Karabağ'ın Özgürlük Destanı: 8 Kasım Zafer Günü'nün Tarihi Anlamı

Güney Kafkasya'da 19. yüzyıldan bu yana süregelen gerilimlerin merkezinde yer alan Karabağ meselesi, Ermenistan'ın bölgedeki yayılmacı politikaları nedeniyle uzun yıllar boyunca Azerbaycan için büyük bir acı kaynağı olmuştur. Özellikle Sovyetler Birliği'nin yıkılış sürecinde Azerbaycan'ın yaşadığı iç karışıklıkları fırsat bilen Ermeni güçleri, toprakların yüzde 20'sini işgal ederek bir milyondan fazla sivilin yerinden edilmesine yol açmıştır.

Dr. Öğr. Üyesi Aynur Beşkonak'ın analizlerine göre, bu süreçte yaşanan katliamlar ve zorunlu göçler, Azerbaycan halkının vatan topraklarını geri alma kararlılığını besleyen temel unsurlar haline gelmiştir. İşgalin yarattığı huzursuzluk, 27 Eylül 2020 tarihinde Ermenistan ordusunun sivil yerleşim yerlerini hedef almasıyla yeni bir safhaya evrilmiştir.

Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 'Demir Yumruk' olarak adlandırdığı ve 44 gün süren karşı taarruz, Azerbaycan ordusunun kararlı ilerleyişiyle bölgedeki dengeleri kökten değiştirmiştir. Stratejik öneme sahip Şuşa'nın 8 Kasım'da kurtarılması, Ermeni kuvvetlerinin direnişini tamamen kırarak savaşın kaderini belirleyen en kritik eşik olmuştur.

Zaferin ardından Azerbaycan yönetimi, 2 Aralık 2020 tarihinde aldığı bir kararla 10 Kasım olarak belirlediği Zafer Bayramı tarihini, Mustafa Kemal Atatürk'ün vefat yıl dönümü olması sebebiyle 8 Kasım olarak güncellemiştir. Bu hassasiyet, iki ülke arasındaki kardeşlik bağlarının derinliğini bir kez daha ortaya koymuştur.

10 Aralık 2020'de Bakü'de düzenlenen görkemli törenle kutlanan bu zafer, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yan yana duruşuyla dünyaya güçlü bir birlik mesajı olarak yansımıştır. Askeri başarının ardından diplomatik süreçler ve müttefiklik ilişkileri hız kazanmıştır.

15 Haziran 2021 tarihinde imzalanan Şuşa Beyannamesi, Azerbaycan ve Türkiye arasındaki ilişkileri stratejik müttefiklik seviyesine yükselterek bölgedeki istikrarı kalıcı hale getirmeyi hedeflemiştir. Ancak Ermeni güçlerinin devam eden provokasyonları, Azerbaycan'ın bölgedeki egemenliğini tam anlamıyla tesis etmesi için yeni adımlar atmasını zorunlu kılmıştır.

Bu kapsamda, 19 Eylül 2023 tarihinde Azerbaycan Savunma Bakanlığı tarafından başlatılan ve sadece 24 saat süren antiterör operasyonu, Hankendi, Hocalı, Hocavend ve Ağdere şehirlerinin kontrol altına alınmasıyla sonuçlanmıştır. Bu operasyon sayesinde bölgede anayasal düzen tam anlamıyla sağlanmış ve 30 yıllık işgal süreci nihayete erdirilmiştir.

Bugün Azerbaycan, 8 Kasım Zafer Günü vesilesiyle bu şanlı mücadeleyi ve özgürlük yolunda can veren kahramanlarını büyük bir saygı ve minnetle anmaktadır.