Turist olarak gittiği ülkede general olmuştu. İşte hikayesi

Gebze Belediyesinde çalışırken 1992 yılında 20 günlük tatil için Abhazya'ya gitti. Savaşın başlamasıyla hayatı tamamen değişti. Çatışmalara katıldı, üç kez yaralandı ve 11 ameliyat geçirdi. Askerî eğitim almamasına rağmen tuğgeneral rütbesine kadar yükseldi. 2018 yılında hayatını kaybetti. Peki siz bu ismi hatırlıyor musunuz?

Gebze Belediyesinde çalışırken 1992 yılında 20 günlük tatil için Abhazya'ya giden Şendoğan Kayıt'ın hayatı, savaşın başlamasıyla tamamen değişmişti. Çatışmalara katılan, üç kez yaralanan ve 11 ameliyat geçiren Kayıt, askerî eğitim almamasına rağmen tuğgeneral rütbesine kadar yükselmişti.

2018 yılında hayatını kaybeden Kayıt'ın sıra dışı yaşam öyküsü hafızalarda yer edinmişti. Kocaeli'nin Gebze ilçesinde belediye çalışanı olarak görev yapan Abhaz kökenli Şendoğan Kayıt, 1992 yılının temmuz ayında yıllık iznini geçirmek üzere Abhazya'ya gitmişti.

Ancak 14 Ağustos'ta Gürcistan-Abhazya Savaşı'nın başlamasıyla tatil planı yarım kalmıştı. Abhaz güçlerine katılan Kayıt, savaş boyunca çeşitli cephelerde görev almış ve tuğgeneralliğe kadar yükselmişti. Kayıt'ın hayatı, Gebze'den Kafkasya'ya uzanan sıra dışı bir hikâyeye dönüşmüştü.

20 GÜNLÜK TATİL İÇİN GİTMİŞ, SAVAŞIN ORTASINDA KALMIŞTI 1951 yılında Sakarya'nın Hendek ilçesine bağlı Çakallık köyünde dünyaya gelen Şendoğan Kayıt, ilkokul yıllarında, 2001 yılında Diyarbakır Emniyet Müdürü olarak görev yaparken suikast sonucu hayatını kaybeden Ali Gaffar Okkan ile aynı sıraları paylaşmıştı. Gebze Belediyesinde çalıştığı dönemde 20 günlük yıllık iznini geçirmek için 1992 yılının temmuz ayı sonunda Abhazya'ya giden Kayıt, 14 Ağustos'ta savaşın başlaması üzerine Türkiye'ye dönmek yerine çatışmalara katılma kararı almıştı.

“ELLERİNDE EKMEK BIÇAĞI OLAN İKİ ÇOCUK GÖRDÜM” Kayıt, 2014 yılında verdiği röportajda savaşa katılma kararında etkili olan olayı şu sözlerle anlatmıştı: “Artık geri dönüşü yoktur bu işin. Kısmet oldu, bize de savaşmak düştü.

Dönmeyi düşünmedim bile. Çünkü burada çok iyi ağırlanmıştım. Kafkas kökenliyim, burası benim ülkem. Ayrıca çok enteresandır; savaşın birinci günü yolun ortasında iki çocuk gördüm, ellerinde bir ekmek bıçağı vardı. ‘Çocuklar!

Gelin şurada yatın’ dedim. ‘Hayır yatamayız, tank geliyor’ dediler. Onları bırakıp gidemezdik.”

SAVAŞTA ÜÇ KEZ YARALANMIŞ, 11 AMELİYAT GEÇİRMİŞTİ 1992-1993 yıllarında yaklaşık 13 ay süren savaşta farklı cephelerde görev alan Kayıt, üç kez yaralanmıştı. Vücuduna isabet eden şarapnel parçaları nedeniyle uzun süre hastanede tedavi görmüştü.

“Abhazya'da 26 günü yoğun bakımda olmak üzere 55 gün yattım. Sonra Türkiye'ye gönderildim, Çapa'da yattım uzun bir süre. 11 ameliyat geçirdim. Geri geldim. Son gelişimde rahmetli annem çok ısrar etti, ‘Gitme ne olur, vururlar seni’ dedi.

Belli aşamadan sonra duramıyorsun, alışmışsın, gelmek zorunda hissediyorsun. Yine buradayım, şükür, başarmanın hazzını yaşıyorum.” Kayıt, savaşın ardından vücudunda ve sol elinde 49 şarapnel parçasının izlerini taşıdığını belirtmişti.

“ASKERÎ EĞİTİMİM YOKTU, TUĞGENERAL OLARAK EMEKLİ ETTİLER” Savaş sırasında gösterdiği faaliyetlerin ardından komutanlığa getirilen Kayıt, kısa sürede çeşitli askerî rütbeler almıştı. Askerî eğitim almadığını belirten Kayıt, tuğgeneralliğe uzanan süreci şu sözlerle anlatmıştı: “Savaş devam ederken ‘Aranızdan bir komutan seçin’ dediler.

Arkadaşlarımın kararı şu oldu; ‘Hem en büyüğümüz hem de Abhazcaya hakim bir komutanımızdır, o olsun.’ Rütbe almaya öyle başladım. Daha sonra Gagra'ya saldırdık, orayı yoğun çarpışmayla ele geçirdik. Askerî eğitimim yok. O günkü başarı nasıl oldu, bilemiyorum.

Müthiş başarılı savaş yaptık. Dediler, ‘Yüzbaşısın’, sonra ‘Binbaşısın’, en sonunda tuğgeneral olarak emekli ettiler.” Kayıt'a savaşın ardından Abhazya Ulusal Kahramanı unvanı ve gazilik madalyası da verilmişti.

TÜRK SUBAYLARIN KENDİSİNE “PAŞAM” DEMESİNE ŞAŞIRMIŞTI Kayıt, tuğgeneral rütbesine alışmakta zorlandığını, Türkiye'den gelen askerî yardım heyetiyle yaşadığı bir olay üzerinden anlatmıştı. Türkiye'den gönderilen yardım uçağını karşılamak üzere havaalanına gittiğinde bir Türk albaya hitap etmiş, subayın kendisine “Sayın Paşam” demesi üzerine şaşırmıştı.

Kayıt, yaşadığı olayı şöyle aktarmıştı: “Türkiye'den bir yardım uçağı geldi. Bambora Havaalanı'na girdi. Süleyman Demirel göndermiş. Askerî törenle karşıladık. Bir albay, iki binbaşı, dört yüzbaşı indi. ‘Hoş geldiniz Sayın Albayım’ dedim. Bana ‘Sayın Paşam’ deyince ben sindiremedim, tam anlayamadım.”

2001 YILINDA YENİDEN CEPHEYE GİTMİŞTİ 1993 yılında savaşın sona ermesinin ardından Abhazya'da yaşamaya devam eden Kayıt, öğretmen Nona ile evlenmişti. Çiftin 2001 yılında Nart adını verdikleri oğulları dünyaya gelmişti. Ancak aynı yıl bölgede yeniden çatışmalar yaşanması üzerine Kayıt tekrar askerî görev üstlenmişti.

O günleri anlatan Kayıt, şu ifadeleri kullanmıştı: “Genelkurmay Başkanı'nın yanına gittim, ‘Ne yapacağız’ dedim. ‘Yahu 20 yaşında çocuklar var, acemiler, sen gitsen iyi olur’ dedi. Aldım grubumu, tekrar gittim vadiye. Orada 16 gün kaldık.

Temizledik tekrar sınırlarımızı.” Kayıt, bu olayın ardından eşinin isteği üzerine ailesiyle Türkiye'ye dönmüş ve yaklaşık yedi yıl burada yaşamıştı.

2008 YILINDA ABHAZYA'YA KESİN DÖNÜŞ YAPMIŞTI Türkiye'de bulunduğu yıllarda Abhaz diasporasına yönelik çalışmalara katılan Kayıt, 2008 yılında Abhazya'ya kesin dönüş yapma kararı almıştı. Kayıt, kararını etkileyen olayı şöyle anlatmıştı: “Abhazya'nın Rusya tarafından tanındığı tarih olan 26 Ağustos 2008'de, Hendek köylerinde ‘Abhazya'ya göçü desteklemek için’ konuşmalar yapıyordum.

Kalayık köyünde bir arkadaşımızın babası, ‘Sen öyle söylüyorsun ama orada komutanlık yapmışsın. Niye sen gitmiyorsun’ dedi.” Bu konuşmanın ardından ailesiyle Abhazya'ya yerleşen Kayıt, yaşamını başkent Sohum'da sürdürmüştü.

2018 YILINDA HAYATINI KAYBETMİŞTİ Gebze Belediyesinde çalışırken çıktığı 20 günlük tatilde kendisini savaşın ortasında bulan ve tuğgeneralliğe kadar yükselen Şendoğan Kayıt, 2018 yılında hayatını kaybetmişti. Gebze'den Abhazya'ya uzanan ve bir tatil yolculuğuyla başlayan sıra dışı yaşam öyküsü ise geride kalan en dikkat çekici hikâyelerden biri olmuştu.