı sıra hiç seçim yapmadıkları veya ortak tercihlerini zamanında kaydettirmedikleri durumları da kapsayacak.

Buna karşılık anne ve baba, çocuklarının tek bir soyadı taşımasında anlaşıp tercihlerini zamanında bildirirse seçtikleri soyadı geçerli olacak. Doğum bildirimini bir ebeveyn yapabilecekTasarı, ortak kararın belediyeye nasıl bildirileceğini de değiştiriyor.

Bugünkü uygulamada soyadı seçimini birlikte bildirmesi gereken ebeveynler için yeni yollar öngörülüyor. Doğum bildirimini yapan kişi, kayıt sırasında iki ebeveynin seçtiği soyadını beyan edebilecek. Ortak tercihi bir onay formuyla kayda geçirmek de mümkün olacak.

Bu değişikliğin aileler açısından pratik sonucu, anne ve babanın aynı anda belediyeye gitme zorunluluğunun kalkması. Bildirimi tek kişinin yapabilmesi, soyadı seçiminin iki ebeveynin ortak kararına dayanması şartını değiştirmeyecek.

Aileye doğumdan sonra bir yıl süre tanınacakTasarıya göre ebeveynler, doğumdan sonraki bir yıl içinde birlikte farklı bir soyadı seçebilecek. Örneğin doğum kaydı sırasında karar veremeyen bir ailenin çocuğuna iki soyadı alfabetik sırayla yazılmışsa, anne ve baba daha sonra anlaşarak bu süre içinde tercihini değiştirebilecek.

Anlaşmazlık devam ederse ebeveynler yine bir yıllık süre içinde hâkime başvurabilecek. Hâkim, iki soyadının birlikte kullanılmasının çocuğun yararına aykırı olduğu sonucuna varırsa farklı bir karar verebilecek. Hükümet, çekişmeli ayrılıkları ve aile içi şiddeti bu değerlendirmeye örnek gösteriyor.

Böyle bir başvuruda esas alınacak ölçüt çocuğun yararı olacak.10 Ocak 2027 neyin son tarihi? Hükümet, tasarının Hollanda’nın Avrupa’daki topraklarının yanı sıra Karayipler’deki Bonaire, Sint Eustatius ve Saba adalarında da uygulanmasını öngörüyor.

Kamuoyu, 10 Ocak 2027’ye kadar tasarı hakkında çevrim içi görüş bildirebilecek. Bu tarih, görüş bildirme süresinin son günü. Hükümetin açıkladığı takvime göre görüşler değerlendirildikten sonra metin Hollanda Danıştayına danışma görüşü için iletilecek, ardından Temsilciler Meclisine sunulacak. Çift soyadının otomatik olarak uygulanmaya başlayacağı bir tarih henüz açıklanmadı.