VakıfBank ve MEXT, karbon hesabını yatırım hesabına dönüştürüyor

Türkiye sanayisi için yeşil dönüşümün en önemli başlıklarından biri, karbon emisyonlarını azaltacak yatırımların nasıl finanse edileceği. Özellikle Avrupa Birliği pazarına ihracat yapan şirketler açısından karbon ayak izinin ölçülmesi, raporlanması ve azaltılması giderek daha belirleyici hale geliyor.

Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), bu dönüşümü hızlandıran en önemli düzenlemeler arasında. Demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre gibi karbon yoğun sektörlerde faaliyet gösteren şirketler için üretim süreçlerinin yeniden ele alınması gerekiyor.

Ancak sanayicinin karşı karşıya olduğu mesele, karbon emisyonlarını ölçmekle bitmiyor. Hangi üretim süreçlerinin değişmesi gerektiği, hangi teknolojilere yatırım yapılacağı, bu yatırımların maliyeti ve finansman kaynaklarına nasıl ulaşılacağı da aynı derecede önemli.

VakıfBank ile MEXT Teknoloji Merkezi arasında imzalanan stratejik iş birliği, bu noktadan hareket ediyor. “Dönüşüme Değer” adı verilen model, işletmelerin mevcut durumunun analiz edilmesinden dönüşüm yol haritasının hazırlanmasına, yatırımın finansmanından elde edilen çevresel ve ekonomik sonuçların ölçülmesine kadar uzanan bir yapı sunuyor.

ÖNCE ÖLÇÜM, ARDINDAN YATIRIM

İş birliğinin temelinde, sanayicinin yeşil dönüşüm ihtiyacını somut bir yatırım planına dönüştürmek bulunuyor. MEXT Teknoloji Merkezi, sanayi ve teknoloji alanındaki deneyimiyle işletmelerin mevcut üretim süreçlerini değerlendirecek.

Enerji ve kaynak verimliliği, yenilenebilir enerji, elektrifikasyon, temiz üretim teknolojileri, proses dönüşümü ve döngüsel ekonomi gibi alanlarda şirketlere özel yol haritaları hazırlanacak.

VakıfBank ise belirlenen yatırım ihtiyaçlarını sürdürülebilir finansman çözümleri ve uygun uluslararası kaynaklarla buluşturmayı hedefliyor. Modelin önemli bir diğer ayağı da yatırım sonrasında ortaya çıkan etkinin takip edilmesi.

Emisyon azaltımı, enerji tasarrufu ve kaynak verimliliği gibi göstergeler üzerinden dönüşümün sonuçları ölçülecek. Böylece şirketlerin yeşil dönüşüm yatırımlarının finansal karşılığı kadar çevresel performansı da izlenebilecek.

OSMAN ARSLAN: DÖNÜŞÜMÜN GERÇEKLEŞMESİNE KATKI SAĞLAYAN BANKA OLMAYI HEDEFLİYORUZ

VakıfBank Genel Müdürü Osman Arslan, yeşil dönüşümün üretim ve ihracat açısından giderek daha önemli hale geldiğini vurguluyor. Arslan, “Yeşil dönüşüm artık yalnızca çevresel bir sorumluluk değil; üretim gücünün, ihracat kapasitesinin ve uzun vadeli rekabetçiliğin ayrılmaz bir parçası” diyor.

Sanayicinin karşı karşıya olduğu dönüşüm ihtiyacını yeni bir yatırım ve büyüme fırsatı olarak değerlendirdiklerini belirten Arslan, bankanın yaklaşımını şu sözlerle anlatıyor: “Kalkınma Odaklı Değer Bankacılığı anlayışımızla yalnızca dönüşümü finanse eden değil, dönüşümün gerçekleşmesine katkı sağlayan banka olmayı hedefliyoruz. MEXT’in teknik yetkinliği ile VakıfBank’ın finansman gücünü buluşturduğumuz bu modelle müşterilerimizin ihtiyaçlarının belirlenmesinden yatırımın finansmanına, ortaya çıkan etkinin ölçülmesine kadar tüm süreçte yanlarında olacağız.”

Bu yaklaşım, sürdürülebilir finansmanın değişen rolünü de ortaya koyuyor. Bankaların yeşil dönüşümdeki katkısı, finansman sağladıkları yatırımların niteliği ve bu yatırımların yarattığı ölçülebilir sonuçlarla giderek daha fazla ilişkilendiriliyor.

SANAYİCİNİN DÖNÜŞÜM KAPASİTESİ GÜÇLENDİRİLECEK

Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) Yönetim Kurulu Başkanı Özgür Burak Akkol ise sürdürülebilirlik, dijital dönüşüm ve yapay zekâyı Türk sanayisinin geleceğini şekillendirecek üç stratejik öncelik olarak tanımlıyor. Akkol’a göre, yeşil dönüşümün işletmeler için uygulanabilir bir fırsata dönüşebilmesi, mevcut durumun doğru analiz edilmesine ve ihtiyaçların somut yatırım planlarıyla ilişkilendirilmesine bağlı.

MEXT’in sanayideki deneyimi ile VakıfBank’ın finansman kapasitesinin bir araya gelmesinin bu açıdan önemli olduğunu belirten Akkol, iş birliğinin Türkiye’nin düşük karbonlu üretim kapasitesini geliştirmesine, daha verimli ve dirençli bir sanayi yapısının oluşmasına katkı sağlamasını beklediklerini ifade ediyor.

Program kapsamında MEXT, işletmelerin SKDM raporlama altyapısının geliştirilmesine, karbon ayak izinin hesaplanmasına ve ilgili düzenlemeler konusunda eğitim verilmesine destek olacak. VakıfBank ise uygun şirketlerin belirlenmesi, bilgilendirilmesi ve programa yönlendirilmesinde rol üstlenecek.

Dört aşamalı dönüşüm modeli

“Dönüşüme Değer” programı dört temel aşamadan oluşuyor: Ölç, Yol Haritasını Çıkar, Finanse Et, Etkiyi Ölç. İlk aşamada işletmenin karbon emisyonları ve dönüşüm ihtiyaçları değerlendirilecek. Ardından şirkete özel yatırım öncelikleri belirlenecek.

Üçüncü aşamada uygun projeler finansman olanaklarıyla buluşturulacak. Son aşamada ise yatırımların enerji tüketimine, emisyonlara ve kaynak verimliliğine etkisi takip edilecek. Programın başarısının da somut göstergeler üzerinden değerlendirilmesi planlanıyor.

Katılımcı firma sayısı, sektörlere göre dağılım, eğitim ve kapasite geliştirme çalışmaları, SKDM raporlama altyapısı kurulan işletmeler ve finansman değerlendirmesine yönlendirilen yatırımlar bu göstergeler arasında yer alıyor. İş birliğinin ilerleyen dönemde farklı sektörlere ve müşteri gruplarına genişletilmesi hedefleniyor.

Antalya’da düzenlenecek COP31’in en önemli gündemlerinden biri, iklim hedeflerinin somut yatırımlara dönüşmesi ve bu yatırımlar için gerekli finansmanın sağlanması. Türkiye açısından bu tartışmanın doğrudan karşılık bulduğu alanlardan biri sanayi.

Özellikle KOBİ’ler ve ihracatçı işletmeler için düşük karbonlu üretime geçiş, teknik bilgi, kurumsal kapasite ve uzun vadeli finansman gerektiriyor.

Karbon emisyonlarını ölçen ancak azaltım yatırımlarını gerçekleştiremeyen bir işletmenin dönüşüm yolculuğu eksik kalıyor. Aynı şekilde, finansmana erişen ancak hangi teknolojiye yatırım yapacağını belirleyemeyen şirketler açısından da kaynakların doğru kullanılması önem taşıyor.

VakıfBank ve MEXT’in geliştirdiği model, bu iki ihtiyacı aynı çatı altında ele alması bakımından dikkat çekiyor.

COP31’de iklim finansmanının nasıl artırılacağı tartışılırken, Türkiye sanayisi açısından asıl mesele, bu finansmanın üretim tesislerine, energy verimliliği projelerine ve düşük karbonlu teknolojilere ne ölçüde ulaşacağı. “Dönüşüme Değer” programının önümüzdeki dönemde ortaya koyacağı sonuçlar da bu açıdan önem taşıyacak.

Kaç işletmenin dönüşüm yol haritası hazırladığı, ne kadar yatırımın finansmana eriştiği ve bu yatırımlar sayesinde ne kadar emisyon azaltımı sağlandığı, modelin başarısını gösterecek.