Lüks daireler, süresiz plakalar: Aydın Büyükşehir’de Sayıştay şoku

Sayıştay, Aydın Büyükşehir Belediyesi’nde 5 bin 544 ticari plakanın ihalesiz ve süresiz kullandırıldığını tespit etti. Denetimde 20 eşyalı daire kiralanması, milyonluk tahsil edilemeyen alacaklar ve tasarruf kurallarına aykırı harcamalar da ortaya çıktı.

Aydın Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı hesaplarını inceleyen Sayıştay, kamu kaynaklarının kullanımı ve belediye gelirlerinin yönetimine ilişkin dikkat çekici bulgulara ulaştı.

Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu’nun Ağustos 2025’te CHP’den ayrılarak AKP’ye katıldığı belediyede, ticari plakaların ihalesiz kullandırılmasından kira tahsilatlarına, işçilerin biriken izinlerinden harcama denetimindeki eksikliklere kadar sekiz ayrı bulgu rapora girdi. Sorunların bir bölümünün önceki yıllarda da tespit edildiği belirtildi.

5 BİN 668 PLAKANIN SADECE 124’Ü İHALEYLE VERİLMİŞ

Sayıştay’ın en dikkat çekici tespitlerinden biri, Aydın genelinde faaliyet gösteren minibüs, otobüs, servis ve taksilerin ticari plakalarıyla ilgili oldu.

Denetim verilerine göre toplam 5 bin 668 ticari plakadan yalnızca 124’ü ihale yoluyla tahsis edildi.

Geriye kalan 5 bin 544 plakanın ise herhangi bir ihale yapılmadan ve süre sınırı belirlenmeden kullandırıldığı tespit edildi.

Bu tabloya göre ticari plakaların yaklaşık yüzde 97,8’i ihalesiz kullanım kapsamında bulunuyor.

Sayıştay, toplu taşıma hizmetlerine ilişkin hakların mevzuatta öngörülen koşullar çerçevesinde, belirli sürelerle ve ihale yoluyla kullandırılması gerektiğine dikkat çekti.

BELEDİYEYE AİT ALANLAR KULLANILDI, ECRİMİSİL ALINMADI

Sayıştay, belediyenin mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan bazı alanların kullanımından alınması gereken ecrimisil bedellerinin tahsil edilmediğini belirledi.

Bunlar arasında çeşitli taksi duraklarının kullandığı alanlar da bulunuyor.

Denetimde ayrıca Kuşadası, Didim ve Nazilli sınırları içerisinde bulunan bazı kamuya açık alanlardaki işgal ve yapılaşmalar mercek altına alındı.

İmar planlarında 4 bin metrekare ve üzerindeki yeşil alanlar ile parklar ve 12 metre genişliğindeki veya daha geniş yollarda yer alan bazı kullanımlardan ecrimisil alınmadığı tespit edildi.

Sayıştay, belediyenin kullanım bedellerini mevzuat çerçevesinde belirleyerek tahsil etmesi gerektiğini vurguladı.

6,7 MİLYON LİRALIK KİRA ALACAĞI TAHSİL EDİLEMEDİ

Belediyenin kira gelirlerine ilişkin bulgular da raporda önemli yer tuttu.

31 Aralık 2025 itibarıyla önceki yıllardan kalan tahsil edilmemiş kira alacaklarının toplamı 6 milyon 699 bin 349 liraya ulaştı.

Sayıştay, özellikle yüksek enflasyon koşullarında kamu alacaklarının gecikmeden tahsil edilmesinin önemine dikkat çekti.

Belediye ise muaccel hale gelen kira alacaklarına ilişkin icra takipleri ve hukuki işlemlerin yürütüldüğünü, henüz takibe alınmamış muaccel kira alacağı bulunmadığını bildirdi.

Denetim raporunda, başlatılan hukuki işlemlere rağmen alacakların zamanında ve eksiksiz tahsil edilmesinin belediyenin mali yapısı açısından önem taşıdığı belirtildi.

ECRİMİSİL GELİRLERİNİN YAKLAŞIK ÜÇTE İKİSİ TAHSİL EDİLEMEDİ

Belediyenin çeşitli gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının düşük kalması da Sayıştay denetimine yansıdı.

2025 yılında belediyenin genel tahsilat oranı yüzde 73,80 olarak gerçekleşti.

Ancak ecrimisil gelirlerinde tahsilat oranı yüzde 35,46’da kaldı.

Toplam 16 milyon 767 bin 977 liralık ecrimisil alacağının yalnızca 5 milyon 946 bin 359 lirası tahsil edilebildi. Yaklaşık 10,82 milyon liralık tutar sonraki yıla devredildi.

Sayıştay, düşük tahsilat oranlarının belediyenin finansman ihtiyacını borçlanmayla karşılamasına neden olabileceğine, bunun da faiz giderleri üzerinden mali yük oluşturabileceğine dikkat çekti.

VOLEYBOL TAKIMI İÇİN 20 EŞYALI DAİRE KİRALANMIŞ

Denetimin en dikkat çeken başlıklarından biri de belediyenin harcamalarına ilişkin oldu.

Sayıştay, Aydın Büyükşehir Belediyesi voleybol takımı için 20 adet 1+1 eşyalı daire kiralanmasını Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Genelgesi’ne uygun bulunmayan harcamalar arasında değerlendirdi.

Raporda yalnızca daire kiralamaları değil, yerel basına düzenli yapılan ödemeler de eleştiri konusu oldu.

Belediyenin temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerindeki bazı harcamalarla çeşitli demirbaş alımlarının da tasarruf kurallarına uygun olmadığı tespit edildi.

Bu harcamalar için ödenen toplam tutara ilişkin kaynak bilgilerinde ayrıntılı bir rakam bulunmuyor.

HARCAMALARIN ÖN MALİ KONTROLÜNDE EKSİKLİK

Sayıştay, belediyedeki ön mali kontrol sisteminin tam anlamıyla oluşturulmadığını da belirledi.

Özellikle hukuk biriminden gelen bazı harcama belgelerinin gerekli kontrollerden yeterince geçirilmediği ifade edildi.

Bu eksiklikler, belediye kaynakları kullanılırken harcamaların mevzuata ve tasarruf düzenlemelerine uygunluğunun önceden denetlenmesi bakımından önem taşıyor.

Denetimde belirlenen harcama aykırılıkları, tek başına zimmet veya kişisel menfaat sağlandığının kanıtı anlamına gelmiyor.

76 İŞÇİDEN BİRİNİN 300 GÜNDEN FAZLA İZNİ BİRİKMİŞ

Belediye çalışanlarının yıllık ücretli izin haklarına ilişkin bulgular da rapora girdi.

Sayıştay, kadrolu 76 işçinin izin kayıtlarını inceleyerek çalışanların önemli bir bölümüne yıllık izinlerinin düzenli kullandırılmadığını tespit etti.

Bir işçinin 300 günden fazla, iki işçinin 200 ila 300 gün, 12 işçinin 100 ila 200 gün, 36 işçinin ise 50 ila 100 gün arasında kullanılmamış yıllık izni bulunduğu belirlendi.

Böylece en az 51 işçinin 50 günün üzerinde birikmiş yıllık izin hakkının bulunduğu ortaya çıktı.

Sayıştay, yıllık ücretli iznin çalışanların vazgeçemeyeceği yasal hakları arasında olduğunu hatırlatarak bu izinlerin zamanında kullandırılması gerektiğine dikkat çekti.

Biriken izinlerin iş sözleşmesinin sona ermesi halinde ücret olarak ödenmesi, belediye açısından ileride ek mali yük oluşturma riski de taşıyor.

BELEDİYE ARAÇLARININ MUAYENELERİ DE GECİKMİŞ

Denetim raporunda belediyeye ait bazı araçların zorunlu muayenelerinin süresi içerisinde yaptırılmadığı da belirtildi.

BAZI SORUNLAR ÖNCEKİ YILLARDA DA TESPİT EDİLMİŞ

Bu durum, özellikle ticari plakaların kullanım koşulları ve işçilerin biriken izinleri gibi konularda uzun süredir devam eden yapısal sorunlara işaret ediyor.

Belediye yönetiminin 2025 yılındaki siyasi parti değişikliği ise denetim döneminin yalnızca bir bölümüne denk geliyor. Dolayısıyla önceki yıllardan devreden uygulamaların tamamını tek bir dönemde alınmış kararlar olarak değerlendirmek mümkün değil.

Bununla birlikte belediyenin mevcut yönetiminin, Sayıştay tarafından tespit edilen aykırılıkların giderilmesi ve kamu alacaklarının tahsil edilmesi için hangi adımları atacağı önem taşıyor.

Sayıştay’ın bulguları, belediye kaynaklarının kullanımı, gelirlerin tahsil edilmesi ve çalışanların yasal haklarının korunması konusunda denetim mekanizmalarının önemini ortaya koydu.