Alak 6 ~ Akıl ve Bilim Işığında Kur'an'ın Kur'an ile Tefsiri

KESİNLİKLE okumamaktan sakın! Her insan Kur’an’ı anladığı dilde okumaz ve Rabbini Kur’an’dan tanımazsa azar, azgınlaşır,

Ayet, Kur'an'ı anlayarak okumamaya ve Rabbini tanımamaya karşı uyarır; bunun insanı azgınlığa sürükleyebileceğini bildirir.

Meal, Kur'an'ı kişinin anladığı dilde okumasının ve Rabbini onun mesajından tanımasının önemini vurgular. Bu bağın kopması, insanın sınırını aşması ve azgınlaşmasıyla ilişkilendirilir.

Ayet, insanın okumayı ve Rabbini tanımayı ihmal etmesiyle ortaya çıkabilecek yön kaybına dikkat çeker. Mealde Kur'an'ın anlaşılan dilde okunması özellikle öne çıkar. Buradaki uyarı, yalnızca bilgi eksikliğiyle ilgili değildir; insanın kendi sınırını unutup azgınlaşmasıyla da ilişkilidir.

Okuma çağrısının ardından gelen bu ifade, öğrenmenin insanın tutum ve davranışlarıyla bağlantısını gösterir.

İnsan, Kur’an’ı okuyup Rabbini doğru biçimde tanımadığında ölçüyü aşarak azgınlaşabilir. Ayet, bilgi ve yönelişten uzak kalmanın insanı kendisini merkeze alan, sınırlarını unutan ve yaratılış amacından uzaklaşan bir tutuma sürükleyebileceğini bildirir.

Ayet, insanın ölçüyü aşma eğilimine dikkat çeker. Kur’an’ın rehberliğinden uzaklaşan kişi, düşüncelerini ve davranışlarını denetleyecek sağlam ölçüleri kaybedebilir. İlâhî rehberlikten uzaklaşmak, insanın kendi isteklerini mutlaklaştırmasına ve yaratılmışlık sınırlarını göz ardı etmesine zemin hazırlayabilir.

“İnsan” kelimesi, azgınlaşma tehlikesinin yalnız belirli kişilere ait olmadığını gösterir. Bu eğilim her insanda ortaya çıkabilecek bir sınanma alanıdır. Kişi, kendi nefsini sorgulamadığında bilgisini, gücünü veya imkânlarını ölçüsüz biçimde kullanarak hakikatten uzaklaşabilir.

Ayetin başındaki kesin uyarı, önceki okuma ve öğrenme çağrılarıyla doğrudan bağlantılıdır. İnsan Rabbini tanıdıkça kendi konumunu daha doğru kavrar. Kur’an ile ölçü kazanmak, kişinin azgınlık eğilimini fark etmesine ve davranışlarını ilâhî rehberlik doğrultusunda değerlendirmesine yardım eder.

Bu ayet üzerinde tefekkür ettiğinde hangi anlam kapıları açılıyor ve bu ilâhî mesaj hayatında hangi yönü aydınlatıyor?

▷ كَلَّا ~ Okunuşu: kellâ Kökü: Köksüz uyarı ve engelleme edatıdır. Temel Anlamı: Hayır, asla, kesinlikle böyle olmamalı; sakındırma ve reddetme. Kur’an’daki Anlamı: Yanlış bir düşünceyi veya davranışı kesin biçimde reddeder; insanı içine düştüğü yanılgıdan vazgeçmeye çağıran güçlü bir uyarı bildirir.

▷ ٱلْإِنسَـٰنَ ~ Okunuşu: el-insâne Kökü: أ ن س, Yazılışı: E-N-S Temel Anlamı: Yakınlık kurmak, alışmak, ünsiyet etmek; kendisiyle ilişki kurulan varlık. Kur’an’daki Anlamı: Yaratılan, öğrenme yeteneği taşıyan, seçim yapan ve Rabbine karşı sorumlu olan insan türünü bütün fertlerini kapsayacak biçimde ifade eder.

▷ لَيَطْغَىٰ ~ Okunuşu: leyaṭgâ Kökü: ط غ ي, Yazılışı: T-G-Y Temel Anlamı: Sınırı aşmak, taşmak, ölçüyü bozmak, azgınlaşmak. Kur’an’daki Anlamı: İnsanın kendisine belirlenen ölçüleri aşmasını, gücünü ve iradesini yanlış kullanarak hakka karşı taşkınlık göstermesini ifade eder.

96/Alak 7 «kendini müstağni, yeterli görmekle!»

~ Bu ayet, insanın neden azgınlaşabildiğini açıklar; kişi kendisini Rabbine muhtaç olmayan ve her bakımdan yeterli biri gördüğünde ölçüyü aşmaya yönelir.

96/Alak 8 «Oysa eninde sonunda hesap vermek için dönüş Rabbinin huzurunadır.»

nlığını sınırlayan temel gerçeği bildirir; kendisini yeterli görse bile sonunda Rabbine dönecek ve yaptıklarının hesabıyla karşılaşacaktır.

79/Naziat 37 «Artık her kim azgınlık etmiş»

~ Aynı azgınlık kavramını insanın bilinçli tercihiyle ilişkilendirir; ilâhî ölçüyü aşmanın geçici bir davranış değil, yönelişi belirleyen ciddi bir tutum olduğunu gösterir.

a) Emir: İnsan Kur’an’ı anlayarak okumalı, Rabbini vahyin bildirdiği şekilde tanımalı ve kendisindeki sınırı aşma eğilimini bu ilâhî ölçülerle sürekli denetlemelidir.

b) Yasak: Kur’an’ın rehberliğinden yüz çevirmek, insanın yaratılmışlık sınırlarını unutması ve kendisini ölçülerin üzerinde görerek azgınlaşması doğru kabul edilemez.

c) Tavsiye: Kişi düşüncelerini, isteklerini ve davranışlarını düzenli olarak sorgulamalı; bilgi, güç ve imkânlarını kendisini yüceltmek yerine ölçülü biçimde değerlendirmelidir.

d) Bilgilendirme: İnsan, Rabbini Kur’an’dan tanımadığında ve ilâhî rehberlikten uzaklaştığında kendi yeterliliğine güvenerek sınırı aşma ve azgınlaşma tehlikesiyle karşılaşabilir.

Kendimi yeterli gördüğüm anlarda Rabbime olan ihtiyacımı unutuyor muyum? Kur’an’ın ölçülerinden uzaklaştıkça isteklerimi doğru sanma tehlikesi büyüyebilir. Bu ayet, içimdeki sınırı aşma eğilimini fark etmeye, Rabbimi daha doğru tanımaya ve davranışlarımı yeniden değerlendirmeye çağırıyor.