ABD’de Hâkimin Kararına Chatgpt’nin Uydurduğu İçtihatlar Girdi

Oklahoma’da bir yargıcın hukuk araştırmasında ChatGPT’den yararlanmasının ardından kararına gerçekte var olmayan iki içtihat atfının girmesi, üretken yapay zekânın hukuk alanındaki “halüsinasyon” sorununu bu kez avukatların dilekçelerinden hâkim kararlarına taşıdı. Türkiye’de mevcut yargı etiği ilkeleri insan denetimini şart koşuyor; Avrupa Konseyi ise daha ileri giderek hâkimin YZ kullanımının kayda geçirilmesini, taraflara açıklanmasını ve YZ kaynaklı hukuk atıflarının doğrulanmasını istiyor. ABD’nin Oklahoma eyaletinde Bölge Yargıcı Lawrence Wheeler, hukuk araştırmasında ChatGPT kullandığını ve 2025’te verdiği bir karara yapay zekânın ürettiği, gerçekte bulunmayan en az iki içtihat atfının girdiğini kabul etti. Oklahoma Eyalet Soruşturma Bürosunun incelemesine konu olan olayda Wheeler, kararı ChatGPT’ye yazdırmadığını, metni kendisinin hazırladığını söyledi. Ancak yargıcın kararında yer verdiği Cummings v. Cimarron Elevator Co. ve Hawkins v. Linhart adlı iki davanın gerçekte mevcut olmadığı ortaya çıktı. Wheeler daha sonra söz konusu kararı kaldırdı. Karara karşı Oklahoma Yüksek Mahkemesine başvuran avukat da bunun ardından başvurusunu geri çekti. Olay, yalnızca YZ kullanımına ilişkin bir soruşturmadan ibaret değil. Wheeler hakkındaki incelemede jüri görüşmelerini gizlice dinlediği ve başka bir yargısal işlem konusunda uygunsuz davranışta bulunduğu yönündeki iddialar da araştırıldı. Dosyayı inceleyen Oklahoma Başsavcılığı cezai kovuşturmayı destekleyecek yeterli delil bulunmadığı sonucuna vardı. Ancak bu değerlendirme, yargısal etik ve disiplin bakımından dosyanın kapandığı anlamına gelmiyor. Oklahoma Yüksek Mahkemesi veya eyaletin yargısal disiplin mercileri ayrı işlem yapabiliyor. Sorun artık yalnız avukatların hatası değil Üretken YZ’nin gerçekte bulunmayan kararları, kanun hükümlerini veya akademik kaynakları gerçekmiş gibi üretmesi hukuk dünyasında yeni değil. 2023’ten bu yana ABD’de çok sayıda avukat, ChatGPT tarafından uydurulan kararları dilekçelerinde kullandığı için para cezasına veya mesleki yaptırıma uğradı. Oklahoma’nın kendisi de bu konuda birkaç ay önce açık kurallar benimsemişti. Eyalet Yüksek Mahkemesi 23 Mart 2026 tarihli kararında mahkemelerde üretken YZ kullanılmasını yasaklamadı; ancak kullanan kişinin sunduğu belgenin içeriği ve doğruluğundan tamamen sorumlu olduğunu belirtti. Mahkeme, YZ kullanımının ayrıca açıklanmasını ise zorunlu tutmadı. Oklahoma Ceza İstinaf Mahkemesi de şubat ayında üretken YZ ile hazırlanan bölümlerin doğruluğunun bir insan tarafından denetlenmesini zorunlu hale getirdi. Yanlışlığın dosyaya girmesi hâlinde belgenin kayıttan çıkarılmasından mahkemeye saygısızlık yaptırımına kadar sonuçlar öngörüldü.