Sağlık sisteminde hemşire alarmı: Hasta güvenliği tehlikede!

Türkiye'de her bin kişiye düşen hemşire sayısı OECD ortalamasının oldukça gerisinde kalırken yaklaşık 110 bin kişi atama bekliyor. Birgün'de ; personel yetersizliği nedeniyle ağır çalışma koşullarıyla karşı karşıya kalan hemşireler, hasta güvenliğinin de risk altında olduğuna dikkat çekiyor.

Türkiye'de sağlık sisteminin kronik sorunlarından biri haline gelen hemşire yetersizliği, hem çalışanları hem de hastaları olumsuz etkiliyor. Sağlık Bakanlığı'nın verilerine göre; kamu ve özel sağlık kuruluşlarında toplam 264 bin 857 hemşire görev yapıyor.

OECD ülkelerinde her bin kişiye ortalama 9,2 hemşire düşerken Türkiye'de bu sayı yalnızca 2,9'da kalıyor. Veriler, ülkedeki hemşirelerin yaklaşık üç kişilik iş yükünü tek başına üstlenmek zorunda kaldığını ortaya koyuyor.

Bir yanda hastanelerde personel ihtiyacı büyürken diğer yanda yaklaşık 110 bin hemşire atanmayı bekliyor. AKP'li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın duyurduğu 38 bin kişilik sağlık personeli alımında hemşirelere kaç kadro ayrılacağı ise henüz açıklanmadı.

24 SAATLİK MESAİ HATA RİSKİNİ ARTIRIYOR

Türk Hemşireler Derneği Genel Başkanı Azize Atlı Özbaş, personel eksikliğinin yalnızca çalışanların üzerindeki yükü artırmadığını, hastaların ihtiyaç duyduğu bakım hizmetine erişimini de zorlaştırdığını belirtti. Yeterli hemşirelik bakımının sağlanamamasının enfeksiyon, yatak yarası ve emboli gibi sağlık sorunlarına ilişkin riskleri artırdığını vurgulayan Özbaş, çalışma koşullarının hasta güvenliği açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğine işaret etti.

Hemşirelerin normal koşullarda en fazla 10-12 saat çalışması gerektiğini belirten Özbaş, Türkiye'de personel eksikliği nedeniyle 24 saat kesintisiz nöbet tutulduğunu söyledi. Mevcut kadrolarla nöbet çizelgelerinin başka türlü oluşturulamadığını ifade eden Özbaş, çalışanların kimi zaman temel ihtiyaçlarını karşılamaya bile fırsat bulamadığını aktardı.

Özbaş, bir sağlık çalışanının 24 saat boyunca uykusuz ve yoğun tempoda görev yapmasının hata yapma olasılığını artırdığını belirterek sorunun çözümü için hemşire açığının giderilmesi gerektiğini kaydetti.

Önceki yıllarda yapılan atamaların da personel ihtiyacını karşılamakta yetersiz kaldığını söyleyen Özbaş, şehir hastanelerinin açılmasıyla hemşire gereksiniminin daha da arttığını dile getirdi. Hemşirelerin yurt dışına gitmesi ve Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi kapsamında meslekten ayrılanların da açığı büyüttüğünü ifade etti.

Özbaş, özellikle büyükşehirlerde personel ihtiyacının daha belirgin olduğunu belirterek ekonomik koşulların hemşirelerin çalışacakları şehirleri de etkilediğine dikkat çekti. Artan yaşam maliyetleri karşısında kazançlarıyla geçinmekte zorlanan sağlık çalışanlarının büyükşehirlerden uzaklaştığını söyledi.

BİR HEMŞİREYE 15 HASTA

Özel hastanelerde uzun yıllar görev yaptıktan sonra kamuya geçen hemşire İsmet Öncül de sağlık kuruluşlarındaki personel eksikliğinin çalışma koşullarını ağırlaştırdığını anlattı. Hemşire başına düşen hasta sayısının kabul edilebilir düzeyin çok üzerine çıktığını söyleyen Öncül, "Bir hemşire en fazla 5 hastaya bakabilir ama ben 15 hasta ile ilgileniyorum" ifadelerini kullandı.

Özel sağlık kuruluşlarındaki istihdam uygulamalarına da değinen Öncül, hemşire yardımcıları ile anestezi teknikerlerinin, hemşirelerin sorumluluğundaki işleri yapacak biçimde çalıştırıldığını belirtti. Bu durumun işverenlerin ücret politikalarına da yansıdığını ifade etti.

Kamu ve özel sektör arasındaki çalışma sürelerine dikkat çeken Öncül, devlet hastanelerinde aylık mesainin 160 saat olduğunu, özel hastanelerde ise bu sürenin 196 ile 210 saat arasında değiştiğini söyledi. Özel sektörde fazla mesainin ancak 210 saatin aşılmasının ardından kayda geçirildiğini belirten Öncül, ek çalışma ücretlerinin de hastanelere göre farklılık gösterdiğini aktardı.

Bazı özel hastanelerde fazla mesai için normal saatlik ücretin bir buçuk katı ödeme yapılırken bazılarında herhangi bir ücret artışı uygulanmadığını kaydetti.

Özel hastanelerde hemşirelerin kendi görev tanımlarının dışındaki işlerde de çalıştırıldığını öne süren Öncül, mesleki hakların korunması için düzenleme yapılması gerektiğini vurguladı. Öncül, hemşirelerin meslek odasına kavuşması, taban ücretlerinin belirlenmesi ve mesleki denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi çağrısında bulundu.