Fındık Üreticisi Dertli: “Maliyet Arttı, Fiyat Düştü, Bize Hiçbir Şey Kalmıyor” Fındıkta Fiyat Şoku: 350 Liradan 170 Liraya! Üretici TMO’ya Akın Etti

Serbest piyasada 160-200 lira arasında değişen fındık fiyatları üreticiyi TMO’ya yönlendirirken, alım noktalarında uzun kuyruklar oluştu. Gece saatlerinde sıraya giren üreticiler hem düşük piyasa fiyatlarından hem de TMO’daki yoğunluk, alım kriterleri ve bekleme sürelerinden şikâyet etti.

Üreticiler, fındığın maliyetleri karşılayacak seviyede değer bulmasını ve piyasada düzenleme yapılmasını istedi.

Fındık sezonunda üreticinin serbest piyasadaki fiyat ile Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) alım fiyatı arasındaki farktan yararlanmak için TMO’ya yönelmesi, alım noktalarında yoğunluğa neden oldu. Serbest piyasada 160-200 lira seviyelerine kadar gerileyen fiyatlardan ürününü satmak istemeyen üreticiler, TMO’ya ulaşabilmek için gecenin ilerleyen saatlerinde sıraya giriyor.

Üreticiler, artan gübre, ilaç, işçilik ve mazot maliyetlerine karşın fındık fiyatlarının geçen yıla göre ciddi şekilde gerilediğini belirterek, mevcut tablonun sürdürülebilir olmadığını ifade ediyor. Bazı üreticiler TMO’daki alım kapasitesinin artırılmasını isterken, bazıları ise ürün kabulünde uygulanan nem, yabancı madde ve randıman kriterlerinde üreticinin mağdur edilmemesi gerektiğini savunuyor.

İSMAİL ÇAKAR: “GEÇEN SENE 300 LİRAYA SATTIĞIMIZ FINDIK BU SENE 170 LİRA”Üretici İsmail Çakar, serbest piyasadaki fiyatların geçen yıla göre büyük ölçüde gerilediğini belirterek, üreticinin en azından maliyetlerini karşılayabilecek bir fiyat beklediğini söyledi.

Geçen yıl fındığını 300 liraya sattığını ifade eden Çakar, bu yıl tüccarda fiyatın 170 liraya kadar düştüğünü belirtti. Çakar, “En azından 230 liraya gelir de amele parasını kurtarırız. 250 lira açıklanıyor ama neden bize 220-230 lira kalıyor? Onu devlete sormak lazım” dedi.

Üreticinin sahipsiz bırakıldığını savunan Çakar, iktidar milletvekillerinin fındık üreticisinin sorunlarına daha fazla sahip çıkması gerektiğini dile getirerek, “İktidar milletvekillerimiz nerede, neden bize sahip çıkmıyorlar? Daha ne diyeyim?” ifadelerini kullandı.

FAHRETTİN AYDIN: “GİRDİ MALİYETLERİ YÜZDE 50 ARTTI, ÜRÜN FİYATI YÜZDE 40 DÜŞTÜ”Fahrettin Aydın ise fındığın bölge için stratejik bir ürün olduğunu vurgulayarak, üreticinin yaşadığı ekonomik sorunların yalnızca bir sezonla sınırlı olmadığını söyledi.

Fındığın Karadeniz coğrafyasındaki üreticiler için temel geçim kaynaklarından biri olduğunu belirten Aydın, “Fındığın stratejik ve bu coğrafya için tek geçim kaynağı olduğunu anlamamız gerekiyor. Ancak bu değer bilinmediği için üretici mağdur oluyor” diye konuştu.

Geçen yıl ürün azlığı nedeniyle fındık fiyatlarının 330-350 lira bandına kadar çıktığını hatırlatan Aydın, bu yıl ise üretim maliyetlerinin yükselmesine rağmen fiyatların gerilediğini söyledi.

“Bu sene girdi maliyetleri en az yüzde 50 arttı ama ürün fiyatı yüzde 40 düştü” diyen Aydın, serbest piyasadaki fiyatların üreticiyi TMO'ya yönelttiğini ifade etti.

AYDIN AYDIN: “GECE 10’DA GELDİM, HÂLÂ SIRA BEKLİYORUM”TMO'daki alım sürecinin daha hızlı hale getirilmesi gerektiğini belirten Aydın Aydın, tartı ve ekip sayısının artırılmasını istedi.

Aydın, “Buradaki hizmet güzel ama daha insani hale getirilebilir. Tartı ve ekip sayısı artırılarak sıra bekleme süreleri azaltılmalıdır. Dün akşam saat 10'da geldim, hâlâ sıra bekliyorum” dedi.

TMO personelinin ürün değerlendirmelerinde uyguladığı kriterlerin de üreticiyi zorlayabildiğini savunan Aydın, özellikle yabancı madde ve nem konusunda daha fazla esneklik sağlanması gerektiğini belirtti.

“TMO personeli sadece teorik bilgiye dayalı katı kriterler uyguluyor. Yabancı madde ve nem kriterlerinde üreticiye biraz daha esneklik gösterilmesi, opsiyon tanınması şart” diyen Aydın, artan maliyetler ve üreticinin yaşadığı sorunların bazı çiftçileri bahçelerini sökme noktasına getirdiğini söyledi.

Sabahın erken saatlerinden itibaren bahçelerde çalıştıklarını belirten Ak, “Çoluk çocuk sabah namazından itibaren bahçelerde emek veriyoruz. Gübre, ilaç ve mazot maliyetleri ortadayken bize hiçbir şey kalmıyor” dedi.

Serbest piyasadaki fiyat nedeniyle TMO'ya gelmek zorunda kaldığını ifade eden Ak, yaşadığı bekleme süresine de dikkat çekti.

Ak, “Devletimizin, tüccara da bir kural getirerek fiyatları 250 lira seviyesine çekmesini ve üreticiye sahip çıkmasını istiyoruz” ifadelerini kullandı.

NAZMİ AYDIN: “İNSANLAR GECE 03.00’TE, 04.00’TE SIRAYA GİRİYOR”Üretici Nazmi Aydın da TMO'ya olan yoğun talebin temel nedeninin serbest piyasadaki düşük fiyatlar olduğunu söyledi.

“Sonuçta ben de bir üreticiyim. Bu sene tüccarda fiyatlar çok düşük olduğu için TMO'ya yoğun bir talep var” diyen Aydın, TMO'nun mevcut yoğunluğu karşılamakta zorlandığını belirtti.

Üreticilerin mağdur olmamak için gece yarısından sonra sıraya girmek zorunda kaldığını ifade eden Aydın, “İnsanlar mağdur olmamak için gece saat 03.00'te, 04.00'te sıraya girmek zorunda kalıyor. Piyasaya bir düzen getirilmesi şart” dedi.

HASAN AYDIN: “BU YIL ÜRÜNÜMÜZ KALİTELİ AMA HAK ETTİĞİ DEĞERİ BULAMIYOR”Hasan Aydın ise serbest piyasadaki düşük fiyat nedeniyle TMO'yu tercih ettiğini belirtti.

Gece saat 03.00'te kalkarak fındığını aracına yükleyip TMO'ya getirdiğini söyleyen Aydın, “Serbest piyasada fiyatlar ucuz olduğu için en azından zarardan dönmek adına TMO'yu tercih ettim” diye konuştu.

Aydın, “Bu yıl ürünümüz, mahsulümüz ve randımanımız çok kaliteli; kokarca da yok. Ancak bu kaliteli ürünün hak ettiği değeri bulamaması bizleri üzüyor” dedi.

REŞAT ALTINKAYA: “ÖMRÜMÜZ HER YERDE OLDUĞU GİBİ BURADA DA KUYRUKLARDA GEÇİYOR”Reşat Altınkaya ise TMO ile tüccar arasındaki fiyat farkının kendisini TMO'ya yönelttiğini söyledi.

Topladığı fındığı fiyat farkı nedeniyle TMO'ya getirdiğini belirten Altınkaya, burada karşılaştığı yoğunluğun ise üreticiyi zor durumda bıraktığını ifade etti.

Altınkaya, “Topladığım fındığı tüccar ile TMO arasındaki fiyat farkı nedeniyle buraya getirmek zorunda kaldım. Ancak gördüğüm kadarıyla TMO'da işler çok yavaş ilerliyor. Ömrümüz her yerde olduğu gibi burada da kuyruklarda geçiyor” dedi.

FARUK ÇELİK: “FINDIK KURUTMA TESİSLERİ ARTIRILMALI”Faruk Çelik, TMO ile serbest piyasa arasındaki fiyat farkının üreticinin tercihlerini doğrudan etkilediğini söyledi.

Bazı ürünlerin TMO tarafından geri çevrildiğini belirten Çelik, bunun nedenlerinden birinin üreticilerin fındığı yeterince iyi ayıklamaması olabileceğini ifade etti.

Kendisinin fındığını uygun hava koşullarında kuruttuğunu belirten Çelik, henüz kurutma işlemini tamamlamayan üreticiler bulunduğunu söyledi.

Çelik, “Ziraat odaları veya yetkililer bu gibi durumlar için fındık kurutma tesislerini arttırmalı. Fiyat olarak da uygun tutulursa üreticilerimize bir nebzede olsa kolaylık sağlanır” dedi.

“TMO bu zamana kadar zarar etmedi”TMO'nun geçmiş yıllardaki alımlarına ilişkin değerlendirmede de bulunan Çelik, kurumun alım-satım sürecindeki mali yapısının üreticiler açısından daha şeffaf hale getirilmesi gerektiğini savundu.

Çelik, “Takip ettiğim kadarıyla TMO, şu ana kadar fındık alımlarında hiçbir zaman zarar etmedi. Açıklanan rakamlar bu yönde oluyor. Denilene inanmak zorundayız çünkü kendimiz öğrenemiyoruz” ifadelerini kullandı.

Bu yıl TMO'nun fındık alımlarından zarar edip etmeyeceğinin ya da ürünü 250 liranın üzerinde bir fiyatla satıp satamayacağının zaman içerisinde görüleceğini belirten Çelik, “Ancak bu sene zarar eder mi yoksa fındığı 250 liranın üzerinde mi satar, onu zaman gösterecek” dedi.

METİN ŞENER: “1.200 KİLO FINDIĞA 210 BİN LİRA MASRAF ETTİM”Metin Şener ise üretim maliyetleri ile serbest piyasa fiyatları arasındaki farkın üreticinin kazancını büyük ölçüde erittiğini söyledi.

Tüccarlarda fındık fiyatının 170-200 lira arasında değiştiğini belirten Şener, kendi üretim maliyetini örnek göstererek yaşadığı tabloyu anlattı.

“Tüccarda fiyatlar 180 ile 200 lira arasında, hatta 170 lira veren de var. Benim fındığım bin 200 kilo, 210 bin lira masraf etmişim” diyen Şener, mevcut fiyatlarla ürününü tüccara satması halinde emeğinin karşılığını alamayacağını ifade etti.

Şener ayrıca randımanların da düşük olduğuna dikkat çekerek, “Randımanlar gördüğümüz kadarıyla çok düşük. Mesela benim yukarıda baktırdığım fındık 54 randımandı, burada kaç çıkacak bakacağız” dedi.

YAŞAR GÜLER: “TÜCCAR TOLERANS TANIYOR AMA TMO TANIMIYOR”Yaşar Güler ise TMO'nun fındık alım kriterlerini yerinde görmek için alım noktasına geldiğini söyledi.

Fındığını ekim ayında teslim edeceğini belirten Güler, “Ben fındığı ayın dokuzunda, 9 Ekim'de vereceğim. Nasıl alıyorlar diye bakmaya geldim. Fındığımı ne şekilde hazırlayıp getireceğimi görmek için buraya gelip perişan olup geri gitmemek için antrenman yapıyorum” ifadelerini kullandı.

Güler, bazı üreticilerin fındığındaki tekleme nedeniyle ürünlerinin geri gönderildiğini belirterek, özellikle kara fındık ve ayıklama konusunda TMO'nun daha fazla tolerans göstermesi gerektiğini savundu.

“Şimdi adamın fındığında tekleme çıkmış, geri gönderdiler. Teklemeyi kırıyorsun, içinde sağlam fındık var. Kara fındığı ayıklamak zordur” diyen Güler, tüccar ile TMO arasında uygulama farkı bulunduğunu ileri sürdü.

Güler, “Tüccar tolerans tanıyor ama TMO tanımıyor. Yıllarca Fiskobirlik'e fındık verdik, hiç böyle bir zorlukla karşılaşmadık” dedi.

TMO'ya ürününü getiren üreticinin geri dönmek zorunda kalmasının ciddi bir mağduriyet oluşturduğunu ifade eden Güler, “Üretici adam bir kamyon fındık getirmiş, geri götürüyor. Yazık, o adama yazık” sözleriyle tepkisini dile getirdi. Durdiye Aksu

ÜRETİCİNİN ORTAK TALEBİ: “FINDIKTA PİYASA DÜZENLENSİN”TMO önünde konuşan üreticilerin açıklamalarında farklı başlıklar öne çıksa da ortak şikâyetlerin başında serbest piyasadaki düşük fiyatlar, artan üretim maliyetleri ve TMO'daki yoğunluk geldi.

Üreticiler, serbest piyasada fiyatların düşük olması nedeniyle TMO'ya yöneldiklerini ancak bu kez de uzun kuyruklarla karşılaştıklarını belirtti. Bazı üreticiler gece yarısından itibaren alım noktalarında beklediklerini aktarırken, TMO'nun tartı ve personel kapasitesinin artırılmasını istedi.

Üreticiler ayrıca nem, yabancı madde, tekleme ve randıman gibi alım kriterlerinin uygulanmasında üreticinin mağdur edilmemesi, fındık kurutma imkânlarının artırılması ve serbest piyasada üreticinin emeğini koruyacak bir düzenleme yapılması çağrısında bulundu.