Ücretsiz ulaşım: Hak mı, istismar mı?

Toplu taşıma araçlarını her gün kullanan biri olarak gün geçtikçe daha belirgin hâle gelen ve artık ciddi bir rahatsızlık boyutuna ulaşan bir soruna dikkat çekmek istiyorum: 65 yaş üstü ücretsiz ulaşım hakkının istismarı.

Öncelikle şunu açıkça belirtmeliyim; bu tespitimden, ulaşımı gerçekten bir ihtiyaç doğrultusunda (hastane, resmi daire veya zorunlu işler için) kullanan büyüklerimiz kesinlikle üstüne alınmasın.

Ancak ortadaki tablo, artık göz ardı edilemeyecek bir noktaya gelmiş durumdadır.

Yukarı mahallelerden veya çevre ilçelerden sabah tam da mesai saatinde evinden çıkıp İzmit merkeze inen, öğlene kadar gezip eve dönen, ardından öğleden sonra tekrar inip akşama kadar gezdikten sonra akşam tam da iş ve okul dönüş saatinde yeniden eve dönen çok sayıda kişi var.

Şehrimizde bunu adeta günlük bir rutin hâline getiren ve tek duraklık mesafelerde bile sürekli inip binen vatandaşlarımızın varlığı artık kimsenin dikkatinden kaçmıyor.

Nitekim Kocaeli Minibüsçüler ve Otobüsçüler Esnaf Odası Başkanı Mustafa Kurt da bu duruma işaret ederek, 65 yaş üstü yolcular arasında günde onlarca kez indi-bindi yapanlar olduğunu ifade ediyor.

Durum böyle olunca, her gün sabah ve akşam saatlerinde yollara düşen çalışanlar ve öğrenciler ciddi bir mağduriyet yaşıyor. Zaten yoğun olan otobüsler, bu gereksiz hareketlilik nedeniyle zaman zaman nefes alınamaz hâle geliyor.

Akaryakıt fiyatlarının yükseldiği ve ekonomik şartların ağırlaştığı bu dönemde, direksiyon başındaki otobüs şoförlerinin de psikolojisi ve sabrı bu tablo karşısında olumsuz etkileniyor.

Ancak beni en çok üzen ve yaralayan taraf, bu durumun toplumsal saygıyı ve kuşaklar arası bağı zedelemesidir.

Ücretini ödeyerek işine ya da okuluna gitmeye çalışan gençler, araçların "gezi amaçlı" kullanıldığını düşündükleri için çoğu zaman yaşlı yolculara yer vermek istemiyor. Ardından ise bu gençler hemen "saygısız" ilan ediliyor.

Sonuçta hem kurallara uyan gençlerimiz hem de otobüse gerçekten ihtiyacı olduğu için binen yaşlı büyüklerimiz zarar görüyor.

Ülkemizde 65 yaş ve üzeri tüm vatandaşlarımız, 4736 sayılı Kanun kapsamında şehir içi toplu taşıma araçlarından (belediye otobüsleri, tramvay, metro ve deniz hatları) ücretsiz olarak yararlanma hakkına sahiptir; buna elbette bir itirazımız yok.

Ancak sosyal devlet anlayışı ile sistemin istismarı arasındaki ince çizgi titizlikle korunmalıdır. Vatandaş artık bu konuda adil, akılcı ve sürdürülebilir bir düzenleme yapılmasını beklemektedir.

Bu durumun önüne geçmek için tümden kaldırmak yerine, günde iki gidiş ve iki dönüş olmak üzere toplam 4 ücretsiz biniş sınırı getirilmesi hem ihtiyacı karşılayacak hem de gereksiz yoğunluğu engelleyecektir. Sistemde adalet sağlandığı takdirde, toplumsal barış ve saygı da yeniden tesis edilecektir.