Pop sosyolog gözüyle Londra’daki dev sergi: Osmanlı’nın en iyi giyinen dört erkeği ile dört kadını kimdi?

Geçen çarşamba akşamüstü Londra’daki Victoria & Albert Museum’un kapısından girerken aklım, Amerika Birleşik Devletleri seçiminden gelen ilk sonuçlarla doluydu.

Ama pop sosyolog tarafım, Formula 1’de 20 yaşında bir gencin yarışlar bitmeden şampiyonluğunu ilan etmesine takılmıştı.

Kimi Antonelli adlı genç F1 pilotu, daha ikinci yılında Verstappen, Lewis Hamilton, Lando Norris ve Leclerc gibi tecrübeli pilotları geride bırakarak şampiyon olmuştu.

Bunu, yaşlı popülist liderlerin harabeye çevirdiği bir dünyayı güzelleştiren bir olay olarak görmüştüm.

Anlayacağınız, Victoria ve Albert Müzesi’nin kapısından girerken bir hafta öncesine göre daha umutlu ve mutluydum.

Koç Grubu’nun 100. yıl kutlamaları çerçevesinde kalabalık bir gazeteci grubuyla birlikte Londra’ya davet edilmiştim.

V&A Müzesi’nin hazırladığı “Konstantinopolis’ten İstanbul’a: Bir Şehir, İki İmparatorluk” konulu sergiyi gezecektik.

Yani konu, Bizans ve Osmanlı imparatorluklarının önce Konstantinopolis, sonra İstanbul olarak bize bıraktığı sanat eserleriydi.

Sergiyi, biri Bizans, diğeri Osmanlı sanat tarihi uzmanı iki harika insanın rehberliğinde gezdik.

Bu sergiyi gezerken ilk defa bir şeyi fark ettim.

Uzman rehberlerin anlattıklarıyla benim gördüklerim birbirinden çok farklı şeylerdi.

Onlar, sanat tarihçisi olarak çok güzel şeyler anlattılar.

Ama gösterdikleri yerde benim pop sosyolog hınzırı gözlerim bambaşka şeyler gördü.

Sergiyi birlikte gezdiğim gazeteci ve televizyoncu arkadaşlarım, uzmanların anlattıklarını çok güzel aktardılar.

Bense pop sosyolog hınzırlığı ve merakıyla gördüklerimi anlatacağım.

Benimkiler ise tamamen şahsi, zaman zaman magazinsel gözlemler.

Yani sanat tarihçileri anlattıklarıma kızabilir.

Ama emin olun, bir sergiyi benim gibi bir pop sosyolog rehberliğinde gezmek de eğlenceli.

Önce, geçen haftanın benim için çok önemli konusu Formula 1’den başlayayım.

F1’in 20. Grand Prix yarışı bugün Brezilya’nın São Paulo kentinde yapılıyor.

Serginin girişinde verilen bir bilgi, o an kafamda şu soruyu doğurdu:

“Tarihin ilk Formula 1 yarışı İstanbul’da mı yapıldı?”

Serginin ilk bölümü, Bizans dönemindeki Konstantinopolis’e ait eserlere ayrılmış.

“Büyük Başlangıç” adlı ilk bölümde karşımıza çıkan ilk şey şu:

Bu bölümün daha başında çok çarpıcı bir tablo çıkıyor karşımıza:

Sergi için hazırlanan kitapta burası şöyle anlatılıyor:

“İktidar ve ihtişam: Hipodrom, Konstantinopolis’in kalbi.”

Burası, Roma İmparatorluğu’nun en sevilen sporu olan atlı araba yarışları için inşa edilmiş dev bir arenaydı.

Anlayacağınız, bugün İstanbul’da tribünleri 100 bin kişilik bir spor alanımız yok.

Tabii bu tabloya baktığınızda aklınıza gelen ilk soru şu oluyor:

Acaba tarihteki ilk Formula 1 yarışı burada mı yapıldı?

Tarihî bilgilere baktığımızda cevabın hayır olduğunu görüyoruz.

Antik Olimpiyatlar’da Olympia’nın hipodromunda atlı araba yarışları yapılıyordu; dört atlı yarış, MÖ 680’de programa girmişti.

Dolayısıyla “ilk at arabalı yarış pisti Konstantinopolis’teydi” diyemeyiz. Konstantinopolis Hipodromu, MS 4. yüzyıldan itibaren imparatorluğun en büyük ve en ünlü yarış alanlarından biriydi; ama Olympia’daki yarış geleneği ondan çok daha eskiydi.

Ancak modern anlamda ilk yarış pistinin burası olduğunu söyleyebiliriz.

İmparatorlar burada, Büyük Saray’a doğrudan bağlanan özel locadan (kathisma) halkın karşısına çıkardı.

Böylece Hipodrom, imparatorluk gücünün simgesi hâline gelmişti.

Yöneticiler için tribün kâbusu da burada başladı.

7. yüzyıla gelindiğinde Hipodrom, imparatorluğun ayakta kalan tek stadyumuydu. Atlı araba yarışları burada 12. yüzyılın sonlarına kadar düzenlendi.

Halk, memnun olmadığı yöneticileri de işte burada yuhalıyordu.