Bilim Diplomasisinde Küresel Bir Model: Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk

Orta Asya’nın tarihî ilim ve medeniyet merkezlerinden Türkistan, bugün yalnızca geçmişin büyük düşünürleriyle değil, çağdaş bilimsel araştırmaları ve uluslararası yükseköğretim iş birlikleriyle de adından söz ettiriyor. Bu dönüşümün önemli aktörlerinden biri olan Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi, Türkiye ile Kazakistan arasında kurulan güçlü eğitim ortaklığını küresel ölçekte bir bilim diplomasisi modeline dönüştürmeyi hedefliyor.

1992 yılında iki ülkenin ortak devlet üniversitesi kimliğini kazanan kurum, Türk dünyasının yükseköğretim alanındaki ilk ortak girişimlerinden biri olma özelliğini taşıyor. Adını 12. yüzyılın büyük mutasavvıf ve düşünürü Hoca Ahmet Yesevi’den alan üniversite, tarihî ve kültürel mirası modern bilim anlayışıyla bir araya getiriyor.

22 ülkeden öğrenci, 100 bine yakın mezun

Üniversitenin paylaştığı güncel verilere göre Türkistan, Çimkent, Kentav, Almatı ve Ankara’daki beş yerleşkede 12 fakülte, 7 araştırma enstitüsü, 1 araştırma merkezi ve 1 meslek yüksekokulu faaliyet gösteriyor.

Toplam 1.081 akademik personelin görev yaptığı üniversitede 15.325 öğrenci öğrenim görüyor. Lisans, yüksek lisans, doktora ve tıpta uzmanlık düzeylerinde 184 örgün eğitim programı yürütülüyor.

Kazak Türkçesi, Türkiye Türkçesi, İngilizce ve Rusçayı kapsayan çok dilli eğitim ortamı, farklı ülkelerden gelen öğrencilerin akademik ve kültürel etkileşimini güçlendiriyor.

Bugüne kadar 100 bine yakın mezun veren üniversitenin yetiştirdiği insan kaynağı; sağlık, mühendislik, eğitim, kamu yönetimi ve akademi gibi birçok alanda görev yapıyor.

Ankara merkezli Türkiye Türkçesiyle Uzaktan Eğitim Programları (TÜRTEP) kapsamında ise 27 program aracılığıyla 3 bini aşkın öğrenciye dijital eğitim imkânı sunuluyor.

QS Asya sıralamasında ilk 250 üniversite arasında

Ahmet Yesevi Üniversitesi, uluslararası derecelendirme kuruluşlarının değerlendirmelerinde de yer alıyor.

QS tarafından yayımlanan 2027 Asya Üniversite Sıralaması’nda 227’nci olan üniversite, Kazakistan’daki üniversiteler arasında 9’uncu sıraya yerleşti.

Kurum, QS Dünya Üniversite Sıralaması 2027’de ise 851–900 bandında bulunuyor.

Harvard iş birliğiyle Türk dünyasının el yazmaları korunuyor

Üniversitenin bilimsel faaliyetleri arasında uluslararası araştırma kuruluşlarıyla yürütülen projeler de bulunuyor.

Bunlardan biri, Harvard Üniversitesi bünyesindeki Davis Center for Russian and Eurasian Studies’in uluslararası araştırma ortağı olduğu, Kazakistan’ın tarihî el yazmalarının korunmasını ve dijitalleştirilmesini amaçlayan proje.

Ahmet Yesevi Üniversitesi, Kazakistan’daki Gylym Ordasy ve Astana IT Üniversitesi ile Harvard’ın Davis Center biriminin yer aldığı araştırma ortaklığı kapsamında; tarihî belgelerin kayıt altına alınması, restorasyonu, bilimsel kataloglarının hazırlanması ve dijital ortama aktarılması hedefleniyor.

2025–2027 dönemini kapsayan proje, özellikle Türk dünyasının tarihî, dilsel ve kültürel mirasının gelecek nesillere aktarılması bakımından önem taşıyor.

Böylece yüzyıllar boyunca kütüphanelerde ve arşivlerde korunan yazılı eserlerin modern teknolojilerle incelenmesi ve araştırmacıların erişimine açılması amaçlanıyor.

Tıp ve diş hekimliği eğitiminde bölgesel merkez

Ahmet Yesevi Üniversitesinin öne çıkan alanlarından birini de sağlık bilimleri oluşturuyor.

Türkistan ve Çimkent yerleşkelerindeki tıp ve diş hekimliği eğitim altyapısı, öğrencilerin teorik bilgilerini klinik uygulamalarla geliştirmelerine imkân sağlıyor.

Üniversitede 40 farklı tıpta uzmanlık programında 1.083 uzmanlık öğrencisi eğitim alıyor.

Üniversite hastanesi, sağlık çalışanlarının yetiştirilmesine katkıda bulunurken bölge halkının sağlık hizmetlerine erişimini de destekliyor.

Tıp eğitiminde klinik uygulamaların güçlendirilmesi, bilimsel araştırma kapasitesinin artırılması ve uluslararası sağlık eğitimi iş birliklerinin geliştirilmesi üniversitenin öncelikli çalışma alanları arasında bulunuyor.

Yapay zekâ, mühendislik ve girişimcilik aynı kampüste

Üniversite, sağlık bilimlerinin yanında mühendislik, dijital teknolojiler ve girişimcilik alanlarında da çalışmalar yürütüyor.

STEM Park ve AI Startup Hub gibi merkezler aracılığıyla öğrencilerin bilimsel fikirlerini uygulamalı projelere ve teknoloji girişimlerine dönüştürmeleri destekleniyor.

Üniversitede sağlık bilimlerinden nanoteknolojiye, yeni malzemelerden sosyal bilimlere kadar farklı disiplinlerde 20’yi aşkın araştırma projesi yürütülüyor.

Bu yaklaşım, üniversitenin yalnızca eğitim veren bir kurum değil, araştırma yapan, teknoloji geliştiren ve farklı ülkeler arasında bilimsel iş birliği kuran bir merkez olma hedefini yansıtıyor.

Öğrencilere burs, barınma ve güçlü kütüphane imkânları

Üniversitenin eğitim altyapısını öğrencilere sunduğu sosyal olanaklar tamamlıyor.

Kazak, Türk, Rus ve Batı dillerinde 568 bini aşkın basılı esere sahip kütüphane, elektronik veri tabanları ve dijital kaynaklarıyla akademik araştırmalara destek sağlıyor.

Türkistan ve Kentav yerleşkelerindeki öğrenci yurtları, yemekhaneler ve spor tesisleri de kampüs yaşamının önemli parçalarını oluşturuyor.

Üniversitenin açıkladığı koşullar kapsamında ÖSYM ve uluslararası kontenjanlarla kabul edilen öğrencilere ücretsiz eğitim olanağı sunuluyor. Belirlenen akademik başarı şartlarını karşılayan öğrenciler ise aylık burs ve yılda bir kez gidiş-dönüş ulaşım desteğinden yararlanabiliyor.

Prof. Dr. Hüseyin Karaman ile yeni dönemin önceliği: Kalite ve uluslararasılaşma

Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesinde Mütevelli Heyet Başkanlığı görevine 17 Ağustos 2026 tarihinde atanan Prof. Dr. Hüseyin Karaman ile birlikte yeni dönemin temel öncelikleri kalite, akreditasyon ve uluslararasılaşma olarak belirlendi.

Karaman’ın öncülüğündeki yeni dönemde eğitim programlarının uluslararası standartlarla uyumunun artırılması, akademik performansın güçlendirilmesi, araştırma projelerinin geliştirilmesi ve küresel üniversite ağlarıyla ilişkilerin genişletilmesi hedefleniyor.

Ortak lisansüstü programlar, çift diploma uygulamaları, akademisyen ve öğrenci hareketliliği ile uluslararası araştırma ekiplerinin oluşturulması da bu vizyonun önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Tarihî mirastan küresel bilim diplomasisine

Ahmet Yesevi Üniversitesi, Türkiye ile Kazakistan arasındaki kardeşliğin eğitim alanında kurumsallaşmış örneklerinden biri olarak 30 yılı aşkın süredir faaliyetlerini sürdürüyor.

Ancak üniversitenin taşıdığı anlam yalnızca iki ülke arasındaki akademik iş birliğiyle sınırlı değil.

Türkistan’da farklı ülkelerden gençlerin aynı kampüste eğitim görmesi, ortak bilimsel projelerde buluşması ve elde ettikleri bilgi birikimini kendi ülkelerine taşıması, Türk dünyası arasında kalıcı bir akademik etkileşim ağı oluşturuyor.

Hoca Ahmet Yesevi’nin yüzyıllar önce ilim, hikmet ve insan yetiştirme anlayışıyla şekillendirdiği düşünce mirası, bugün üniversitenin laboratuvarlarında, hastanelerinde, kütüphanelerinde ve uluslararası araştırma projelerinde yeni bir karşılık buluyor.

Türkistan’dan yükselen bu bilim köprüsü, Türkiye ile Kazakistan’ın ortak üniversitesini Türk dünyasının sınırlarını aşan bir akademik iş birliği merkezine dönüştürme potansiyeli taşıyor.