Arakan Soykırımına TarihÎ Karar
- Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım işlediğine hükmederek mağdurların zararlarının tazmin edilmesi gerektiğine karar verdi
Birleşmiş Milletlerin (BM) en yüksek yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara (Rohingya) yönelik soykırım işlediğine karar verdi. Hollanda'nın Lahey kentindeki Barış Sarayı'nda açıklanan tarihi kararla Myanmar, 1948 Soykırım Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal etmekten sorumlu tutuldu.
Divan, Myanmar'ın soykırım mağdurlarının uğradığı zararları gidermesi ve tazmin etmesi gerektiğine hükmetti. TARİHTE BİR İLK: MYANMAR SOYKIRIMDAN SORUMLU TUTULDU Uluslararası Adalet Divanı Başkanı Yuji Iwasawa tarafından açıklanan kararda, 15 yargıçtan 9'unun oyuyla Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediği sonucuna varıldı.
Böylece UAD, tarihinde ilk kez bir devleti doğrudan soykırım işlemekten sorumlu tutmuş oldu. Divan, Myanmar güvenlik güçlerinin 2017 yılında Arakan eyaletinin kuzeyinde gerçekleştirdiği operasyonların, Rohingya toplumunun önemli bir bölümünü yok etme kastı taşıdığını tespit etti.
MAĞDURLARIN ZARARLARI TAZMİN EDİLECEK Mahkeme kararında, Myanmar'ın soykırım nedeniyle ortaya çıkan zararların giderilmesini sağlaması gerektiği belirtildi. Bu kapsamda yerinden edilen Arakanlı Müslümanların güvenli şekilde evlerine dönebilmeleri, kaybettikleri mülklerin iade edilmesi veya zararlarının karşılanması ve mağdurlara fiziksel ve psikolojik rehabilitasyon imkânı sunulması gerektiği ifade edildi.
Kararda belirli bir parasal tazminat tutarı açıklanmadı. 10 BİN KİŞİNİN ÖLDÜRÜLDÜĞÜ TESPİT EDİLDİ Divan, Myanmar ordusunun 2017 yılında gerçekleştirdiği operasyonlar sırasında yaklaşık 10 bin Arakanlı Müslümanın öldürüldüğünün delillerle ortaya konulduğunu bildirdi.
Myanmar güvenlik güçlerinin sivilleri hedef aldığını, yaygın cinsel şiddet uyguladığını ve kaçmaya çalışan insanlara saldırdığını belirten Mahkeme, çocuklara yönelik ağır şiddet eylemlerinin de yaşandığını tespit etti. Ayrıca Arakanlı Müslümanlara ait köylerin yaklaşık yüzde 40'ının yıkıldığı, bazı yerleşim alanlarına başka toplulukların yerleştirildiği kaydedildi.
YÜZ BİNLERCE ARAKANLI MÜSLÜMAN ÜLKESİNİ TERK ETMİŞTİ Myanmar ordusu, Ağustos 2017'de Arakan eyaletinin kuzeyinde geniş çaplı askerî operasyonlar başlatmıştı. Operasyonlar sırasında yaşanan katliamlar, cinsel saldırılar ve köylerin yakılması nedeniyle 700 binden fazla Arakanlı Müslüman, komşu Bangladeş'e sığınmak zorunda kalmıştı.
Myanmar yönetimi ise operasyonların silahlı gruplara karşı yürütüldüğünü savunarak soykırım suçlamalarını reddetmişti. Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar'ın bu savunmasını kabul etmedi. 7 YILLIK DAVADA KARAR ÇIKTI Gambiya, İslam İşbirliği Teşkilatının (İİT) desteğiyle 11 Kasım 2019'da Myanmar aleyhine Uluslararası Adalet Divanında dava açmıştı.
Davada, Myanmar'ın 1948 tarihli Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'ni ihlal ettiği ileri sürülmüş, mağdurlar için tazminat ve güvenli geri dönüş talep edilmişti. Yaklaşık 7 yıl süren yargılamanın ardından açıklanan nihai karar, Arakanlı Müslümanlara yönelik suçların uluslararası hukuk açısından değerlendirilmesinde tarihi bir dönüm noktası oldu.
Uluslararası Adalet Divanının kararları taraf devletler için bağlayıcı nitelik taşıyor. Ancak kararın uygulanması ve mağdurlara yönelik tazmin mekanizmasının nasıl işletileceği ayrı bir süreç gerektiriyor. AF ÖRGÜTÜNDEN İSRAİL VURGUSU: SOYKIRIM KARARI GAZZE DAVASI İÇİN DE ÖNEMLİ Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), Uluslararası Adalet Divanının (UAD) Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım işlediğine hükmetmesini tarihi bir karar olarak değerlendirdi.
Örgüt, mahkemenin soykırım kastına ilişkin tespitlerinin, Güney Afrika'nın İsrail'e karşı Gazze'deki Filistinlilere yönelik soykırım iddiasıyla açtığı dava açısından da önem taşıdığını belirtti. Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnes Callamard, kararı Arakanlı Müslümanlar için önemli bir adalet anı olarak nitelendirdi.
Callamard, "Soykırım. UAD'nin tartışmaya yer bırakmayan tespiti budur. Yıllarca süren inkâr, cezasızlık ve gerçeğin bastırılmasının ardından bu karar, Rohingyalara karşı işlenen vahşetin tarihi ve yetkili bir makam tarafından tanınması, hayatta kalanlar, mağdurlar ve aileleri için nadir bir adalet anıdır" ifadelerini kullandı.
"SOYKIRIM KASTI ASKERİ HEDEFLERLE BİR ARADA BULUNABİLİR" UAD'nin kararında soykırım kastına ilişkin yaptığı hukuki değerlendirmenin devam eden diğer davalar için de önem taşıdığını vurgulayan Callamard, özellikle İsrail'in Gazze'deki eylemlerine ilişkin davaya dikkat çekti. Callamard, "Mahkemenin soykırım kastının askeri hedefler dahil diğer amaçlarla bir arada bulunabileceğine ilişkin açıklaması, Güney Afrika'nın Gazze'deki Filistinlilere yönelik soykırım iddiasıyla İsrail'e karşı açtığı dava gibi UAD'de görülmekte olan diğer davalar açısından özellikle önemlidir" dedi.
Bu değerlendirmeyle Af Örgütü, bir devletin askerî hedefler ileri sürmesinin, eylemlerinde soykırım kastının bulunup bulunmadığının ayrıca değerlendirilmesine engel olmadığını vurguladı. MYANMAR'A KÜRESEL SİLAH AMBARGOSU ÇAĞRISI Myanmar'ın yıllardır Arakanlı Müslümanları vatandaşlık haklarından mahrum bıraktığını, ayrımcılık ve şiddete maruz bıraktığını belirten Callamard, uluslararası topluma harekete geçme çağrısında bulundu.
Callamard, "Hükümetler, Myanmar'a her türlü silah, güvenlik ve gözetim ekipmanı ile askeri ve güvenlik yardımının transferini durdurmalıdır" ifadelerini kullandı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine de seslenen Callamard, Myanmar'a küresel silah ambargosu uygulanmasını ve ülkedeki durumun Uluslararası Ceza Mahkemesine sevk edilmesini istedi.
"ARAKANLI MÜSLÜMANLARIN TAM TAZMİNAT HAKKI VAR" Uluslararası Af Örgütü, Myanmar'ın UAD kararına derhal uyması gerektiğini belirterek mağdurların uğradıkları zararların giderilmesinin önemine dikkat çekti. Callamard, Arakanlı Müslümanların tam ve etkili tazminat hakkına sahip olduğunu vurgularken insani yardım, yeniden yerleştirme imkânları ve uluslararası hesap verebilirlik mekanizmaları için siyasi ve mali destek sağlanması çağrısında bulundu.
UAD kararının uygulanmamasının cezasızlık döngüsünü sürdürebileceği uyarısında bulunan Callamard, Myanmar'da geçmişte ve günümüzde işlendiği öne sürülen savaş suçları, apartheid ve insanlığa karşı suçların da etkili biçimde soruşturulmasını istedi. Af Örgütü Genel Sekreteri, kararın Myanmar'da uzun süredir beklenen hesap verebilirlik sürecinin başlangıcı olmasını umut ettiklerini ifade etti.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Asayiş
Yayın: 19 Kasım 2026 12:34 · Kaynak: turkiyegazetesi.com.tr