Tarladan sofraya yeni dayanışma ağı

KEDV, Hatay, Malatya ve Adıyaman’da hayata geçireceği Temiz Ekmek Projesi ile yerel buğday üretimini desteklemeyi, kadın kooperatifleri ve küçük üreticileri ortak bir ağda buluşturmayı hedefliyor. Proje kapsamında gıda güvenliği, kalite, izlenebilirlik ve pazara erişim alanlarında çalışmalar yürütülecek.

Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV), 6 Şubat depremlerinin ardından üretim koşullarının giderek zorlaştığı Hatay, Malatya ve Adıyaman’da yerel gıda sistemlerini güçlendirmeye yönelik yeni bir çalışma başlatıyor. Temiz Ekmek Projesi ile bölgedeki küçük ölçekli çiftçiler, üreticiler, kadın kooperatifleri, değirmenler, fırınlar ve diğer yerel aktörlerin ortak bir üretim ve dayanışma ağı içerisinde bir araya getirilmesi amaçlanıyor.

Proje, yerel buğdayın tarlada başlayan yolculuğunu değirmen, fırın ve satış noktalarına kadar takip eden bütüncül bir model üzerine kurulacak. Böylece yalnızca üretimin devamlılığının sağlanması değil, üretimin her aşamasında kalite ve gıda güvenliğinin artırılması, ürünlerin izlenebilirliğinin sağlanması ve küçük üreticilerin pazara daha güçlü şekilde ulaşabilmesi hedefleniyor.

ÜRETİCİNİN YÜKÜ HER GEÇEN GÜN ARTIYOR İklim krizinin etkileri, doğal afetler ve yükselen üretim maliyetleri özellikle küçük ölçekli çiftçilerin üretim süreçlerini daha kırılgan hale getiriyor. Tarımsal üretimde yaşanan aksaklıklar, yalnızca çiftçinin gelirini değil, yerel gıda tedarik zincirinin bütününü de etkiliyor.

Zirai don, sel ve yangın gibi olaylar üreticilerin ürün kayıplarıyla karşı karşıya kalmasına neden olurken, değişen iklim koşulları da tarımsal üretimde öngörülebilirliği azaltıyor. Girdi maliyetlerindeki artış ise küçük üreticilerin üretimi sürdürmesini daha zor hale getiriyor.

KEDV, bölgede yürüttüğü çalışmalar sırasında üreticilerin bu zorluklara rağmen tarımsal faaliyetlerini sürdürme ve yaşamlarını yeniden kurma çabasına dikkat çekiyor. Vakfın saha çalışmalarında, üreticilerin yalnızca maddi desteğe değil, aynı zamanda bilgi paylaşımına, teknik desteğe, ortak üretim olanaklarına ve dayanışma mekanizmalarına da ihtiyaç duyduğu gözlemlendi. Temiz Ekmek Projesi de bu ihtiyaçlardan hareketle geliştirildi.

Projenin temel hedeflerinden biri, bölgenin yerel buğday çeşitlerinin üretimden tüketime kadar uzanan sürecini daha güçlü ve güvenilir bir yapıya kavuşturmak olacak. Bu kapsamda çiftçilerden kadın kooperatiflerine, değirmenlerden fırınlara kadar üretim zincirinin farklı aşamalarında yer alan aktörlerin ortak bir çalışma zemini oluşturması planlanıyor. Üreticilerin deneyimlerini paylaşabilecekleri, karşılaştıkları sorunlara birlikte çözüm geliştirebilecekleri ve ortak üretim olanaklarından yararlanabilecekleri bir ağ kurulacak.

Projenin ilerleyen dönemlerinde ekmek ve buğday temelli diğer ürünler için gıda güvenliği, hijyen, kalite ve izlenebilirlik kriterlerinin belirlenmesi öngörülüyor. Bu standartların yalnızca dışarıdan belirlenen kurallar şeklinde değil, bölgede üretim yapan aktörlerin deneyimleri ve ihtiyaçları dikkate alınarak birlikte geliştirilmesi planlanıyor.

EĞİTİM VE MENTORLUK DESTEĞİ VERİLECEK Temiz Ekmek Projesi kapsamında üreticilerin teknik bilgiye erişimini artırmak amacıyla çeşitli eğitim ve mentorluk çalışmaları gerçekleştirilecek. Küçük ölçekli çiftçi ve üreticilerin düzenli buluşmalarda bir araya gelmesi, deneyimlerini paylaşması ve üretim süreçlerinde karşılaştıkları sorunları birlikte ele alması hedefleniyor. Teknik eğitimlerin yanı sıra üreticilerin birbirlerinden öğrenmelerini sağlayacak bilgi paylaşımı mekanizmaları da oluşturulacak.

Ortak üretim alanlarının kurulmasıyla birlikte üreticilerin tek başına gerçekleştirmekte zorlanabilecekleri bazı faaliyetleri kolektif biçimde yürütmelerine imkân sağlanması amaçlanıyor. Bu çalışmaların, özellikle küçük üreticilerin üretim kapasitesinin artırılmasına ve bölgedeki yerel gıda ekonomisinin güçlendirilmesine katkı sunması bekleniyor.

Projenin bir diğer ayağını ise üreticilerin ürünlerini daha geniş pazarlara ulaştırabilmesi oluşturuyor. Bu doğrultuda markalaşma, ürün standardizasyonu ve farklı satış kanallarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılacak. Üreticilerin yalnızca yerel ölçekte satış yapabilen yapılar olmaktan çıkarak daha geniş pazarlara erişebilmeleri için ortak çözümler geliştirilmesi planlanıyor. Ürünlerin belirli kalite ve gıda güvenliği standartlarına sahip olması, izlenebilirliğin sağlanması ve ortak bir marka anlayışının geliştirilmesiyle bölgedeki yerel buğdaydan elde edilen ürünlerin tüketiciye daha güvenilir biçimde ulaştırılması hedefleniyor. Bu yaklaşımın, üreticilerin gelir olanaklarını çeşitlendirmesine ve üretimin ekonomik açıdan daha sürdürülebilir hale gelmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.

KADIN ÜRETİCİLER MERKEZE ALINACAK Temiz Ekmek Projesi'nin önemli başlıklarından birini de kadınların tarımsal üretimde ve yerel ekonomide daha güçlü şekilde yer alması oluşturuyor.

Proje kapsamında kadın çiftçilerin örgütlenmesinin desteklenmesi ve kadın kooperatiflerinin üretim süreçlerindeki rolünün güçlendirilmesi planlanıyor. Yerel buğday çeşitlerinin kadın çiftçiler ve kadın kooperatifleri arasında daha yaygın biçimde ekilmesi için de çalışmalar yürütülecek. Bu sayede kadınların yalnızca üretim sürecinde yer alan kişiler olarak değil, ürünün işlenmesi, standardizasyonu, markalaşması ve pazarlanması gibi aşamalarda da daha etkin rol üstlenmeleri hedefleniyor.

Kadın kooperatifleri aracılığıyla oluşturulacak iş birliklerinin, üreticilerin ekonomik bağımsızlığını desteklemesinin yanı sıra yerel dayanışma ağlarının da güçlenmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.

KEDV, 6 Şubat depremlerinin hemen ardından bölgede küçük ölçekli üreticilerle çalışmalar yürütmeye başladı. Depremlerin ardından tarımsal üretimin yanı sıra üreticilerin yaşam koşullarının da önemli ölçüde etkilendiği bölgede, yerel ekonominin yeniden ayağa kaldırılması uzun vadeli ihtiyaçlardan biri olarak öne çıktı. Bölgedeki üreticilerin karşılaştığı sorunların zaman içerisinde yalnızca depremin yarattığı hasarla sınırlı kalmadığı, iklim kaynaklı olaylar ve artan maliyetlerin de üretim üzerindeki baskıyı artırdığı belirtiliyor.

Temiz Ekmek Projesi bu nedenle afet sonrası toparlanmanın yanı sıra gelecekte yaşanabilecek iklim kaynaklı risklere karşı daha dirençli bir üretim ve gıda sistemi oluşturma hedefiyle yürütülecek.

AMAÇ SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR MODEL OLUŞTURMAK Projenin uzun vadeli hedefleri arasında üreticilerin kendi kaynaklarıyla sürdürebilecekleri kolektif bir ekonomik yapının oluşturulması bulunuyor. Üretim kapasitesinin artırılması, gelir olanaklarının geliştirilmesi, bilgi paylaşımının kalıcı hale getirilmesi ve pazara erişimin güçlendirilmesiyle projenin zaman içerisinde dış desteğe daha az ihtiyaç duyan bir yapıya dönüşmesi hedefleniyor. Bunun yanı sıra bölgede daha fazla hanenin güvenli ve nitelikli ekmeğe erişebilmesi de projenin hedefleri arasında yer alıyor.

Temiz Ekmek Projesi, ekmek üretiminin ötesinde bölgedeki yerel gıda sisteminin yeniden güçlendirilmesini amaçlayan bir model olarak kurgulanıyor. Tarımsal üretimin sürdürülmesi, yerel aktörler arasındaki iş birliğinin artırılması ve üreticilerin ekonomik açıdan güçlendirilmesi projenin temel unsurları arasında bulunuyor. KEDV'nin yaklaşımında yerel üretimin güçlendirilmesi, afetlere karşı dayanıklı bir toplum yapısının oluşturulmasının da önemli unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor. Kadın üreticilerin, kooperatiflerin, çiftçilerin ve diğer yerel aktörlerin birlikte geliştireceği modelin, güvenli gıdaya erişimi desteklemesi ve bölgedeki ekonomik hareketliliğe katkı sunması amaçlanıyor.

Projenin ortaya koyacağı uygulamaların ilerleyen dönemde farklı bölgelerde de benzer çalışmalar için örnek oluşturması ve yerel üretime dayalı dayanışma modellerinin yaygınlaşmasına katkı sağlaması hedefleniyor.