Türkiye'nin Bilimsel Atılımı: Ar-Ge Harcamalarında Rekor Artış

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan 2025 yılı Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçları, ülkenin teknoloji ve inovasyon yolculuğunda önemli bir eşiğin aşıldığını gözler önüne serdi.

Geçtiğimiz yıla oranla devasa bir artış gösteren Ar-Ge harcamaları, Türkiye'nin katma değerli üretim hedefi doğrultusunda hızla ilerlediğini kanıtlıyor.

DEV YATIRIMLARIN KAYNAĞI BELLİ OLDU 2025 yılı verilerine göre, Gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması bir önceki yıla kıyasla tam 328 milyar 607 milyon TL artış göstererek 980 milyar 428 milyon TL seviyesine ulaştı. Toplam GSYH içindeki Ar-Ge payı ise yüzde 1,55 olarak gerçekleşti.

Harcamaların dağılımına bakıldığında, mali ve mali olmayan şirketler yüzde 65,0’lık pay ile liderliği kimseye bırakmadı. Şirketleri yüzde 30,3 ile yükseköğretim kurumları izlerken, genel devlet ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar yüzde 4,7’lik dilimde kaldı. Finansman tarafında ise yine şirketler yüzde 52,5’lik katkıyla başı çekti.

İSTİHDAMDA NİTELİKLİ PERSONEL ARTIŞI Ülke genelinde Ar-Ge alanında ter döken personel sayısı da istikrarlı bir yükseliş grafiği çizdi. Tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden 317 bin 982 kişi bu alanda görev aldı. Dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise kadın istihdamı oldu; 108 bin 453 kadın araştırmacı, toplam personelin yüzde 34,1'ini oluşturdu.

Personelin eğitim durumu incelendiğinde, yüzde 31,0 gibi ciddi bir oran doktora veya eşdeğeri eğitim seviyesine sahip olanlardan oluştu. Lisans mezunları ise yüzde 40,6’lık oranla en büyük grubu meydana getirdi. Ancak verilerde personel dağılımında bazı bölgeler arasında dengesizlikler oldugu görülmektedir.

İSTANBUL VE ANKARA ZİRVEDE İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması’na göre harcamaların coğrafi dağılımı, teknolojik faaliyetlerin belirli merkezlerde yoğunlaştığını gösterdi. Toplam Ar-Ge harcamasının yüzde 31,8’ini gerçekleştiren İstanbul, bu alanda Türkiye'nin motor gücü olmaya devam etti.

Başkent Ankara ise yüzde 30,0 ile ikinci sırada yer alırken, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan bölge yüzde 9,5 ile üçüncü sırada kendisine yer buldu. Ayrıca, imalat sanayinde yüksek teknoloji faaliyetleri yürüten girişimlerin harcamaları, teknolojik dönüşümün en önemli itici gücü oldu.

Şirketlerin Ar-Ge bütçelerinin yüzde 54,9’u doğrudan Ar-Ge merkezlerinde harcanırken, özellikle 250 ve üzeri çalışanı olan büyük ölçekli girişimler bu pastadan en büyük payı aldı. Sektörel bazda yapılan bu yatırımların, önümüzdeki yıllarda küresel rekabet gücünü artırması bekleniyor.

Kurumlar, verimliliği artırmak için dijital dönüşüm süreçlerini hizlandırarak sürdürmeye devam edeceklerini açıkladı.