Polislerin arama yetkisine yargıtaydan emsal karar! Hukuka aykırı aramada elde edilen delil geçersiz

Yargıtay 10. Ceza Dairesi, önleme aramalarına ilişkin emsal niteliğinde bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, polis sorumluluk bölgesinin tamamını kapsayan genel arama kararlarının hukuka uygun olmayacağına hükmetti. Kararda, aramanın yapılacağı yerin, zamanın, sebebin, konunun ve kapsamın açıkça belirtilmesi gerektiği vurgulandı.

Hukuka aykırı aramalarla elde edilen delillerin mahkûmiyete dayanak yapılamayacağına dikkat çekildi.

Yargıtay 10. Ceza Dairesi'nin kararına konu olayda, polis sorumluluk bölgesinde gerçekleştirilen bir uygulama sırasında iki kişi, uyuşturucu madde ticareti yapmak suçlamasıyla gözaltına alındı. Şüphelilerden biri tutuklanırken haklarında Ağır Ceza Mahkemesi'nde dava açıldı.

Yargılama sonucunda mahkeme, sanıkların mahkûmiyetine karar verdi. Sanık avukatlarının temyiz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Ceza Dairesi, kolluk kuvvetlerince gerçekleştirilen önleme aramasının hukuki kapsamını değerlendirdi ve yerel mahkemenin kararını bozdu.

ARAMANIN YERİ VE KAPSAMI AÇIKÇA BELİRTİLMELİ Yargıtay 10. Ceza Dairesi, Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 20/2-a maddesine dikkat çekerek önleme araması kararlarında belirli şartların bulunması gerektiğini vurguladı.

Karara göre önleme araması izninde aramanın yapılacağı yer, zaman, sebep, konu ve kapsam açıkça belirtilmeli. Yalnızca genel bir ifadeyle polis sorumluluk bölgesinin tamamını kapsayan önleme araması kararı verilemeyeceği gibi, böyle bir karara dayanılarak bölgenin tamamında arama yapılması da hukuka uygun kabul edilemeyecek.

Yüksek Mahkeme, bu şekilde gerçekleştirilen aramalar sonucunda elde edilen delillerin hukuka aykırı olduğunu ve hükme esas alınamayacağını belirtti. Sanıkların üzerlerine atılı suçu işlediklerinin sabit görülmemesi nedeniyle verilen beraat kararında hukuka aykırılık bulunmadığına hükmeden Daire, Cumhuriyet savcısının temyiz itirazlarını reddederek kararı oy birliğiyle onadı.

2023 YILINDA DA BENZER BİR KARAR VERİLMİŞTİ Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 2023 yılında verdiği başka bir kararında da önleme aramasının hangi suçları kapsadığının önemine dikkat çekmişti. Söz konusu kararda, önleme araması kararının belirli suçlarla sınırlandırılması hâlinde, arama sonucunda elde edilen delillerin belirtilen suçlar dışında başka suçlar için kullanılamayacağı ve hükme esas alınamayacağı vurgulanmıştı.

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında öngörülen suçların önlenmesi amacıyla verilen bir arama kararı sonucunda ele geçirilen uyuşturucu maddelerin, uyuşturucu madde ticareti suçuna ilişkin davada delil olarak kullanılamayacağına hükmedilmişti.

ÖNLEME ARAMASI KARARINI KİM VERİYOR? Önleme aramalarının hangi makam tarafından karara bağlanacağı da merak edilen konular arasında yer alıyor. Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu kapsamında önleme araması kararı, normal şartlarda kolluk kuvvetlerinin talebi üzerine Sulh Ceza Hâkimi tarafından veriliyor.

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise hâkim kararı alınmasına imkân bulunmayan durumlarda, illerde vali, ilçelerde kaymakam tarafından yazılı emir verilebiliyor.

Kolluk amirlerinin veya Cumhuriyet savcılarının kendi başlarına önleme araması kararı verme yetkisi bulunmuyor. Önleme araması kararının hukuka uygun olması için kanunda öngörülen usul ve şartlara uyulması gerekiyor.

Ayrıca önleme araması yetkisi konutlarda ve özel iş yerlerinde genel bir arama yapma izni anlamına gelmiyor. Bu aramanın kapsamı, mevzuatta belirtilen umuma açık alanlar, kişilerin üstleri, araçları ve eşyalarıyla sınırlı bulunuyor.