Habermetrik
← Ana Sayfa
şanlıurfa/Birecik 16 Kasım 2026 19:02 · Güncelleme 19:04
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Birecik’teki Alaburç Mescidi’nin geçmişi şaşırttı! 1484’e uzanan Memlük izleri

Birecik’teki Alaburç Mescidi’nin geçmişi şaşırttı! 1484’e uzanan Memlük izleri
Görsel kaynağı: urfanatik.com
⏱️ 2 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Şanlıurfa’nın Birecik ilçesinde bulunan Alaburç Mescidi, geçmişte kentin savunma sisteminin bir parçası olan kale burçlarından biri olarak dikkat çekiyor

Şanlıurfa’nın Birecik ilçesinde bulunan Alaburç Mescidi, geçmişte kentin savunma sisteminin bir parçası olan kale burçlarından biri olarak dikkat çekiyor. Meydan Mahallesi’nde, On Temmuz Caddesi ile Adnan Menderes Bulvarı’nın kesiştiği noktada bulunan yapının geçmişi, Memlük Sultanı Melik el-Eşref Kayıtbay dönemine kadar uzanıyor.

Cephelerindeki kitabeler ve mimari özellikleriyle öne çıkan Alaburç’un, 15. yüzyılda savunma amacıyla kullanılan bir burçtan mescide dönüştürüldüğü belirtiliyor.

Alaburç Mescidi’nin 1484 yılına uzanan tarihi

GAP İdaresi ve Hacettepe Üniversitesi tarafından hazırlanan 1999 tarihli taşınmaz kültür varlıkları envanterinde, Alaburç’un cephelerinde madalyon biçiminde düzenlenmiş kitabeler bulunduğu aktarılıyor. Sülüs yazıyla hazırlanan kitabelerde Memlük Sultanı Melik el-Eşref Kayıtbay’ın adına yer veriliyor.

Yapının kitabesinde doğrudan bir inşa tarihi bulunmuyor. Ancak araştırmacılar, Alaburç’u Kayıtbay döneminde yaptırılan ve 1484 yılına tarihlenen Birecik Meydan Kapısı ile aynı döneme yerleştiriyor. Bu nedenle 1484 yılı, mescidin kesin inşa tarihi değil, mimari ve tarihî bağlantılar üzerinden yapılan bir tarihlendirme olarak değerlendiriliyor.

Kale savunmasının izleri mimarisinde görülüyor

Alaburç’un geçmişte Birecik dış kale surlarının güneybatı bölümünde yer aldığı belirtiliyor. Yapının taş duvarları, mazgal açıklıkları ve surlarla bağlantısı, eski savunma sisteminin mimari özelliklerini ortaya koyuyor. Burçtan doğuya doğru uzanan sur duvarlarının kalıntıları da yapının tarihî çevresinin parçaları arasında bulunuyor.

Burcun hangi tarihte mescit olarak kullanılmaya başlandığı ise kesin olarak bilinmiyor. Yapının askerî savunma amacıyla kullanılan bir bölümden ibadet mekânına dönüşmesi, Birecik’in tarihî mimarisindeki farklı kullanım dönemlerini gösteren ayrıntılardan biri olarak öne çıkıyor.

2015 yılında tescil adıyla ilgili karar alındı

Şanlıurfa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, 23 Temmuz 2015 tarihli ve 1676 sayılı kararında yapının tescilinin Alaburç Mescidi adıyla sürdürülmesine hükmetti. Kararda, yapının Muhammed Buhâri Türbesi olarak adlandırılması yerine mescit kimliğinin esas alınması gerektiği belirtildi.

Kurul değerlendirmesinde, yapıdaki kitabenin mescit kullanımına işaret ettiği, ancak buranın türbe olduğunu gösteren fiziksel bir iz bulunmadığı kaydedildi. Böylece Alaburç’un tarihî kimliğine ilişkin tescil adı da resmî kararla açıklığa kavuşturuldu.

Alaburç Mescidi, Birecik’in Memlük döneminden kalan savunma mimarisini yansıtan tarihî yapıları arasında yer alıyor. Yapının kitabeleri, taş işçiliği ve surlarla bağlantısı, ilçenin geçmişteki kent savunma düzenine ilişkin önemli bilgiler sunuyor.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: urfanatik.com
Haber metni ve görseller urfanatik.com sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Genel · Bölge: şanlıurfa/Birecik
Yayın: 16 Kasım 2026 19:02 · Kaynak: urfanatik.com
Kaynağı Oku ↗