Liselilerden hurma midyesinin mekanizmasıyla taş araştırması

İzmir’de lise öğrencileri, deniz kayalarını oyarak içlerinde yaşayan Akdeniz hurma midyesinin (Lithophaga) biyolojik mekanizmalarını araştırıyor. Ege Üniversitesi Bentik Canlılar Araştırma Laboratuvarı’nın desteğiyle yürütülen çalışmada, canlının mineral yüzeylerle kurduğu biyokimyasal etkileşimlerden yola çıkılarak böbrek ve safra taşlarının önlenmesine yönelik araştırma yapılması hedefleniyor.

Öğrenciler, Sürdürülebilir Kalkınma Gençlik Liderleri Eğitim Programı (SÜGEP) Akademi bünyesinde projeyi sürdürüyor. Çalışmanın ilerleyen aşamalarında Antalya’nın Kaş ilçesi yakınlarında saha araştırması yapılması planlanıyor.

DOĞADAN ARAŞTIRMA FİKRİNESÜGEP Akademi Başkanı Mehmet Umut Dilsiz, projenin doğadan ilham alarak böbrek taşları gibi sağlık sorunları üzerine araştırma geliştirme fikriyle ortaya çıktığını söyledi. Dilsiz, “Proje, hurma midyelerinin enzimatik mekanizmasını deşifre ederek bu mekanizmayı kaya oyma kapasitesi olan canlılardan insan vücudundaki patolojik tedavisi için bir ilaca dönüştürme fikrinden doğdu” dedi.

Bir eğitimci olarak gençlerin bu deneyimle bilim insanlarının düşünme biçimini ve araştırmaların hangi aşamalardan geçerek sonuçlandığını öğrenmelerini önemsediğini belirten Dilsiz, onları geleceğe hazırlamayı ve gerçek dünya sorunlarının çözümü için doğadan ilham almalarını istediklerini ifade etti. Dilsiz, gençlerin yenilikçi projelerini destekleyen küresel ilaç şirketleriyle olası iş birliklerinin gündeme gelebileceğini kaydetti.

Bu tür ortaklıkların süreci ileriye taşıyabileceğini belirten Dilsiz, gençleri desteklemek isteyen kuruluşların etki ortağı olabileceğini söyledi. Ege Üniversitesi Bentik Canlılar Araştırma Laboratuvarı’ndaki bilim insanlarına teşekkür eden Dilsiz, laboratuvar çalışmalarının yanı sıra saha çalışmaları da yapılacağını aktardı.

Kaş yakınlarında keşfettikleri canlıların deniz altındaki doğal yaşam özellikleri incelenecek. Laboratuvar ve saha çalışmalarının, analiz ve sentezlerin ardından bir rapor hazırlanarak dünyayla paylaşılması planlanıyor. ÖĞRENCİLER HİPOTEZ KURUYORProjede yer alan 11’inci sınıf öğrencisi Filiz Demiray (17), hurma midyesinin diğer midyelerden farklı olarak açık yüzeylere tutunmak yerine kayaların içinde yaşadığını anlattı.

Demiray, bu özelliğin canlıyı deniz dalgalarından ve denizden gelen etkilerden koruduğunu belirtti. 10’uncu sınıf öğrencisi Azra Su Bölükbaşı (16) ise tıp alanında kariyer yapmak istediğini, projenin bu nedenle kendisi için önemli olduğunu söyledi.

Grup çalışması sırasında bilimsel araştırma ve hipotez oluşturmayı, hipotezlerin nasıl test edildiğini öğrendiklerini aktaran Bölükbaşı, doğadaki biyolojik mekanizmaların insan vücuduna katkılarını tanımanın ve biyolojik araştırmalarla ilaç keşiflerini daha yakından görmenin kariyer hedefini belirlemesine yardımcı olduğunu ifade etti. Öğrenci Naz Makinist (16), araştırmayı Ege Üniversitesi Bentik Canlılar Laboratuvarı’nda Doç.

Dr. Ertan Dağlı ve Prof. Dr. Alper Doğan ile gerçekleştirdiklerini söyledi. Bilim insanlarının kendilerine bilimsel yöntemleri ve Lithophaga’ların biyolojik özelliklerini anlattığını belirten Makinist, Antalya’da canlıların çevresini ve özelliklerini yakından inceleyerek gözlem sonuçlarını araştırmaya ekleyeceklerini kaydetti.

AMAÇ İLAÇ ÜRETMEK DEĞİL11’inci sınıf öğrencisi Eylül Uçar, doğadan doğrudan ilaç elde etmeyi hedeflemediklerini vurguladı. Uçar, “Doğadan gördüğümüz bu doğal olayları kullanarak insanlara nasıl bir yarara çevirebileceğimizi düşünüyoruz” dedi.

Halk arasında kaya oyan canlılar olarak bilinen Lithophaga’ların kayayla beslenmediğini, kayayı oyup içine yerleştiğini belirten Uçar, “Ancak tükettikleri şeyler, denizdeki mikroorganizmalar ve organik atıklar. İnsanlarda böbrekte ve safrada taşlar var.

Kaya oyan canlılardan yararlanarak, bu hastalığı önlemenin mümkün olup olmadığını araştırıyoruz” diye konuştu.