Zorlu’dan Rusya’nın TDT üyeliği önerisine yanıt: Gözlemcilik için dil şartı var

TDT'nin gözlemci üyelik statüsü için belirli dil kriterleri bulunduğunu hatırlatan Zorlu, "Gözlemci üyelik için yalnızca Türk dillerinden veya akraba dillerden birini devlet dili veya resmi dil yani herhangi bir bölgesinde değil tüm ülke sathında resmi yazışma dili olarak kabul etmiş devletler, TDT'de gözlemcilik statüsü için başvuruda bulunabilir." ifadelerini kullandı. Zorlu, Türk Devletleri Teşkilatı'nın 13.

Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in Rusya'nın teşkilata gözlemci olarak katılması önerisini ve Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov'un konuya ilişkin olumlu açıklamalarını değerlendirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde Ankara'da düzenlenen zirvenin önemli bir dönüm noktası olduğunu belirten Zorlu, organizasyonun teması, sembolleri ve 163 maddelik Ankara Bildirisi ile kapsamlı bir programa dönüştüğünü söyledi.

Ankara Bildirisi'nde ekonomi, siyaset, dış politika, kültür ve sosyal ilişkiler başta olmak üzere birçok alanda kararların alındığını aktaran Zorlu, Türkiye'nin dönem başkanlığını üstlenmesinin de önemli bir gelişme olduğunu kaydetti. Zorlu, "Biz bu dönem başkanlığımızda alınan bu kararların takibini yapacağız.

2027 yılı Türk dünyasının çok daha fazla konuşulduğu, devlet kurumlarımızca çok daha fazla irdelendiği bir yıl olacaktır." diye konuştu. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bulunan Beştepe Millet Ormanı'nda kurulan Medeniyet Parkı'nın da gelecek kuşaklara yönelik güçlü bir mesaj taşıdığını ifade eden Zorlu, parkın girişinde Ahlat mezar taşlarının, çıkışında ise 16 Türk Devleti bayrağının altında Bilge Kağan, Tonyukuk ve Kül Tigin yazıtlarının birebir örneklerinin bulunduğunu hatırlattı.

Zorlu, Türk dünyası liderlerinin parkta bir araya gelerek verdiği fotoğrafın, ortak tarih ve gelecek hedefleri bakımından anlamlı olduğunu dile getirdi. RUSYA'NIN TDT'YE İLGİSİ VE KÜLTÜREL BAĞLARKazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'in Rusya'nın TDT'ye gözlemci üye olarak katılması önerisi ile Kremlin'den gelen olumlu açıklamaları hassas bir konu olarak nitelendiren Zorlu, Türk Devletleri Teşkilatı'na yönelik uluslararası ilginin giderek arttığını belirtti.

Orta Koridor'un önem kazanmasıyla Türk devletlerinin Doğu-Batı hattındaki stratejik konumunun daha fazla dikkat çektiğini kaydeden Zorlu, farklı ülkelerin teşkilatla diyalog ve işbirliği kurma isteğinin yükseldiğini söyledi. Zirveden bir gün önce üye ülke liderlerinin katılımıyla düzenlenen resmi akşam yemeğini bu ilginin örneklerinden biri olarak gösteren Zorlu, ABD Başkanı Donald Trump'ın zirve dolayısıyla gerçekleştirdiği tebrik telefonuna ve Rusya'nın yaklaşımına da işaret etti.

Zorlu, Rusya Federasyonu'nda tarihsel ve etnik bağların bulunduğu milyonlarca insanın yaşadığını belirterek, Tataristan, Başkurdistan ve Yakutistan başta olmak üzere pek çok bölgede Türk dünyasıyla güçlü kültürel ilişkiler bulunduğunu ifade etti. Bu nedenle Rusya ile kültürel diyaloğun doğal olduğunu vurguladı.

TDT GÖZLEMCİLİĞİ İÇİN RESMİ DİL KRİTERİTürk Devletleri Teşkilatı'nın ortak dil, tarih, kültür ve gönüllülük temelinde bağımsız Türk devletleri arasında oluşturulmuş bir işbirliği mekanizması olduğunu belirten Zorlu, teşkilatın kuruluş ilkeleri ile Nahçıvan Antlaşması'nda yer alan resmi üyelik şartlarının açık olduğunu söyledi. İstanbul'da 2021 yılında gerçekleştirilen Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi Devlet Başkanları 8.

Zirvesi'nde gözlemcilik statüsüne ilişkin kabul edilen tüzüğün de belirli bir dil koşulu içerdiğini hatırlatan Zorlu, şu değerlendirmede bulundu:"Buna göre gözlemci üyelik için yalnızca Türk dillerinden veya akraba dillerden birini devlet dili veya resmi dil yani herhangi bir bölgesinde değil tüm ülke sathında resmi yazışma dili olarak kabul etmiş devletler, TDT'de gözlemcilik statüsü için başvuruda bulunabilir. Bu kategorinin dışında kalan üçüncü ülkelerle Teşkilat arasında karşılıklı menfaatler temelinde esnek bir işbirliği tesis etmesi de amaçlanmıştır.

Bununla ilgili geçtiğimiz sene TDT Plus işbirliği modeli benimsenmiştir."Zorlu, Ankara Zirvesi'nde Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'in gündeme getirdiği TDT Plus modeli çerçevesinde, üye ülkelerin onaylayacağı üçüncü ülkelerle Dışişleri Bakanları veya devlet başkanları düzeyinde toplantılar yapılabileceğini belirtti. Böyle bir buluşmanın gerçekleştirilebilmesi için tüm üyelerin ortak kararının gerektiğini vurguladı.

TDT Plus modelinin üçüncü ülkelerle daha esnek bir işbirliği zemini oluşturmayı amaçladığını kaydeden Zorlu, "Bu tür bir talebin gündeme gelmesi halinde, konu tüm üye devletlerin onayıyla, teşkilatın stratejik hedefleri ve Türk dünyasının ortak menfaatleri göz önünde bulundurularak mutlaka uygun şekilde değerlendirilecektir." dedi. ZORLU'DAN TÜRKSOY İÇİN İŞBİRLİĞİ ÇAĞRISIKürşad Zorlu, Rusya ile kültürel ilişkilerin geliştirilmesi kapsamında TÜRKSOY'un yeniden etkin hale getirilmesine yönelik bir öneri de sundu.

Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) ve Türk Akademisi gibi ilişkili uluslararası kuruluşların bulunduğunu hatırlatan Zorlu, 1993 yılında kurulan TÜRKSOY'un kültür alanındaki en geniş ve dinamik işbirliği platformlarından biri olduğunu ifade etti. Rusya Federasyonu'na bağlı Altay, Tuva, Çuvaş, Başkurt, Yakut ve Tataristan'ın TÜRKSOY'da gözlemci üyeliğinin bulunduğunu belirten Zorlu, ancak Rusya'nın 2015 yılında aldığı kararın ardından bu cumhuriyetlerin kuruluşla işbirliğinin fiilen durdurulduğunu aktardı.

O tarihten bu yana karşılıklı toplantı ve faaliyetlerin gerçekleştirilmediğine dikkati çeken Zorlu, sözlerini şöyle tamamladı:"Bizim TDT çatısı altında, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) ve Türk Akademisi gibi ilişkili uluslararası kuruluşlarımız bulunmaktadır. Özellikle 1993'te kurulan TÜRKSOY, kültürel sahada en geniş ve en dinamik işbirliği yaptığımız kuruluşumuzdur.

Bu kuruluşa Rusya Federasyonu bünyesindeki Altay, Tuva, Çuvaş, Başkurt, Yakut ve Tataristan gözlemci üyedir. Ancak 2015'te Rusya Federasyonu'nun aldığı bir kararla, söz konusu cumhuriyetlerin TÜRKSOY'la olan işbirlikleri fiili olarak dondurulmuştur.

O günden bu yana karşılıklı olarak hiçbir toplantı ya da faaliyet gerçekleştirilememektedir. Şimdi ben diyorum ki, gelin TÜRKSOY'daki bu donmuş durumu yeniden değerlendirelim ve iki tarafın en güçlü ortaklıklarından olan kültürel işbirliğine yeniden hayat verelim."