Plüton’un Ötesindeki Gizem Derinleşiyor: Güneş Sistemi’nde Yeni Bir Gezegen Adayı

Güneş Sistemi’nin dış bölgelerini inceleyen Vera C. Rubin Gözlemevi, Plüton’un ötesinde yeni bir gök cismi tespit etti. 2026 ED138 adı verilen cismin boyutlarına ilişkin ilk hesaplamalar, Güneş Sistemi’nin altıncı resmî cüce gezegeni olabileceğine işaret ediyor.

On yıl sürmesi planlanan gökyüzü araştırması kapsamında elde edilen verileri inceleyen bilim insanları, Neptün’ün yörüngesinin ötesinde daha önce tanımlanmamış büyük bir gök cismi belirledi.

Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Matthew Holman, keşfi 13 Ekim 2026 tarihinde, Rubin Gözlemevi’nin önceki aylarda topladığı verileri analiz ederken gerçekleştirdi. Araştırma sonuçları, 27 Ekim’de Uluslararası Astronomi Birliği’nin Küçük Gezegen Merkezi tarafından duyuruldu.

Geçici olarak 2026 ED138 adı verilen gök cismi, Güneş’ten yaklaşık 46 astronomik birim uzaklıkta bulunuyor. Bir astronomik birim, Dünya ile Güneş arasındaki ortalama 150 milyon kilometrelik mesafeyi ifade ediyor.

Karşılaştırma yapmak gerekirse Neptün, Güneş’e yaklaşık 30 astronomik birim uzaklıktayken Plüton’un ortalama uzaklığı 39,5 astronomik birim civarında.

ED138’in yörüngesi de Plüton’a benzer şekilde Güneş Sistemi’ndeki gezegenlerin genel yörünge düzlemine göre eğimli. Plüton’un yörüngesi yaklaşık 17 derecelik bir açıya sahipken yeni keşfedilen cismin yörünge eğikliği 24,4 derece olarak hesaplandı.

Araştırmacılar, bu durumun geçmişte Neptün ile yaşanan kütleçekimsel etkileşimlerden kaynaklanabileceğini değerlendiriyor.

Gök cisminin parlaklığı ve uzaklığından hareketle yapılan ilk hesaplamalar, çapının 600 ile 1.500 kilometre arasında olabileceğini gösteriyor. Plüton’un çapı ise yaklaşık 2.377 kilometre.

Araştırmayı gerçekleştiren Matthew Holman, keşif karşısındaki ilk tepkisinin şaşkınlık olduğunu belirterek bu büyüklükteki cisimlerin son derece nadir görüldüğünü söyledi. Holman, sonuçları gördükten sonra ölçümlerde veya kullandığı yazılımda hata bulunup bulunmadığını kontrol ettiğini aktardı.

Güneş Sistemi’nde bugüne kadar Uluslararası Astronomi Birliği tarafından resmen tanınan beş cüce gezegen bulunuyor: Plüton, Ceres, Haumea, Makemake ve Eris.

Bunlardan Ceres, Mars ile Jüpiter arasındaki asteroit kuşağında yer alırken diğer dördü Neptün’ün ötesinde bulunuyor.

Gök bilimciler, Neptün ötesinde 6.000’den fazla gök cismi tespit etmiş durumda. Ancak bunların yalnızca küçük bir bölümü cüce gezegen adayı olarak değerlendiriliyor.

Bir gök cisminin cüce gezegen sınıfına girebilmesi için kendi kütleçekimi sayesinde yaklaşık küresel bir şekil oluşturabilecek büyüklüğe ve kütleye sahip olması gerekiyor.

Araştırmacılara göre ED138’in tahmin edilen çapı ve Neptün ötesindeki cisimlerin bilinen fiziksel özellikleri, bu koşulu karşılayabileceğini düşündürüyor.

Bununla birlikte kesin sınıflandırma için ek gözlemlere ihtiyaç duyuluyor. Özellikle kızılötesi ölçümler, gök cisminin yüzey özelliklerinin ve gerçek boyutlarının belirlenmesine yardımcı olacak.

Keşfin ayrıntıları, ABD’nin Washington eyaletindeki Spokane kentinde düzenlenen 58. Gezegen Bilimleri Bölümü Yıllık Toplantısı’nda (DPS) açıklandı.

Araştırma sonuçlarını Matthew Holman ile Washington Üniversitesi öğretim üyesi ve Rubin Gözlemevi Güneş Sistemi araştırmaları baş bilim insanı Mario Jurić sundu.

Holman, ED138’in cüce gezegen olduğunun doğrulanması durumunda Güneş Sistemi’ndeki az sayıdaki resmen tanınan cüce gezegen arasına katılacağını belirtti.

Vera C. Rubin Gözlemevi’nin önümüzdeki on yıl boyunca güney gökyüzünü tekrar tekrar görüntülemesi planlanıyor. Bu çalışmalar sayesinde önceki gözlem programlarının yeterince inceleyemediği bölgelerde bulunan başka gök cisimlerinin de keşfedilmesi hedefleniyor.

Araştırmacılar, ED138’in yalnızca ilk örneklerden biri olabileceğini ve yeni gözlem verilerinin Güneş Sistemi’nin dış bölgelerinde henüz bilinmeyen başka cüce gezegen adaylarını ortaya çıkarabileceğini değerlendiriyor.

: Güneş Sistemi’ndeki En Tuhaf 10 Uydu

1992 yılında Bursa'da doğdum. Radyo, Sinema ve Televizyon Bölümü mezunuyum. Filmler, kitaplar hakkında inceleme ve görüş yazıları yazıyorum. Tanpınar'ı seviyorum.