Nutukta bugün: Başarısızlığa uğratılan iki büyük komplo ve ihanet oyunu!

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, ölümsüz eseri Nutuk'ta, bağımsızlık mücadelesi ve Cumhuriyet’in ilanı süreçlerinde devlete, milli iradeye ve orduya karşı organize edilen iki kritik boyuttaki "komplo" hareketini belgeleriyle gözler önüne seriyor.1919 yılında Millî Mücadele’nin henüz başında Adapazarı’nda tetiklenen iç kışkırtmalar ile 1924 yılında Cumhuriyet’in ilanının hemen ardından askeri ve siyasi alanda patlak veren Paşalar Komplosu, devlet merkezli stratejik adımlarla bertaraf edildi.1919 ADAPAZARI KIŞKIRTMASI: İNGİLİZ VE HÜRRİYET İTİLAF PARMAĞIAmasya’da Millî Mücadele Meşalesi yakıldığı sırada, İstanbul Hükümeti ve yabancı işgal odaklarının yönlendirmesiyle Adapazarı-Akyazı bölgesinde Talustan Bey, Bekir Bey ve Tahsildar Beslân önderliğinde bir ayaklanma girişiminde bulunuldu. Süvari ve piyade toplamak üzere halka paralar vaat eden bu bozguncu grubun temel hedefi, "Padişah'ın durumunu öğrenme" bahanesiyle Adapazarı kasabasını basmaktı.

Adapazarı Kaymakamı Tahir Bey’in kararlı duruşu ve İzmit'teki askeri birliklerin takviyesiyle boşa çıkarılan bu provokasyonun, İstanbul’daki Hürriyet ve İtilâf Partisi, Askerî Nigehban Cemiyeti ve Muhipler Cemiyeti bloğu tarafından fonlandığı belgelendi. Mustafa Kemal Paşa’nın Harbiye Nazırı Cemal Paşa’ya yazdığı sert uyarılardan sonra müfreze takibiyle çete dağıtıldı, elebaşı Bekir ise kaçmak zorunda kaldı.1924 PAŞALAR KOMPLOSU: ORDUYU BAŞSIZ BIRAKIP POLİTİKAYA KOŞTULARİç kışkırtmaların bir benzeri, Cumhuriyet'in ilanından bir yıl sonra, 1924 yılının Ekim ayı sonunda bu kez siyasi ve askeri üst kademede baş gösterdi.

26 Ekim 1924’te 1'inci Ordu Müfettişi Kâzım Karabekir Paşa’nın, ardından 30 Ekim’de 2’nci Ordu Müfettişi Ali Fuat Paşa’nın istifaları Ankara gündemine bomba gibi düştü. İngiltere’nin Hakkâri bölgesindeki Nasturî ayaklanması sürecinde Türkiye’ye ültimatom verdiği son derece hassas ve savaşa yakın bir dönemde meydana gelen bu istifaları değerlendiren Mustafa Kemal Paşa, durumu şu sözlerle tahlil etti:“Efendiler, bir komplo karşısında bulunduğumuzu anlamakta bir saniye bile şüpheye düşmedim.

Savaşa hazır bir durumda bulundurmaya mecbur oldukları ordularını başsız bırakıp, daha önce sevmediklerini söyledikleri politika alanına koştular.”DEVLET AKLI VE ZAMANINDA ALINAN TEDBİRLERLE BERTARAF EDİLDİGerek 1919’da Samsun’dan Anadolu’ya yayılan örgütlenme safhasında padişahlık propaganda araçlarıyla halkı Millî Mücadele aleyhine kışkırtmaya çalışan iç odaklar; gerekse 1924’te Cumhuriyet’in ilanı ve hilafetin kaldırılması adımlarına karşı Meclis içinde ve basında (Vatan, Tanin, Tevhid-i Efkâr) yürütülen gizli ittifaklar, devlet aklının zamanında müdahalesiyle hedefine ulaşamadı. Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyet'in temelleri atılırken gerek Adapazarı’ndaki fiili isyan çabalarına karşı komutan ve mülki amirlere verdiği sert talimatlarla, gerekse 1924’te ordunun siyasete alet edilmesini engelleyen yasal ve idari tedbirlerle devleti muhtemel bir krizden korumuş oldu.