AB'nin stratejik uyum şartı Türkiye'nin üyelik sürecinde yeni bir eşiğe işaret ediyor

· 2 dk 2 AB'nin stratejik uyum şartı Türkiye'nin üyelik sürecinde yeni bir eşiğe işaret ediyor SONAR anketinde'38 yıldır ilk defa' ifadesi: Tablonun anlamı henüz net değil Avrupa Birliği'nin son genişleme belgelerinde stratejik uyum şartı giderek daha belirgin bir koşul haline geliyor. Türkiye'nin de dahil olduğu aday ve potansiyel aday ülkeler için bu uyum, üyelik sürecinin siyasi eşiğini yükseltme riski taşıyor.

Gelinen noktada tartışmanın odağı, stratejik uyumun Türkiye açısından AB üyeliğinin önünde yeni ve bağımsız bir engel mi, yoksa mevcut siyasi kriterlerin yeniden paketlenmesi mi olduğu.

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının ardından AB, genişleme politikasını güvenlik ve jeopolitik boyutuyla yeniden tanımladı. Bu çerçevede aday ülkelerden AB'nin Ortak Dış ve Güvenlik Politikası (CFSP) kararlarına ve ortak pozisyonlarına uyum beklenir hale geldi.

Stratejik uyum, aday ülkenin AB ile aynı çizgide hareket etmesini, özellikle yaptırımlar ve bölgesel krizler konusunda ortak tavır almasını içeriyor. AB Komisyonu'nun yıllık genişleme raporlarında bu başlık son yıllarda daha sık ve daha sert bir dile işleniyor.

Türkiye AB ile tam üyelik müzakerelerini 2005'te açmış, ancak süreç uzun süredir fiilen durmuş durumda. Stratejik uyum koşulunun güçlendirilmesi, Türkiye'nin üyelik dosyasına yeni bir bariyer eklemekten ziyade, mevcut siyasi kriterlerin daha sıkı bir çerçeveye alınması anlamına geliyor.

Türkiye'nin Rusya ile enerji ve ticaret ilişkileri, bölgesel konulardaki bağımsız pozisyonu ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti meselesi, AB'nin beklentileriyle çatışan alanlar olarak öne çıkıyor. Bu alanlarda AB ile tam uyum, Ankara'nın dış politika özerkliğini daraltacak bir talep olarak değerlendiriliyor.

Uzman değerlendirmelerine göre stratejik uyum, Türkiye için "yeni" bir engel olmaktan çok, AB'nin zaten uyguladığı siyasi filtrelerin daha görünür ve ölçülebilir hale gelmesi. AB'nin aday ülkelere yönelik fon ve erişim mekanizmalarında stratejik uyumu şart koşması, Türkiye'yi doğrudan değil, dolaylı olarak etkiliyor; çünkü Türkiye bu mekanizmaların dışında kalmaya devam ediyor.

Asıl kırılma noktası, AB'nin stratejik uyumu üyeliğin "ön koşulu" olarak resmileştirmesi halinde Türkiye'nin müzakere sürecini yeniden canlandırma şansının daha da daralması olacak.

Sonuç olarak stratejik uyum talebi, Türkiye için yeni bir duvar değil, mevcut duvarın daha sağlam hale getirilmesi riski taşıyor. Türkiye'nin AB ile ilişkilerini yeniden canlandırması, bu uyum alanlarında ortak zemin bulmaktan geçecek; ancak tam uyum beklentisi, Ankara'nın kendi stratejik önceliklerini terk etmesini gerektirmiyor.