Salyangoz yiyor diye zehirsiz sanmayın: Mantar aldatmacaları ölüm getirebilir

Yağışlı havaların etkisiyle doğada daha sık görülmeye başlanan yabani mantarların tüketiminin ciddi sağlık sorunlarına ve ölüme yol açabileceği konusunda Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, uyarılarda bulundu.

Mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için halk arasında kullanılan geleneksel yöntemlerin bilimsel geçerliliği bulunmadığını belirten Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr.

Hamza Bozkır, yanlış teşhislerin ölümcül sonuçlara yol açabileceğine ve doğadan toplamak yerine kültür mantarı tüketmenin daha sağlıklı olabileceğini ifade etti.

“Tat veya koku testiyle toksin tespiti imkânsızdır”

Halk arasındaki yanlış inanışlara değinen Prof. Dr. Hamza Bozkır, “Böceklerin ve salyangozların tükettiği mantarlar da insanlar için ölümcül olabilir. Örneğin insanlar için ölümcül toksinler içeren Amanita phalloides gibi mantarları salyangozlar ve böcekler rahatlıkla tüketebilir.

Çünkü bu canlıların fizyolojileri insan metabolizmasından farklıdır. Mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararması da zehirli olduğunu göstermez. Bu durum, mantardaki bazı enzimlerin oksijenle teması sonucu gerçekleşen kimyasal bir reaksiyondur.

Tadı güzel veya kokusu hoş olan mantarlar da zehirli olabilir. Tat veya koku testiyle toksin tespiti yapmak imkânsızdır” dedi.

Zehirli mantar türlerine dikkat çekti

Sakarya ormanlarında karşılaşılabilecek zehirli mantar türleri hakkında bilgi veren Bozkır, “Amanita phalloides (evcikkıran), Türkiye’de mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin çok büyük bir kısmından sorumludur. Genellikle meşe ve kestane ormanlarında yetişir.

Şapka rengi zeytin yeşilinden sarıya kadar değişebilir ve yenilebilir bazı mantar türleriyle karıştırılabilir. Amanita muscaria (sinek mantarı), kırmızı şapkası üzerindeki beyaz beneklerle tanınır ve halüsinojenik, nörotoksik bileşikler içerir.

Omphalotus olearius (yalancı kızılağaç mantarı) ise ağaç kökleri ve odun kalıntıları çevresinde öbekler hâlinde yetişir. Rengi nedeniyle yenilebilir bazı mantarlarla karıştırılabilen bu tür, tüketildiğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir” ifadelerini kullandı.

Görünüşüne aldanılmamalı

Mantarların şekilsel benzerliklerinin yanlış teşhislere neden olabildiğini ve geleneksel bilgilere aşırı güvenilmesinin risk oluşturduğunu anlatan Bozkır, “Mantarların doğru şekilde sınıflandırılması mikroskobik incelemeler, spor renkleri, lamel yapıları ve gerektiğinde kimyasal testler gerektiren uzmanlık alanıdır. Vatandaşların ‘benim dedem de bunu toplardı’ düşüncesiyle hareket etmesi, nesilden nesile aktarılan yanlış bilgilerin devam etmesine neden olabilir.

Ayrıca zehirlenme vakalarında tüketilen mantar türünün bilinmemesi veya ellerinde numune bulunmaması, hastanelerde doğru tedavinin uygulanmasını geciktirebilir” diye konuştu.

“Hiçbir lezzet insan hayatından daha değerli değildir”

Yabani mantar zehirlenmelerinin ağır sonuçlar doğurduğunu belirten Bozkır, “Gıda güvenliği açısından güvenirliği kesin olarak ortaya konulmamış her yabani mantar potansiyel bir toksik risk taşır. Amatör toplayıcılıkta ‘şüpheliyse at’ kuralı yerine ‘kesinlikle dokunma’ kuralı geçerli olmalıdır.

Yabani mantar zehirlenmelerinin telafisi çoğu zaman karaciğer veya böbrek nakli, hatta ölümle sonuçlanmaktadır. Hiçbir lezzet veya doğa aktivitesi insan hayatından daha değerli değildir. Mantar ihtiyacı doğadan toplanan ürünler yerine üretim standardı belli olan güvenilir satış noktalarından karşılanmalıdır” uyarısında bulundu.