Habermetrik
← Ana Sayfa
Bursa 17 Kasım 2026 12:23
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Gün ışığı azalıyor, ruh sağlığı etkileniyor

Gün ışığı azalıyor, ruh sağlığı etkileniyor
Görsel kaynağı: bursahaber.com
⏱️ 4 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Son yıllarda yayımlanan bilimsel araştırmalar, gündüz yeterince ışık alamamanın depresif belirtilerle ilişkili olabileceğini, gece yoğun yapay ışığa maruz kalmanın ise biyolojik saati olumsuz etkileyebileceğini ortaya koyuyor

Kış aylarında günlerin kısalması yalnızca hava sıcaklığını değil, insanın ruh halini, uyku düzenini ve günlük enerjisini de etkiliyor. Son yıllarda yayımlanan bilimsel araştırmalar, gündüz yeterince ışık alamamanın depresif belirtilerle ilişkili olabileceğini, gece yoğun yapay ışığa maruz kalmanın ise biyolojik saati olumsuz etkileyebileceğini ortaya koyuyor.

Klinik Psikolog Gizem Karpat, ruh sağlığının korunmasında yalnızca ışığın miktarının değil, renginin, yoğunluğunun ve hangi saatlerde kullanıldığının da önemli olduğunu belirterek, “Beynimiz gündüz aydınlığa, gece ise karanlığa ihtiyaç duyuyor. Gün içinde yeterince gün ışığı almamak ve gece geç saatlere kadar güçlü yapay ışık altında kalmak, biyolojik ritmimizi bozarak uyku kalitemizi ve ruh halimizi olumsuz etkileyebilir.” dedi.

Sonbahar ve kış aylarında gün ışığından yararlanma süresinin azalması, ruh sağlığı üzerindeki etkileri nedeniyle bilim dünyasının önemli araştırma konularından biri olmayı sürdürüyor. Özellikle günün büyük bölümünü kapalı ortamlarda geçiren kişilerde doğal ışık eksikliğinin uyku düzeni, dikkat, enerji düzeyi ve duygu durumuyla ilişkisi giderek daha fazla araştırılıyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Gizem Karpat, gün ışığındaki azalmanın psikolojik etkilerini ve evlerde, iş yerlerinde kullanılan beyaz ve sarı ışığın ruh sağlığı açısından nasıl değerlendirilmesi gerektiğini anlattı. “Gün ışığı beynin biyolojik saatini düzenliyor” İnsan beyninin günün aydınlık ve karanlık dönemlerine göre çalışan biyolojik bir saat sistemi bulunduğunu belirten Klinik Psikolog Gizem Karpat, doğal ışığın bu sistemin düzenlenmesinde temel çevresel uyaranlardan biri olduğunu ifade ederek, şöyle devam etti: “Gün ışığı yalnızca çevremizi görmemizi sağlamıyor.

Aynı zamanda gözümüzdeki özel ışığa duyarlı hücreler aracılığıyla beynimizin ana saati olan suprakiazmatik çekirdeğe günün hangi saatinde olduğumuzu bildiren güçlü bir biyolojik sinyal görevi görüyor. Üstelik bu etki, halk arasında sıkça karıştırılan D vitamini üretiminden farklı.

D vitamini UVB ışınlarıyla sentezlenirken, sirkadiyen ritim göz retinasına ulaşan görünür ışıkla düzenlenir. Bu nedenle bulutlu ve kapalı havalarda bile dışarıdaki doğal ışık, iç mekan aydınlatmalarından çok daha güçlüdür.

Uyandıktan sonraki ilk bir saat içinde açık havada (pencere arkası olmadan) geçirilecek 20-30 dakikalık bir süre, uyku ve uyanıklık döngüsünün düzenlenmesine yardımcı oluyor. Gün içinde yeterli ışık alamayan kişilerde biyolojik saat ile günlük yaşam düzeni arasındaki uyum bozulabiliyor.

Bu durum uykuya dalma güçlüğü, sabah yorgunluğu, dikkat sorunları ve duygu durum değişiklikleriyle ilişkili olabiliyor.” “86 binden fazla kişinin incelendiği araştırma dikkat çekiyor” 2023 yılında Nature Mental Health dergisinde yayımlanan ve 86 bin 772 yetişkinin verilerinin incelendiği araştırma, gün içindeki ve gece saatlerindeki ışık maruziyetinin ruh sağlığıyla ilişkisine dikkat çekti. Araştırmada geceleri daha yoğun ışığa maruz kalmanın depresyon, yaygın anksiyete bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu ve duygudurum bozukluğu gibi bazı psikiyatrik durumlarla ilişkili olduğu belirlendi.

Buna karşılık gündüz daha fazla ışık almanın bazı ruhsal bozuklukların daha düşük görülme olasılığıyla ilişkili olduğu saptandı. Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren Karpat, şu ifadeleri kullandı: “Bu araştırmanın önemli mesajı, ruh sağlığı açısından yalnızca ne kadar ışık aldığımızın değil, ışığa ne zaman maruz kaldığımızın da önemli olmasıdır.

Gündüz yeterince aydınlık ortamda bulunmak ve gece ışığı azaltmak, sağlıklı biyolojik ritmin korunmasına yardımcı olabilir. Ancak araştırmaların büyük bölümünün gözlemsel olduğunu, dolayısıyla ışık maruziyeti ile psikiyatrik hastalıklar arasında tek başına neden-sonuç ilişkisi kurulamayacağını da unutmamak gerekir.” “Kış depresyonu sıradan bir mutsuzluk hali değil” Gün ışığının azalmasıyla birlikte bazı kişilerde belirgin ruhsal değişiklikler yaşanabildiğini ifade eden Karpat, özellikle sonbahar ve kış döneminde ortaya çıkan mevsimsel özellikli depresyon belirtilerine dikkat çekerek, şunları dile getirdi: “Mevsimsel depresyon, yalnızca havanın kapalı olmasından kaynaklanan geçici bir keyifsizlik olarak değerlendirilmemeli.

Bazı kişilerde sonbahar ve kış aylarında çökkünlük, enerji kaybı, aşırı uyuma, sabah uyanmakta zorlanma, karbonhidrat tüketiminde artış, sosyal ilişkilerden uzaklaşma ve günlük etkinliklere karşı ilgi kaybı görülebiliyor. Bu belirtiler kişinin işlevselliğini etkiliyor ve belirli mevsimlerde tekrarlıyorsa profesyonel değerlendirme gerekiyor.” Mevsimsel depresyonun ortaya çıkmasında biyolojik saat düzenindeki değişikliklerin yanı sıra serotonin ve melatonin sistemleriyle ilişkili mekanizmaların da araştırıldığını belirten Karpat, her kış yorgunluğunun depresyon anlamına gelmediğini vurguladı.

“Işık terapisi depresyon tedavisinde kullanılabiliyor” Gün ışığının azalmasına bağlı ortaya çıkan mevsimsel depresyon belirtilerinin tedavisinde Fototerapiden yani parlak ışık terapisinden yararlanılabildiğini belirten Karpat, “Fototerapi, ev ortamındaki standart aydınlatmalardan çok daha yüksek olan 10.000 lüks düzeyinde ışık sağlayan özel tıbbi cihazlarla, genellikle sabahın erken saatlerinde ve hekimin belirlediği sürelerde uygulanan bir tedavi yöntemidir. Özellikle mevsimsel özellikli depresyonda etkili olabildiğine ilişkin bilimsel kanıtlar bulunuyor.

Bununla birlikte bu uygulama kişinin kendi kendine güçlü bir lamba satın alıp uzun süre karşısında oturması şeklinde düşünülmemeli. Özellikle bipolar bozukluğu bulunan kişilerde uygunsuz uygulamalar mani veya hipomani belirtilerini tetikleyebileceğinden psikiyatri uzmanının değerlendirmesi önemlidir.” diye konuştu.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: bursahaber.com
Haber metni ve görseller bursahaber.com sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Sağlık · Bölge: Bursa
Yayın: 17 Kasım 2026 12:23 · Kaynak: bursahaber.com
Kaynağı Oku ↗