Çocuğumun Okulu Var, Peki Eğitimi Var mı?

Özel gereksinimli çocukların eğitim hakkı, bir sınıfın kapısını açmaktan çok daha fazlasıdır.

Bir anne olarak soruyorum.

Çocuğumun adı bir okulun kayıtlarında geçiyorsa, bu onun gerçekten eğitim aldığı anlamına mı geliyor?

Bir sınıfa yerleştirilmiş olması, ihtiyaçlarının karşılandığını mı gösteriyor?

Sabah evinden alınıp öğleden sonra geri getirilmesi, o günün eğitim açısından verimli geçtiğinin kanıtı mı?

Bu soruları yalnızca kendi çocuğum için sormuyorum.

Kocaeli'de yaşayan, özel gereksinimli çocuğunu her sabah umutla okula gönderen, gün boyunca telefonunun çalmasından endişe eden, küçücük bir gelişmeye dünyaları sığdıran bütün aileler adına soruyorum.

Çünkü özel eğitim, üzerinde güzel cümleler kurulacak bir sosyal sorumluluk başlığı değildir.

Bir çocuğun hayatıdır.

Bir ailenin geleceğidir.

Ve en önemlisi, anayasal bir eğitim hakkıdır.

Bir şehirde 256 özel eğitim sınıfı bulunması elbette kıymetlidir.

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile Millî Eğitim Bakanlığının iş birliğiyle özel eğitim sınıflarının donanım ve fiziki koşullarının iyileştirilmesi için çalışmalar yapılmış olması da önemlidir.

Fakat ben artık sayıların yanında başka şeyleri de konuşmamız gerektiğine inanıyorum.

Bu sınıflarda kaç çocuk gerçekten bireysel ihtiyacına uygun eğitim alıyor?

Kaç çocuğun gelişimi düzenli olarak takip ediliyor?

Kaç aile, çocuğunun hangi beceriyi kazandığını, hangi konuda desteğe ihtiyaç duyduğunu açıkça öğrenebiliyor?

Ve kaç öğretmen, ihtiyaç duyduğu uzmanlık desteğiyle, yeterli materyalle, sürdürülebilir çalışma koşullarında görev yapabiliyor?

Sınıf açmak önemli bir başlangıçtır.

Eylül ayında Kocaeli İl Millî Eğitim Müdürünün basına yansıyan açıklamasında, özel eğitim ve rehberlik alanlarında 1.268 öğretmen ihtiyacı bulunduğu belirtilmişti.

Bu rakam üzerinde uzun uzun düşünmek gerekiyor.

Çünkü öğretmen ihtiyacı dediğimiz şey yalnızca bir kadro meselesi değildir.

Bir çocuğun öğrenme sürecindeki devamlılıktır.

Bir öğretmenin çocuğu tanıyabilmesi, onunla güven ilişkisi kurabilmesi, gelişimini gözlemleyebilmesidir.

Özel eğitimde sürekliliğin ne kadar kıymetli olduğunu bu süreci yaşayan aileler çok iyi bilir.

Bir çocuğun öğretmenine alışması zaman alabilir.

Tam bir ilerleme kaydedilmişken yaşanan değişiklik, kimi çocuklar için yeniden uyum sağlama süreci anlamına gelebilir.

Bu nedenle özel eğitimde yalnızca öğretmen sayısını değil, alan uzmanlığını, mesleki desteği ve eğitimde devamlılığı da konuşmak zorundayız.

Bir başka mesele ise ulaşım.

Ekim ayının başında İzmit'teki özel eğitim uygulama okullarında öğrenim gören çocukların servis ihalesindeki gecikme nedeniyle yaklaşık üç hafta okula erişemediğine ilişkin bir haber yayımlandı.

Haberde yaklaşık 150 öğrencinin etkilendiği ve velilerin servis araçlarının yetersizliğinden şikâyet ettiği aktarıldı. İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü ise ihale işlemlerinin tamamlandığını ve servislerin çalışmaya başladığını bildirdi.

Burada üzerinde durmak istediğim mesele çok açık.

Bir çocuğun eğitim hakkı, servis ihalesinin zamanlamasına bağlı kalmamalı.

Üç hafta, yetişkin bir insan için kısa görünebilir.

Ama yeni bir beceriyi öğrenmeye çalışan, düzenli tekrara ihtiyaç duyan, alışkanlıklarıyla güven duygusu geliştiren bir çocuk için üç hafta ne demektir?

O sürede kaybedilen eğitimin telafisi nasıl yapılır?

Bu sorunun cevabını aileler kadar eğitim yöneticilerinin de düşünmesi gerekiyor.

Peki ya konuşamayan çocuklar?

Beni en çok düşündüren meselelerden biri de bu.

Bir çocuk konuşamıyorsa, anlatacak bir şeyi olmadığı anlamına gelmez.

Susması, anlamadığı anlamına gelmez.

Gözleriyle, hareketleriyle, sesleriyle, davranışlarıyla, bazen yalnızca bir bakışıyla anlatmaya çalıştığı koca bir dünya olabilir.

Özel eğitimde bu dünyaya ulaşabilmek için yalnızca sabır yetmez.

Bilgi gerekir.

Doğru yöntem gerekir.

Çocuğun bireysel özelliklerini tanımak, davranışlarının ardındaki ihtiyacı anlamaya çalışmak gerekir.

Ben şu sorunun bütün özel eğitim kurumlarında daha fazla sorulmasını istiyorum:

Konuşamayan bir çocuğun sesini duyabilmek için ne yapıyoruz?

Bir diğer önemli konu güvenlik.

Özellikle kendisini sözlü olarak ifade edemeyen çocukların yaşadıkları bir olayı ailelerine anlatabilmesi her zaman mümkün olmayabilir.

Bu nedenle okulda güvenli ortam oluşturulması, personelin gerekli eğitimleri alması, yaşanan olayların şeffaf biçimde kayıt altına alınması ve ailelerin zamanında bilgilendirilmesi büyük önem taşıyor.

Geçmişte Kocaeli'nin farklı ilçelerinde özel gereksinimli çocukların okulda yaralandığına ilişkin aile şikâyetleri haber oldu.

Elbette her iddianın titizlikle araştırılması, hiç kimsenin peşinen suçlanmaması gerekir.

Ancak hiçbir ailenin çocuğunun güvenliği konusunda cevapsız sorularla baş başa bırakılmaması da gerekir.

Çünkü güven duygusu, eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır.

Burada öğretmenlerimize de ayrı bir parantez açmak istiyorum.

Çocuklarımızın küçücük ilerlemeleri için büyük emek veren, ailelerle birlikte sevinen, sabırla çalışan çok kıymetli eğitimcilerimiz var.

Onların emeğini görmemek haksızlık olur.

Fakat öğretmenlerden mucize beklerken onların hangi koşullarda çalıştığını da sormamız gerekiyor.

Yeterli materyalleri var mı?

Alanlarında düzenli mesleki destek alabiliyorlar mı?

Sınıfların fiziksel koşulları çocukların duyusal ve gelişimsel ihtiyaçlarına uygun mu?

Gerektiğinde rehberlik, psikolojik danışmanlık ve diğer uzmanlık alanlarıyla iş birliği kurulabiliyor mu?

Bir sistemin eksikliklerini konuşmak, o sistemin içinde emek veren herkesi suçlamak değildir.

Tam tersine, iyi işlerin çoğalabilmesi için ihtiyaçları görünür kılmaktır.

Ve şimdi ailelere dönmek istiyorum.

Sevgili anneler, babalar...

Çocuğunuzun okuldan geldiğinde çantasını açıp o gün ne yaptığını anlamaya çalıştığınız oldu mu?

Gelişimini öğrenmek istediğinizde yeterince açıklayıcı bilgi alabildiniz mi?

Çocuğunuzun ihtiyacının gerçekten anlaşıldığını hissettiniz mi?

Yoksa sesinizi duyurabilmek için sürekli bir kapıdan diğerine mi gittiniz?

Bunları soruyorum çünkü artık yalnızca kendi yaşadıklarımızı konuşmanın yeterli olmadığına inanıyorum.

Kocaeli'deki özel eğitim gerçeğini, o eğitimin içinde yaşayan insanların sözleriyle de anlamamız gerekiyor.

İzmit'te, Başiskele'de, Gebze'de, Darıca'da, Gölcük'te, Körfez'de ve diğer ilçelerimizde yaşayan ailelerin anlatacakları olduğunu biliyorum.

Öğretmenlerin de söyleyecekleri var.

Okul yöneticilerinin, uzmanların, servis görevlilerinin ve bu alanda çalışan sivil toplum kuruluşlarının da...

Bu yazıyı bir suçlama metni olarak değil, bir konuşma daveti olarak kaleme alıyorum.

Çünkü eksikleri konuşmadan çözüm üretemeyiz.

Başarılı uygulamaları paylaşmadan da iyi örnekleri çoğaltamayız.

Kocaeli İl Millî Eğitim Müdürlüğünü, ilçe millî eğitim müdürlüklerini, yerel yönetimleri ve ilgili bütün kurumları bu konuda ailelerle daha güçlü bir iletişim kurmaya davet ediyorum.

Öğretmen ihtiyacının güncel durumunu, servis hizmetlerinin sürdürülebilirliğini, sınıflardaki eğitim koşullarını ve bireyselleştirilmiş eğitim uygulamalarını hep birlikte konuşabilmeliyiz.

Üstelik bunu yalnızca 2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü'nde ya da 3 Aralık Dünya Engelliler Günü'nde değil, yılın her günü yapabilmeliyiz.

Çünkü çocuklarımızın ihtiyaçları bir takvim gününe sığmaz.

Şimdi söz sizde.

Nerede eksiklik görüyorsunuz?

Nelerin değişmesini istiyorsunuz?

İyi örnekleri de duyalım, sorunları da.

Yalnızca çocukların ve ailelerin mahremiyetini koruyarak, doğrulanmamış suçlamalardan kaçınarak konuşalım.

Ben de bu anlatılanları dinlemek, ortak sorunları görünür kılmak ve mümkünse ilgili kurumların yanıtlarıyla birlikte konuyu yeni yazılarda ele almak istiyorum.

Çünkü bu mesele yalnızca benim çocuğumun meselesi değil.

Sizin çocuğunuzun da meselesi.

Bugün henüz tanımadığımız bir çocuğun, yarın okula başlayacak bir başka evladın da meselesi.

Ve şuna bütün kalbimle inanıyorum:

Özel gereksinimli çocuklarımızın bizden beklediği ayrıcalık değil, ihtiyaçlarına uygun ve eşit koşullarda eğitim hakkıdır.

Onları yalnızca okula kaydetmekle görevimizi tamamlamış olmuyoruz.

Asıl sorumluluğumuz, o okulun kapısından girdiklerinde gerçekten öğrenebilmelerini, gelişebilmelerini, kendilerini ifade edebilmelerini ve güvende olabilmelerini sağlamak.

Çünkü her çocuğun bir okulu olabilir.

Ama her çocuğun gerçekten eğitim alabildiği bir Kocaeli'yi hep birlikte kurmak zorundayız.