Şanlıurfa'da başları kel doğan kuşların sırrı! 10 kilometre uzağa gidip geri dönüyorlar

Fırat Nehri kıyısındaki Birecik, dünyada nesli tehlike altında bulunan kelaynakların Türkiye'deki en önemli yaşam alanlarından birine ev sahipliği yapıyor. Kırmızı gagaları, tüysüz başları ve siyah tüyleriyle tanınan kuşlar, beslenmek için kilometrelerce uzaklaşabiliyor. Tek eşli yaşamaları ve yavaş üremeleri, türün korunmasını daha da önemli hale getiriyor.

Şanlıurfa'nın Birecik ilçesinde koruma altında bulunan kelaynaklar, beslenmek için 10-15 kilometre uzaklıktaki alanlara uçabiliyor. Tek eşli yaşayan ve başlarındaki tüyleri büyüdükçe kaybolan kuşlar, 1977 yılında kurulan üretme istasyonunda korunuyor.

Şanlıurfa'nın Birecik ilçesi, Fırat Nehri kıyısında yaşayan kelaynak kuşlarıyla Türkiye'nin önemli yaban hayatı alanları arasında bulunuyor.

Kırmızı ve uzun gagaları, tüysüz başları ve koyu renkli tüyleriyle tanınan kelaynaklar, yaşam biçimleriyle de diğer kuş türlerinden ayrılıyor.

Birecik'teki kelaynakların en dikkat çekici özelliklerinden biri, beslenmek amacıyla sabah saatlerinde gruplar halinde kilometrelerce uzaklığa uçmaları.

Her sabah kilometrelerce yol gidiyorlar

Kelaynaklar, doğal beslenme alanlarına ulaşmak için 10 ila 15 kilometrelik mesafeler kat edebiliyor.

Genellikle gruplar halinde hareket eden kuşlar, uzun ve kıvrık gagalarıyla toprakta böcek arıyor. Beslenmelerini tamamlayan kuşlar, yuvalarının bulunduğu kayalık alanlara geri dönüyor.

Sosyal yaşamlarıyla bilinen kelaynaklar, üreme döneminde kayalıkları ve kendileri için hazırlanan yuvaları kullanıyor.

Yavrularının başında önce tüy bulunuyor

Yetişkin kelaynakların başı ve yüzü tüysüz olmasına rağmen yavrular ilk çıktıklarında başlarında ve boğazlarında tüylere sahip oluyor.

Kuşlar büyüdükçe bu tüyler kayboluyor. Yetişkinlerin koyu renkli tüyleri ise güneş ışığının geliş açısına göre yeşil ve mor tonlarında parlayabiliyor.

Kelaynaklar tek eşli yaşamalarıyla da tanınıyor. Yavruların büyümesi ve kendi başlarına beslenebilir hale gelmesi birkaç ay sürüyor.

Birecik'te 1977 yılından beri korunuyorlar

Kelaynakların sayısı geçmişte binlerle ifade edilirken avcılık, beslenme alanlarının azalması ve tarım ilaçlarının kullanımı türü olumsuz etkiledi.

Özellikle 1950'li yıllarda kullanılan DDT içerikli ilaçların Birecik'teki kelaynak popülasyonuna büyük zarar verdiği kaydediliyor.

Orman Genel Müdürlüğü tarafından 1977 yılında Birecik Kelaynak Üretme ve Koruma İstasyonu kuruldu.

Koruma programı kapsamında kuşların üreme ve beslenme süreçleri takip ediliyor. İstasyondaki yarı yabani popülasyonun göç dönemlerinde kontrol altında tutulması, koruma uygulamalarının bir parçasını oluşturuyor.