Uzmanlardan Stres Kırığı Uyarısı: Kemiklere Aşırı Yüklenme Gizli Tehlike Oluşturuyor

Klasik kemik kırıkları genellikle düşme, trafik kazası veya şiddetli bir darbe sonucu kemik bütünlüğünün aniden bozulmasıyla oluşurken, stres kırıkları, halk arasında bilinen adıyla zorlanma kırıkları, ani bir travma olmadan meydana geliyor. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op.

Dr. Harun Kütahya, bu durumun kemiğe aşırı yüklenilmesi ve tekrarlayan zorlanmalar nedeniyle zamanla hücresel düzeyde yıpranması sonucu oluşan mikroskobik, kılcal çatlaklar olduğunu belirtti.

KEMİKLER KAPASİTELERİNİ AŞAN BASKIYA MARUZ KALDIĞINDA GİZLİ TEHLİKEYLE KARŞI KARŞIYA KALIYOR Kemiklerin kapasitelerini aşan bir baskıya maruz kaldığında gizli tehlikeyle karşı karşıya kaldığını belirten Medicana Konya Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr.

Harun Kütahya, bu durum sonucunda stres kırığının meydana geldiğini ifade etti. Dr. Kütahya, bir binanın kolonlarında zamanla oluşan ve gözle görülmeyen ince çatlaklar gibi kemiklerin de kapasitelerini aşan bir baskıya maruz kaldığında bu gizli tehlikeyle karşı karşıya kaldığının altını çizdi.

KEMİKTEKİ HÜCRESEL SAVAŞ Kemiklerin cansız yapılar olmadığını, aksine sürekli kendilerini yenileyen canlı dokular olduğunu belirten Op. Dr. Harun Kütahya, bu yenilenme sürecinde iki temel hücre grubunun rol oynadığını söyledi.

Kemiği yıkan osteoklastlar ve yeni kemik dokusu üreten osteoblastlar olduğunu ifade eden Dr. Kütahya,

"Yoğun fiziksel aktivite veya mekanik stres arttığında, vücut doğal olarak kemik yıkımını hızlandırır. Normal şartlarda bu yıkımı, yeni kemik yapımı takip eder. Ancak kemiğe binen yükün sıklığı ve şiddeti çok yüksek olduğunda, yıkım hızı yapım hızını aşar.

Sonuç olarak kemiğin mikromimarisi zayıflar, kemikte mikro-çatlaklar birikir ve süreç stres kırığı ile sonuçlanır" dedi. STRES KIRIKLARI İKİYE AYRILIYOR Stres kırıklarının altta yatan nedene göre tıbbi olarak ikiye ayrıldığını belirten Dr.

Kütahya, bunlardan ilkinin yorgunluk kırıkları olduğunu söyledi. Anormal derecede yüksek mekanik stresin sağlıklı bir kemiğe uygulanmasıyla oluşan yorgunluk kırıklarının genellikle sporcularda, dansçılarda ve askerlerde görüldüğünü ifade eden Dr.

Kütahya, diğerinin ise yetmezlik kırıkları olduğunu kaydetti. Normal düzeydeki günlük yüklerin, kemik erimesi veya D vitamini eksikliği gibi nedenlerle mineral yapısı zayıflamış bir kemiğe uygulanmasıyla oluştuğunu belirtti.

STRES KIRIKLARININ OLUŞUMUNDA RİSK FAKTÖRLERİ Stres kırıklarının oluşumuna neden olan risk faktörlerine değinen Op. Dr. Harun Kütahya, antrenman yoğunluğunun birden artırılmasının sakıncalı olduğunu vurguladı. Spor yapmaya yeni başlayanların veya profesyonellerin aniden daha ağır, uzun veya sık çalışmasının risk oluşturduğunu belirten Dr.

Kütahya, yanlış ayakkabı tercihinin ve spor için sert zeminlerin seçilmesinin uygun olmadığını söyledi. Darbe emici özelliği kaybolmuş ayakkabılarla beton veya asfalt gibi esnek olmayan zeminlerde uzun süre koşmanın sakıncalı olduğunu ifade eden Dr.

Kütahya, düz tabanlık veya yüksek ayak kemerine sahip olmanın yük dağılımını bozarak riski artırdığını kaydetti. Bu rahatsızlığın biyomekanik yük aktarımının merkezinde olan alt ekstremitede, özellikle kaval kemiğinde ve ayak tarak kemiklerinde sıklıkla görüldüğünü dile getirdi.

STRES KIRIĞININ BELİRTİLERİ BASİT KAS AĞRISINDAN NASIL AYIRT EDİLİR Stres kırığının belirtileri kadar basit kas ağrısından nasıl ayırt edileceğinin de önemli olduğunu belirten Op. Dr. Harun Kütahya,

"Stres kırığının en tipik belirtisi, aktivite sırasında başlayan ve dinlenince geçen ağrıdır. İlk başlarda sadece uzun yürüyüşlerde veya belirli şartlarda hissedilen hafif bir sızı, önlem alınmadığında günlük yürüyüşleri bile imkansız hale getirebilir.

Ağrının olduğu bölgeye elle bastırıldığında noktasal bir hassasiyet ve hafif bir şişlik fark edilir. Klasik kırıklar gibi ani ve şiddetli bir morarma genellikle görülmez, bu yüzden hastalar durumu sıklıkla basit bir kas ağrısı sanarak ihmal edebilir" dedi.

GEÇMEYEN AĞRILARDA UZMANA BAŞVURULMALI Geçmeyen bacak veya ayak ağrılarında mutlaka bir ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulması gerektiğini vurgulayan Dr. Kütahya, stres kırıklarının erken evresinde radyolojik olarak gizli bir dönem olduğunu söyledi.

Semptomların başlamasından sonraki ilk 2-3 hafta boyunca çekilen normal röntgen filmlerinin tamamen normal sonuç verebileceğini belirten Dr. Kütahya, bu evrede kesin teşhis koyabilmek ve kortikal çatlaktan bile önce gelişen kemik iliği ödemini görebilmek için altın standart inceleme yönteminin MRG olduğunu ifade etti.

TEDAVİDE EN ÖNEMLİ İLAÇ BİYOMEKANİK İSTİRAHAT Stres kırıklarının tedavisinde ekseriyetle cerrahi müdahaleye gerek duyulmadığını, en temel tedavinin kemiğe yük binmesini engellemek ve ona biyolojik olarak kendini tamir etmesi için zaman tanımak olduğunu anlatan Op. Dr. Harun Kütahya,

"İstirahat ve aktivite modifikasyonu yapmak, yani ağrıya neden olan aktivitelere 4 ila 6 hafta ara verilmelidir. Bu süreçte kemiğe yük bindirmeyen yüzme gibi sporlar tercih edilebilir. Kırığın yerine göre, doktorunuz o bölgeyi koruyacak özel yürüme botları veya yükü azaltmak için koltuk değneği önerebilir.

Ağrı ve ödemi azaltmak için doktor kontrolünde ilaçlar kullanılabilir. Kemik iyileşmesini hızlandırmak adına D vitamini ve kalsiyum değerleri kontrol edilerek eksiklikler giderilmelidir. Son olarak nadir de olsa cerrahi müdahale gerçekleştirilebilir.

Femur boynu veya naviküler kemik gibi kanlanması zayıf ve yüksek riskli bölgelerdeki stres kırıklarında, kırığın ayrışmasını ve kaynamamasını önlemek amacıyla cerrahi sabitleme gerekebilir" diye konuştu. STRES KIRIĞINDAN KORUNMAK İÇİN ALTIN KURALLAR Stres kırığından korunmak için birkaç önemli hususa dikkat etmenin çok önemli olduğunu ifade eden Op.

Dr. Harun Kütahya, "Kademeli artış yapın. Yani egzersiz sürelerinizi ve yoğunluğunuzu haftalık olarak yüzde 10'dan fazla artırmayın. Doğru ekipman seçin. Ayak yapınıza uygun, darbe emici özelliği yüksek ayakkabılar tercih edin ve eskiyen spor ayakkabılarınızı zamanında değiştirin.

Vücudunuzu dinleyin. Ağrı, vücudun bir imdat çağrısıdır. Ağrının üzerine giderek spor yapmaya devam etmek, küçük bir kılcal çatlağın tam ve ayrışmış bir kemik kırığına dönüşmesine yol açabilir. Hareket etmek sağlıktır ancak kontrollü ve bilinçli hareket etmek kemiklerinizin korunmasına yardımcı olacaktır" ifadelerini kullandı.