Dış Ticarette İthalat Artışıyla Dış Ticaret Haddinde Gerileme

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan Eylül 2026 dönemi dış ticaret verileri, hem ihracat hem de ithalat kalemlerindeki fiyat değişimlerini ve buna bağlı olarak dış ticaret haddinde meydana gelen kritik düşüşü gözler önüne serdi. İlgili dönemde ihracat birim değer endeksi yıllık bazda yüzde 7 oranında bir artış sergilerken, ithalat birim değer endeksindeki yükselişin yüzde 12,7 olarak kaydedilmesi dikkat çekti.

Bu durum, dış ticaret haddinin 4,7 puanlık bir gerileme yaşayarak 88 seviyesine çekilmesine neden oldu. İhracat ve İthalat Verilerindeki Değişimler TÜİK tarafından yayımlanan Eylül 2026 dış ticaret endekslerine bakıldığında, ihracat tarafında miktar endeksinin geçen yılin aynı ayına oranla yüzde 7,8 oranında bir artış gösterdiği tespit edildi.

İhracat birim değer endeksi ise aynı dönemde yüzde 7 oranında bir yükseliş kaydetti. İhracat birim değerindeki bu artışın detaylarına bakıldığında, yakıt kaleminde yüzde 59,9 ile en yüksek artışın görüldüğü, onu ham maddelerdeki yüzde 12,6'lık artış, imalat sanayindeki yüzde 3,8'lik yükseliş ve gıda, içecek ve tütün grubundaki yüzde 0,2'lik artış takip etti.

İhracat miktar endeksi bazında incelendiğinde ise gıda, içecek ve tütün grubunda yüzde 17,6, ham maddelerde yüzde 11,6 ve imalat sanayinde yüzde 4,8 oranında artışlar yaşandığı görülürken; yakıt ihracat miktarının yüzde 18,6 oranında bir azalma kaydettiği belirtildi. İthalat Kalemlerinde Gözlemlenen Artışlar İthalat tarafında Eylül ayında birim değer endeksinin yıllık bazda yüzde 12,7 oranında yükseldiği kaydedildi.

Bu kapsamda yakıtlarda yüzde 52,4, ham maddelerde yüzde 12,4 ve imalat sanayinde yüzde 4,1 oranında artışlar yaşanırken, gıda, içecek ve tütün grubunda yüzde 1,4 oranında bir düşüş kaydedildi. İthalat miktar endeksinde ise aynı dönemde yüzde 6,3'lük bir gerileme yaşanırken, gıda, içecek ve tütün ithalat miktarı yüzde 15 artış gösterdi; imalat sanayinde yüzde 1,6 artış kaydedilirken, ham maddelerde yüzde 1,1 ve yakıtlarda yüzde 1,2 oranında düşüşler kaydedildi.

Dış Ticaret Haddindeki Kayıplar Mevsimsel ve takvimsel etkilerden arındırılmış verilere göre, ihracat miktar endeksi Ağustos ayında 145,3 seviyesinde bulunurken Eylül ayında 145,5 seviyesine çıkarak yüzde 0,1'lik bir artış gösterdi. Aynı takvim içerisinde ithalat miktar endeksi ise 111,7 seviyesinden 113,5'e yükselerek yüzde 1,6 oranında bir artış kaydetti.

Takvim etkilerinden arındırılmış veriler esas alındığında, ihracat miktar endeksinin yıllık yüzde 7,8 artışla 146,9'a çıktığı, ithalat miktar endeksinin ise yüzde 6,3 azalarak 110,3 seviyesine çekildiği açıklandı. Dış ticaretin temel göstergeleri arasında yer alan dış ticaret haddinde Eylül ayında belirgin bir düşüş gözlemlendi.

2025 yılı Eylül ayında 92,7 seviyesinde bulunan dış ticaret haddi, 2026 yılı Eylül ayında 4,7 puanlık bir kayıpla 88,0 seviyesine geriledi. Bu tablo, ithalat birim değer endeksindeki yükselişin ihracat birim değer endeksinin üzerindeki artışını aşması neticesinde dış ticaret haddinde meydana gelen gerilemeyi net bir şekilde ortaya koydu.