Ya barış ya Tukidides
- Shenzhen’de kurulan masada barış ve istikrar mesajları öne çıktı
- Zirveden sonra nükleer risklerin azaltılması, BM’de reform ve enerji arz güvenliği konularında uzlaşıya varılarak ortak ‘Barış Bildirisi’ yayınladı
Çin'in Shenzhen kenti dün tarihi bir buluşmaya ev sahipliği yaptı. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rus ve Amerikalı mevkidaşları Vladimir Putin ve Donald Trump'ı öğleden sonra Qilin Villası'nda ağırladı. Üç ülkenin liderleri tarihte ilk kez aynı masada bir araya gelirken Trump'ın görüşme öncesinde sarf ettiği şu ifadeler zirvede “üç lider iki cephe” olduğunun kanıtı niteliğindeydi:“Putin ve Xi ile aynı anda görüşüyorum çünkü birlikte çalışıyorlar.
Bu ilişkinin gerçekleşmesine asla izin verilmemeliydi. Normalde ikisi doğal düşmandı. Ama Obama enerji meselesi yüzünden bu ülkeleri birbirine itti. Çin'in enerjiye ihtiyacı olduğu için enerji onları bir araya getirdi.”PUTİN: ÇATIŞMALARIN ÇÖZÜMÜ ORTAK ÇIKARIMIZÜçlü zirve, Trump'ın Xi ve Putin ile ayrı ayrı yaptığı görüşmelerin ardından başladı.
Bir buçuk saat süren toplantının açılışında ilk sözü alan Putin, Rusya, Çin ve ABD'nin “uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında ortak sorumluluk taşıdığını” söyledi. Rus Lider sözlerini şöyle sürdürdü:“Ülkelerimizin Ukrayna'daki çatışma da dahil olmak üzere bölgesel çatışmaların çözümünde çok sayıda ortak çıkarı var.
Eğer karşılıklı saygı, eşitlik ve çıkar dengesi temelinde yapıcı bir şekilde işbirliği yaparsak Rusya, ABD ve Çin'in ve halklarımızın dünyada barış ve istikrarın güçlendirilmesine önemli katkılar sağlayabileceğine inanıyorum.”TRUMP'TAN'SORUMLULUK' VURGUSU!Trump ise Rus ve Çinli mevkidaşlarıyla ortak görüşme yapan ilk ABD başkanı olmakla övünerek konuşmasına başladı. Putin'e adıyla hitap eden Trump, ABD'nin rakipleriyle ilişki kurmasının sonuç verebileceğini söyledi:“Dünyanın en büyük üç ülkesinin başkanları olarak sadece halkımızı değil, tüm gezegeni etkileyen konularda açık, saygılı ve verimli bir diyaloğu sürdürme konusunda özel bir sorumluluğumuz var.”Liderler zirvesi, 19 Kasım.
Xİ BARIŞ İÇİN DÖRT MADDE SIRALADIEv sahibi Xi Jinping ise büyük güçlerin bir arada yaşayabilmesi için dört maddelik bir çerçeve sundu. Xi, üç ülkenin birbirini değiştirmeye çalışmaması, farklılıklarına rağmen egemenliğe, toprak bütünlüğüne, kalkınma yollarına ve temel çıkarlara saygı göstermesi gerektiğini vurguladı.
Hassas konularda karşılıklı kırmızı çizgilerin gözetilmesini istedi.“Tukidides tuzağı”nın kaçınılmaz bir kader olmadığını belirten Xi, çatışma yerine ortaklık ve dostluğun seçilmesi gerektiğini söyledi. BM Şartı'nın ve İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası düzenin korunmasını, nükleer silahların yayılmasının önlenmesini ve küresel stratejik istikrarın güvence altına alınmasını talep etti.
Üçüncü başlık ekonomik işbirliğiydi. Üç ülkenin kaynak, üretim ve tüketim alanlarındaki avantajlarını birleştirmesi gerektiğini belirten Xi, Soğuk Savaş zihniyetinden vazgeçilmesi, ayrışma ve tedarik zincirlerindeki aksamalar yerine ortak kalkınmaya odaklanılmasını gerektiğinin altını çizdi.
Küresel enerji piyasasının güvenliği ve tedarik zincirlerinin kesintisiz işlemesi için koordinasyon çağrısı yaptı. Son olarak Xi, yanlış hesaplamaların ve küçük anlaşmazlıkların büyük çatışmalara dönüşmesini önlemek için düzenli üst düzey görüşmeler yapılmasını ve her düzeyde kriz iletişim mekanizmaları kurulmasını önerdi.
TUKİDİDES TUZAĞIAdını Antik Yunan tarihçisi Tukidides'in Atina'nın yükselişi ve Sparta'nın bundan duyduğu korkunun Peloponez Savaşı'nı kaçınılmaz kıldığı tespitinden alan kavram, uluslararası ilişkilerde yükselen bir gücün mevcut egemen gücü yerinden etme tehdidinin büyük bir çatışmaya yol açması durumunu tanımlıyor. Kavramı popülerleştiren Amerikalı siyaset bilimci Graham Allison'a göre son 500 yılda yükselen bir gücün yerleşik bir güce meydan okuduğu 16 vakadan 12'si savaşla sonuçlandı.
Pekin yönetimi ise Xi Jinping'in sık sık atıf yaptığı bu tezin aksine, ABD (gerileyen güç) ile Çin (yükselen güç) arasındaki rekabetin savaşa dönüşmesinin kaçınılmaz olmadığını ve diyalogla aşılabileceğini vurguluyor.‘BARIŞ BİLDİRİSİ’Üçlü zirvenin ardından “Barış Bildirisi” adı altında yayınlanan belge şu maddelerden oluşuyor:1. BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olarak Çin, Rusya ve ABD, BM’nin küresel zorluklarla daha etkili bir şekilde başa çıkabilmesi ve uluslararası barış ve güvenliği koruma temel misyonunu yerine getirebilmesi için BM’de reform yapılmasını desteklemeye kararlı.2.
Üç ülke de dünyanın dört bir yanındaki ülkelerin yararına olacak şekilde rafine petrol ürünlerinin üretimini ve tedarikini artırmayı planlıyor. Liderler istikrarlı bir enerji akışının önemini yeniden teyit etti.3. Üç devlet başkanı devlet rızası ilkesinin ve devlet görevlilerinin dokunulmazlığına saygının önemini kabul etti.
UCM ve benzeri kurumların yetkilerini kötüye kullanmaması gerektiği konusunda mutabık kaldı.4. Üç devlet başkanı nükleer savaşın ne kazanılabilir ne de arzu edilir olduğunu yineledi. Üç ülke nükleer riskleri azaltmak ve nükleer silahların yayılmasını önlemek konusunda diyalog kuracak.
BÜYÜK FİNALİN ÖNCESİShenzhen’deki tarihi buluşma öncesinde üç lider, ayrı ayrı ikili görüşmeler yaptı. Trump, Çin Lideri’yle yaklaşık bir saat süren toplantının ardından “Başkan Xi ile olağanüstü bir kişisel ilişki kurduk.
Bazı insanlar bunu duyduğunda mutsuz oluyor ama ben bundan çok mutluyum.” dedi. Trump, Xi’den Amerikalı çiftçiler için daha fazlasını yapmasını isteyeceğini belirterek Çin’in soya fasulyesi ithalatını artırmasını gündeme getirdi.
Gümrük vergilerindeki indirimleri ticari ilişkilerdeki ilerlemenin kanıtı olarak gösterdi. Hürmüz Boğazı’nın açılması ve İran’ın nükleer silah edinmesinin engellenmesi konularında ABD ile Çin’in ortak çıkarları bulunduğunu savundu.
Pekin’in de Ukrayna’daki savaşın sona ermesini istediğini söyledi.‘TAYVAN’DA DOĞRU OLANI YAP’Xi ise iki ülke arasında “saygı, adalet ve karşılıklılık” temelinde stratejik açıdan istikrarlı ve yapıcı bir ilişki kurulması gerektiğini vurguladı. ABD’nin Tayvan konusunda “doğru olanı” yapmasını istedi.
Xinhua haber ajansı, iki tarafın ilişkileri geliştirmek için bir eylem planı oluşturma konusunda anlaştığını bildirdi. Trump, Xi’den önce Putin’le de yaklaşık 40 dakika görüştü. Rus heyetinin bulunduğu odaya “O da kim? O benim arkadaşım.” sözleriyle giren Trump, Putin’le uzun yıllara dayanan ilişkilerinden övgüyle söz etti.
Görüşmenin ayrıntıları açıklanmazken Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov, Ukrayna’nın ana gündem maddesi olduğunu ve toplantının iyi geçtiğini kaydetti. Putin’in görüşmeden “mükemmel bir ruh haliyle” ayrıldığını da ekledi.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.


Kategori: Siyaset
Yayın: 19 Kasım 2026 21:11 · Kaynak: aydinlik.com.tr