Akciğer kanseri aşısı hazır mı? Uzmanlardan beklenti uyarısı

Akciğer kanseri, dünyada ve Türkiye’de kansere bağlı ölümlerin başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında Türk Tıbbi Onkoloji Derneği tarafından düzenlenen basın toplantısında hastalığın görülme sıklığı, risk faktörleri, erken tanı ve tedavideki bilimsel gelişmeler ele alındı.

Dernek Başkanı Prof. Dr. Bülent Karabulut, uygun risk gruplarında düşük doz bilgisayarlı tomografiyle taramanın önemini vurguladı. Toplantıda, akciğer kanserine yönelik aşı çalışmalarının araştırma aşamasında olduğu ve hastalarda yanlış beklenti oluşturulmaması gerektiği de belirtildi.

AKCİĞER KANSERİNDE TÜTÜN EN ÖNEMLİ ÖNLENEBİLİR RİSKToplantıda konuşan Karabulut, akciğer kanserinin hem dünyada hem de Türkiye’de önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu söyledi. Karabulut, şu bilgileri paylaştı:“Türkiye’de yılda yaklaşık 38 bin kişiye akciğer kanseri tanısı konuluyor.

Akciğer kanseri, tüm dünyada kansere bağlı ölümlerin en önemli nedeni olmaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütüne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansının (IARC) GLOBOCAN 2024 tahminlerine göre dünyada her yıl yaklaşık 2,6 milyon kişiye akciğer kanseri tanısı konulurken yaklaşık 1,9 milyon kişi bu hastalık nedeniyle yaşamını kaybediyor.

Türkiye’de ise yılda yaklaşık 38 bin yeni vaka ve 32 bin ölüm olduğu tahmin ediliyor. Akciğer kanseri, Türkiye’de hem en sık görülen kanser türü hem de kansere bağlı ölümlerin başlıca nedenidir. Tütün kullanımı, hastalığın gelişimindeki en önemli önlenebilir risk faktörüdür.

Akciğer kanseri vakalarının büyük bölümü sigarayla ilişkilidir. Pasif içicilik de önemli risk oluşturur; hava kirliliği, radon gazı, asbest ve mesleki maruziyetler gibi etkenler de hastalığın gelişimine katkıda bulunabilir.”SİGARA İÇMEYENLERDE DE GÖRÜLEBİLİYORTütün kullanımının önlenmesi, sigaranın bırakılması ve çevresel risklerin azaltılmasıyla çok sayıda vakanın önüne geçilebileceğini belirten Karabulut, şöyle devam etti:“Akciğer kanseri yalnızca sigara içenlerin hastalığı değildir.

Hiç sigara kullanmamış kişilerde de gelişebilir. Ancak tütün kullanımının önlenmesi, sigaranın bırakılması ve çevresel risklerin azaltılmasıyla çok sayıda akciğer kanseri vakasının önüne geçmek mümkündür. Sigarayı bırakmak için hiçbir zaman geç değildir.” UYGUN RİSK GRUPLARINDA DÜŞÜK DOZ TOMOGRAFİYLE TARAMAAkciğer kanserinin erken evrelerde belirti vermeyebileceğini söyleyen Karabulut, tarama kararının kişinin riskleri ve genel sağlık durumu değerlendirilerek verilmesi gerektiğini vurguladı.

Karabulut, şu değerlendirmede bulundu:“Akciğer kanseri erken evrelerde belirti vermeyebilir. Bu nedenle uygun risk gruplarında düşük doz bilgisayarlı tomografi ile tarama büyük önem taşır. Özellikle uzun süreli sigara öyküsü bulunan bireylerde düşük doz bilgisayarlı tomografi ile yapılan taramalar, hastalığın daha erken evrede saptanmasını sağlayarak akciğer kanserine bağlı ölüm riskini azaltabiliyor.

Uluslararası kılavuzlarda, örneğin 50–80 yaş arasında ve en az 20 paket-yıl sigara öyküsü bulunan belirli risk gruplarına yıllık tarama öneriliyor. Ancak bu karar, kişinin risk profili ve genel sağlık durumu değerlendirilerek verilmelidir.

Erken tanı, tedavi başarısında belirleyicidir. Toplumda akciğer kanserine ilişkin farkındalığın artırılmasının yanı sıra uygun risk grupları için bilimsel temelli tarama yaklaşımlarının geliştirilmesi de büyük önem taşımaktadır.”TEDAVİ TÜMÖRÜN ÖZELLİKLERİNE GÖRE PLANLANIYORAkciğer kanseri tedavisindeki bilimsel gelişmelerin hastalara yeni olanaklar sunduğunu belirten Karabulut, immünoterapiler ve hedefe yönelik tedavilerin uygun hastalarda önemli kazanımlar sağlayabildiğini söyledi.

Karabulut, şöyle konuştu:“Akciğer kanseri tedavisinde son yıllarda önemli bir dönüşüm yaşanmıştır. İmmünoterapiler ve hedefe yönelik tedaviler sayesinde uygun hastalarda yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından önemli kazanımlar elde edilmiştir.

Geçmişte akciğer kanseri tedavisinde seçeneklerimiz daha sınırlıyken bugün hastalığın evresi, patolojik özellikleri ve moleküler yapısına göre kişiselleştirilmiş tedaviler planlayabiliyoruz. Artık aynı organda gelişen iki kanserin biyolojik özelliklerinin farklı olabileceğini ve bu nedenle farklı tedavilere ihtiyaç duyabileceğini biliyoruz.” Özellikle küçük hücreli dışı akciğer kanserinde genetik analizlerin tedavi seçimini etkilediğini belirten Karabulut, açıklamasını şöyle sürdürdü: “EGFR, ALK, ROS1, BRAF, MET, RET, KRAS, HER2 ve NTRK gibi moleküler değişiklikler, uygun hastalarda hedefe yönelik tedavi seçeneklerinin belirlenmesinde önemlidir.

Yeni nesil dizileme yöntemleriyle birçok genetik değişiklik aynı anda incelenebilmektedir. Doğru hastaya doğru ilacı verebilmenin ilk koşulu, tümörün moleküler özelliklerini doğru belirlemektir. Bazı genetik değişiklikleri taşıyan ileri evre hastalarda hedefe yönelik tedaviler sayesinde hastalığı uzun yıllar kontrol altında tutmak mümkün olabiliyor.”“HER HASTA İMMÜNOTERAPİDEN AYNI DÜZEYDE YARAR GÖRMEMEKTEDİR”İmmünoterapinin kullanım alanlarına da değinen Karabulut, şu bilgileri verdi:“İmmünoterapiler, uygun hastalarda tek başına veya kemoterapiyle birlikte kullanılabiliyor.

Üstelik bu tedavileri artık yalnızca metastatik hastalıkta değil; bazı erken evre hastalarda ameliyat öncesinde, ameliyat sonrasında ve belirli lokal ileri evre hastalarda kemoradyoterapi sonrasında da kullanabiliyoruz. Böylece yalnızca yaşam süresini uzatmayı değil, hastalığın tekrarlama riskini azaltmayı ve daha fazla hastada uzun dönem hastalık kontrolünü sağlamayı hedefliyoruz.

Her hasta immünoterapiden aynı düzeyde yarar görmemektedir. PD-L1 düzeyi, moleküler özellikler ve hastanın klinik durumu tedavi seçiminde önemli rol oynar.”mRNA TEMELLİ KANSER AŞILARI ARAŞTIRILIYORKanser aşılarına ilişkin çalışmaları da değerlendiren Karabulut, araştırma sonuçlarıyla rutin tedavi seçeneklerinin birbirinden ayrılması gerektiğini belirtti.

Karabulut, şunları söyledi:“Son dönemde kamuoyunda ilgi uyandıran kanser aşılarına gelince, mRNA teknolojisinin akciğer kanseri tedavisindeki potansiyeli klinik araştırmalarda incelenmektedir. BNT116 gibi mRNA temelli tedavi edici kanser aşıları araştırma aşamasındadır.

Kanser aşıları, bağışıklık sistemini tümöre karşı harekete geçirmeyi hedefleyen önemli bir araştırma alanıdır. Ancak bunlar, sağlıklı kişilere akciğer kanserinden korunmak amacıyla yapılan aşılar değildir. Henüz akciğer kanserinin rutin tedavisinde kullanılabilecek, etkinliği kesinleşmiş bir mRNA kanser aşısı bulunmuyor.

Bilimsel araştırmalar umut verici olmakla birlikte hastalarımızda yanlış beklentiler oluşturmamak son derece önemlidir.”EREN’DEN AŞILARLA İLGİLİ BİLGİ KİRLİLİĞİ UYARISITürk Tıbbi Onkoloji Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr.

Tülay Eren, kanser aşılarına ilişkin televizyon ve sosyal medya paylaşımlarında eksik veya yanlış bilgilerin yayılabildiğine dikkat çekti. Araştırma aşamasındaki aşıların rutin tedavide kullanıldığı izlenimi oluşturulmaması gerektiğini belirten Eren, dernek olarak hastaları mevcut tedavi seçenekleri ve bilimsel gelişmeler hakkında doğrudan bilgilendirmeye çalıştıklarını söyledi.

Eren, aşı çalışmalarının bağışıklık sistemini hedef alan, kişiye veya tümörün özelliklerine göre geliştirilen yaklaşımlar içerdiğini anlattı. Klinik araştırmaların sürdüğünü belirterek gelecekte önemli ilerlemeler beklediklerini ifade etti.

ALTERNATİF YÖNTEMLER ETKİLİ TEDAVİYİ GECİKTİRMEMELİDernek Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. İsmail Ertürk ise kanser tedavisinde alternatif yöntemlere yönelmenin doğurabileceği riskleri değerlendirdi. Ertürk, şu uyarıda bulundu:“Sistemik kanser tedavilerinin yerine geçebilecek, bilimsel olarak kanıtlanmış herhangi bir alternatif tedavi bulunmamaktadır.

Alternatif tedavi yaklaşımlarının gündeme gelmesi, hastaların etkili tedavilere geç ulaşmasına neden olabilmektedir. Ne yazık ki bu durum, hastaların mağduriyet yaşamasına, etkin tedavilerden yararlanamamasına ve tedavi süreçlerinin gecikmesine yol açmaktadır.” Günümüzde klinik araştırmalarla daha güçlü bilimsel kanıtlar elde edildiğini belirten Ertürk, tedavilerin etkinlik ve güvenliğinin bilimsel yöntemlerle değerlendirildiğini söyledi.

Ertürk, şöyle devam etti: “Özellikle kanser tedavisinde son yıllarda bilimsel gelişmeler sayesinde çok önemli aşamalar kaydedilmiştir. Geçmişte bazı kanser türlerinde hastalıksız sağkalım sürelerini beş yılın üzerine çıkarmak bile önemli bir başarı olarak değerlendirilirken bugün belirli hasta alt gruplarında çok daha uzun süreli sağkalım sonuçları elde edilebilmektedir.

Bu gelişmeler, bilimin ve ileri teknolojinin sağlık alanına sağladığı katkıların somut göstergeleridir. Ülkemizde de bu bilimsel gelişmeler doğrultusunda önemli çalışmalar yürütülmektedir. Alternatif tedaviye başvurmadan uzmanına gitmek gerekir.”