Saat 5 düdüğü!

Aslında her fabrika bir hafıza ve bir anı taşır. Aynı SEKA, aynı Beykoz Ayakkabı Fabrikası gibi. İstanbul Boğazı’nın kuzeyinde, Beykoz Deresi’nin denizle buluştuğu noktada kurulan fabrikada üretilen ayakkabılar öyle sağlamdı ki eskitmenin imkânı yoktu.

Adeta babadan oğula yadigâr kalırdı o deri kunduralar. Günümüzde halen o ayakkabıları sapasağlam şekilde hatıra saklayanlar var. Bazı insanlar hala giydiğinde görenler çok şaşırıyor.

Ünlü marka Burberry sananlar bile oluyor. II. Mahmud döneminde, Osmanlı ordusunun modernleşme ihtiyacı için 1810 yılında kurulan “Dabakhane-i Klevhane-i Amire” ordunun çizme, palaska ve koşum takımı gibi teçhizat ihtiyaçlarını karşılıyordu.

Beykoz’a kurulma nedeni ise zengin su kaynakları ve boğaz üzerinden sağlanan lojistik avantajlar idi. 1842'de buharlı makinelerin getirilmesiyle fabrikasyon üretime geçildi.

Fabrikada üretilen deriler o kadar kaliteliydi ki, 1855 Paris Fuarı'nda ve 1877 Viyana Dünya Fuarı'nda altın madalya kazandı. 1912 yılından itibaren ise sivil halk için de kundura üretimine başlayan fabrika Millî Mücadele Döneminde, Anadolu'daki cephelere gizlice mühimmat ve bot göndererek kritik bir lojistik rol üstlendi. Fabrika, 1933 yılında Sümerbank’a devredildi.

Cumhuriyet'in sanayileşme hamlesinin sembollerinden biri haline gelen tesiste yaklaşık 3 bin işçi ve memur çalıştı. Burası sadece bir fabrika değildi. Lojmanları, kreşi, sağlık birimleri, yemekhanesi, spor tesisleri, kütüphanesi ve sosyal kulüpleri ve sinemasıyla aynı SEKA fabrikası gibi çalışanların tüm sosyal ihtiyaçlarını karşılayan büyük bir yaşam merkeziydi.

1970'li yıllarda yıllık 2,5 milyon çift ayakkabı üreterek Türkiye'nin ayakkabı ihtiyacının tek başına karşıladı. Bu model, devletçi kalkınma yaklaşımının net bir yansımasıydı. Türkiye’nin en nitelikli endüstri mirası alanlarından biri olarak kabul edilen Beykoz ayakkabı fabrikasının akşam paydosunu bildiren fabrika düdüğü çaldığında hayat başlardı. Beykoz’un geçim kaynağı idi.

Tüm Beykoz esnafı fabrikanın paydos düdüğü ötüşüne göre tezgâh açar, ev kadını yemeği ona göre ocağa koyardı. Eski bir çalışanın dediği gibi: “Benim kızım evvela saati öğrendi. Camda oturur, saat beşi beklerdi. Düdük ötünce annesi eve gelecek diye sevinirdi.”

Beş düdüğüyle birlikte sokaklara taşan insan seli, yerel çarşıyı canlandırırken, Beykoz yaşıyordu. Fabrika dile kolay 3 bin kişiye ekmek veriyordu. Beykoz fabrikasındaki işçiler sadece mesai arkadaşı değil, adeta ailenin birer ferdiydi. Fabrika bahçesinde yapılan sünnet düğünlerine Zeki Müren bile gelirdi.

Mesai bitiminden sonra yaz aylarında bahçede kurulan açık hava sinemasında Vahşi Batı, Yeşilçam filmleri izlenirdi. Kurdukları kooperatif sayesinde birçok kişi ev sahibi oldu. Fabrika oruç tutanlara 1 aylık erzak verirdi.

Yatılı okulların ayakkabısı idi. Birçok öğrenci yıllarca o sağlam ayakkabıyı giyerek mezun olurdu.

1999 yılında özelleşme, teknolojinin gerisinde kalış ve ekonomik değişimler nedeniyle 1999 yılında üretim tamamen durdurdu. 2004 yılında SEKA ile aynı kaderi paylaştı. Yani özelleştirildi ve Yıldırım Holding’e satıldı. Ne güzel ki O güzelim taş bina yıkılıp villa apartman yapılmadı.

Denize sıfır boğaz manzaralı Lokasyonu yüzünden buranın hala ranta çevrilmemesi şaşırılacak şey.

Günümüzde tarihi mekanlar bir bir yıkılırken yerlerini anlamsız içi boş binalar inşa edilirken İstanbul’un endüstriyel kültür mirasının en önemli örneklerinden biri olan bu fabrika yaşatılıyor. Taş ve tuğlalardan oluşan fabrika özgün endüstriyel mimarisiyle bugün Türkiye'nin en büyük dizi ve film platolarından biri.

Diriliş Ertuğrul, Vatanım Sensin, Kurtlar Vadisi gibi onlarca ünlü yapım burada çekildi. Yerleşke içerisinde sinema ve tiyatro sahnesi var. Burada uluslararası tiyatrolar, caz festivalleri ve açık hava sinema geceleri düzenleniyor.

Beykoz Kundura müzesi sizin anlayacağınız klasik bir müze değil. Yani her gün halka açık değil. Çünkü içerde film setleri var ve çekimler olduğu için müzeye sadece randevuyla veya biletli bir sinema/sahne etkinliğine katılarak girilebiliyor.

Ziyaretçiler, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan 200 yıllık tarihi dokunun, yüksek tavanlı endüstriyel binanın büyüsünde geziyor.

Türkiye’de örneğine az rastlanabilecek türden dokusu olan ve korunan binayı yaşatanlara vefa borcumuz var.

Ne yapılmışsa Cumhuriyet döneminde yapılmış.

Halkçılık, milliyetçilik, devletçilik ilkesiyle yapılanları yaşatanlar sağ olsun var olsunlar…

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Profil, Boru, sac satışı yaptığımız firmamıza depo ve sevkiyat elemanı aranıyor. Çalışma saatlerimizHafta içi. 08:30-18:00Cumartesi 08:30-15:00Yol...

İzmit sanayi sitesinde yer alan firmamız için Şoför arıyoruz C sınıf ehliyete sahip 6 teker Isuzu kamyon kullanabilecek. Çalışma saatlerimizHafta içi...

AHŞAP PALET VE KERESTE FABRİKASINDA ÇALIŞACAK 20-45 YAŞ ARASI MARANGOZLAR PALET ÇAKIM USTALARI VE AHŞAP USTALARI ALINACAKTIR. KARTEPE+İZMİT+BAŞİSKELE...

Hızlıca eleman bulmak mı istiyorsunuz? Tam yerindesiniz. İlanınızın burada ve basılı gazetemizde çıkmasını ister misiniz? İlan metninizi ilanservis...